“कपाळ”

कपाळ (क) भिवयांच्या वरचा व मस्तकाच्या खालचा जो प्रदेश तो.     (ख) नशीब, दैव, पूर्वकर्माचा परिपाक. उ० पुत्राचे सुख माझ्या कपाळीं नाहीं. कपाळ उठणें कि० चढणें त्रास, पीडा, किं०उपद्रव होणें.   कपाळ काढणें वैभवास चढणें. उ० ह्या मुलाच्या विद्येला पैसा खर्च करावयास तुम्ही कचरूं नका. तो चांगलें कपाळ काढील,

पुढे वाचा

“कंठ”

कंठ. (क) गळा; छातीच्या वरचा आणि हनुवटीच्या खालचा भाग; डोकें आणि धड यांना जोडणारा शरीराचा भाग उ० सर्वांगीं सुंदर उटि शेंदुराची । कंठीं झळके माळ मुक्ताफळांची ॥                                                                                    रामदास.    (ख) घसा.  उ० दुःखामुळें त्याच्या कंठांतून शब्द निघेना.   (ग) आवाजी (गायनांत); उच्चाराचा प्रकार, उ० त्या स्त्रीचा कंठ मधुर आहे.

पुढे वाचा

“ओठ”

ओठ मुखाच्या वरचा आणि खालचा असे जे दोन अवयय, ते प्रत्येक    ओठ फुटणें थंडीमुळे ओठाला चिरा किंवा भेगा पडणें.   ओठाचा जार वाळणें जार म्ह० मूल जन्मतांच त्याच्या ओठावर, गालावर, वगैरे जो चिकटा, किं० बुळबुळीत पदार्थ असतो तो.     अर्भकदशा समाप्त होऊन मोठें होणें उ० अझून तुझ्या ओठावरचा

पुढे वाचा

“ओटी”

ओटी (क) बेंबीच्या खालची व कंबरेच्या वरचा पोटाचा भाग.     (ख) लुगडे किं० धोतर नेसल्यावर त्याचा जो खोळीसारखा भाग होतो तो.  उ० त्या मुलीनें आंब्याच्या झाडाखालीं पडलेल्या साऱ्या कैऱ्या आपल्या ओटींत भरल्या.     (ग) मंगलप्रसंगी तांदूळ, गहूं, हळकुंडें, वगैरे पदार्थ स्त्रीच्या ओटींत घालतात ते.   ओटी भरणें (क)

पुढे वाचा

“ऊर”

ऊर छाती, वक्षःस्थळ.   ऊर काढून चालणें ऐटीनें किं० बेपर्वाईनें चालणें किं० वागणें.   ऊर दडपणें (भीतीनें, आश्चर्यानें, वगैरे) स्तब्ध किं० ग्रस्त होणें.   ऊर दबणें, ऊर बसणें, ऊर फाटणें, ऊर उलटणें आश्चर्यचकित होणें; भीतिग्रस्त होणें; घाबरणें; गांगरणें.   ऊर दाटणें किं० ऊर भरणें (क) छातींत बांध बसणें.    

पुढे वाचा