सर्व देशांतील निवडक म्हणी – C to Z

Calamity is the touchstone of a brave mind.विपत्तिकालीं धैर्याची, परीक्षा होय साची.
Call me cousin, but cozen me not.दादा बाबा मलाकरा, पण ठकऊ नका जरा.
Call upon the name of God, and ask for what is good for you.- Oriental.अल्ला अल्ला करो, खैर मांगों. अ॰ ईश्वर स्मरण करावें, आणि क्षेम मागावें.
Calumny and detraction, if you do not blow them, will extinguish themselves.चाहाडी निंदा यांते न छेडी, आपोआप होत्यांची नासाडी.
Care will kill a cat, yet there is no living without it.काळजी घेईल खचित प्राण, परी जिणें नाहीं तिजवीण.
Carnal sins proceed from fulness of food and emptiness of employment.निरूद्योगी आणि पोटभर खाणें, काम अंगांत वारंवार दणाणे.
Cast a bone in the devil’s teeth and it will save you.- Scotch.दुष्टाचे तोंडीं कुटका, देतां होय सुटका.
Cast no dirt into the well that gives you water.जी विहीर पाणी देती, तींत टाकूं नये माती. अ॰ जो करितो उपकार, त्यास करूं नये अपकार.
Catch a thief with his plunder about him, catch a whoremonger on the bed.- Oriental.चोर धरावा मोटे, शिंदळ धरावा खाटे.
Catch not at the shadow, and lose the substance.परवस्तूचा लोभ धरणें, ती न मिळतां आपली हरवणें.
Catch the bear before you sell his skin.वस्तु साध्य झाल्याचे पूर्वी, भरंवसा देऊं नये एरवी.
Cattle do not die from the crow’s cursing.- Oriental.कव्वेके कोसे, ढोर नही मरते. म॰ कावळ्याच्या शापानें, गुरें न मरतीं जाणें.
Change of fortune is the lot of life.फिरतांना दैवगती, भाग्य दशा प्राप्त होती.
Change your climate not your mind.हवा मात्र बदलावी, वृत्ति न पालटावी.
Changing of words is lighting of hearts.फिरवी आपलें वचन, त्याचें हलकें जाण मन.
Charity begins at home, but should not end there.दिवा लावि घरांत, मग लावी देवळांत. अ॰ प्रथम घेतो अपल्याला, मग देतो परकीयाला.
Chastity is the chief and most charming beauty.पातिव्रत्य परम श्रेष्ठ, तेंच सौंदर्य वरिष्ठ.
Chastity without charity is a lamp without oil.पवित्रता दानावीण, जैसा दीप तैल हीन.
Chasten thy son while there is hope.स्वपुत्रातें ताडण करी, विद्यावयजोंतोंवरी. सं॰ लालनाब्दहवोदोषास्ताडनाब्दहवोगुणाः
Cheerfulness is the medicine for the mind.उल्हास मनीं, औषधा वाणी.
Cheating play never thrives.ठकवणीचा खेळ, नाहीं होतसे सफळ. हिं॰ ठकबाजीसे, घर नहीबसता.
Chemistry is the wise daughter of a foolish mother.किमयाचा शोध करितां, रसायण आलें हातां.
Cherish the tender buds of pity and they will bloom with benevolence.माया अंकुर चांगले वाढव, फुटती त्यांस भूत दयेचे पल्लव.
Chew not charcoal with the same mouth that you use in eating betel.- Oriental.जीस मुहसे पान खावे, तिस मुहसे कोइले नच्याबे अ॰ ज्यामुखीं स्तुती करावी, त्यातोंडी निंदा नसावी.
Chide not severely, nor punish hastily.छेडूं नये निकराईनें, नकरी शासन घाईनें.
Children and chicken must ever be picking.पिलें मुलें खेळती, येतां जातां खाती. अ॰ मुला थोडें खाऊं देणें, बहुदेतां अजीर्ण तेणें.
Children and fools have merry lives.मूर्ख आणि मूल, संतोषी सर्व काळ.
Children are certain cares, but uncertain comforts.करतांमुलाचें संरक्षण, नाहीं सुखाचें प्रमाण.
Children are poor man’s riches.गरीबा सुसंतति, तीच त्याची संपत्ति.
Children are too frequently ruined by indulgence.लाड केल्यानें मूलें, बिघडतीं होती खुळे. म्ह॰ लाडें लाडें, केलें वेडें.
Children cry for nuts and apples, and old men for gold and silver.बाळपणीं फळाची हौस, वृद्धपणीं द्रव्याचा हव्यास.
Children have wide ears, and long tongues.बाळपणीं विशेष श्रवण शक्ति, जिव्हा वळती येती उत्कि.
Children suck the mother when they are young, and the father when they are old.बाळपणीं आईस पिडी, मोठा होतां बापास वेढी.
Civility is a coin which will every where pass current.सुजनता आहे नाण्या परी, चालते सर्व देशावरी.
Civility is a kind of charm that attracts the love of all men.सुजनता ती मोहनी परी, सर्व जनांतें वशकरी.
Civility is always safe, but pride creates enemy.अगर्वासी भयचि नसें, सगर्व्या शिरीं शत्रु वसें.
Civilities to cruel and ungrateful men are dangerous.कृतघ्नाशी भलाई करणें, मोठ्या संकटांत पडणें.
Cleanliness is both decent and advantageous.निर्मळपणा ठेवणे, हित आपलें करणे.
Cleanliness promotes health of body and delicacy of mind.स्वच्छतेनें वाढे शरीरसंपत्ति, पवित्रता ठेविती मनोवृत्ति.
Clear and round dealing is the honor of man’s nature.करिती वेव्हार चोख, त्यांचा स्वभाव सुरेख.
Clear ideas will generally produce clear expression.स्पष्ट कल्पना आहे ज्याची, शब्द योजना उघड त्याची.
Climb not too high lest the fall be the greater.जेवढें उंच चढावें, तेवढें खालीं पडावें.
Close thine ears against those that open their mouths against others.पर निंदा श्रवण नकरी, हात ठेवी काना वरीं.
Clouds frequently obscure the sun, but the passions the reasoning power.रवि लोपी मेघ जैसा, क्रोध लोपी बुद्धि तैसा.
Clouds, that the sun builds up, darken him.मेघ सूर्यापासून उद्भवती, तेच त्याचे तेजा अछादिती.
Clowns are best in their own company, but gentelmen are every where.सभ्य शोभे सर्वा माजीं, वरकड आपुल्या समाजीं.
Cocks make free of horse’s corn.- Scotch.सासूचे द्रव्यावर, जावई उदार. हिं॰ हलवाईकी दुकान, और दादाजीके फाते.
Cold of complexion, good of condition.असतां थंड प्रकृति, भावना चांगली राहाती.
Cold work will break a fine heart as winter frost does a crystal vase.कोमळ शब्दें ऱ्हदय द्रवें, जैसें बर्फ उष्णासवें.
Come with the wind, and go with the water.- Scotch.हरामाचा माल येतो, कुकर्मांत अवघा जातो.
Coming events cast their shadows before them.घडून येणारी जी गोष्ट, छायेनें दिसती स्पष्ट सं॰ आकारे रंगते चेष्टा.
Common fame is seldom to blame.जनामुखीं प्रगट कीर्ति, तीस विरळा दोष ठेविती.
Command yourself, and you will command all things.स्वतः जपून चालणें, मग मुखत्यारी करणें.
Command your temper, lest it command you.आपला स्वभाव आवरून धरी, नाहीं तर करील तुजवर स्वांरी.
Compare your griefs with other man’s and they will seem less.दुजा आपणाहून दुःखी, पाहून गणी मी त्याहून सुखी.
Complain not of shortness of life, but employ thy time usefully.काळाचा उपयोग चांगला करी, आयु थोडें न सांगतां फिरी.
Compliments cost nothing, yet many pay dear for them.आदरवचनीं कांहीं नपडे, बोलतांना जनीं प्रिय वांटे.
Comply with no vicious desire, however secret its performance.दुर्वासना एकांतीं, आचरतां होय लोकांती.
Concealed enmity or wickedness come to light at last.एकांतीं पाप होतें, शेवटीं उजेडास येतें.
Conceited men think nothing can be done without them.मजवीण कांहीं होत नाहीं, हेंच मूर्खाचें अज्ञान पाही.
Conduct, resolution and courage perform great things.सदाचरण निश्चय धैर्य, याहीं होईल मोठें कार्य.
Confession of fault makes half amends.अपराध कबूल करी जरी, दंड कमी होईल तरी.
Confide not in him who has once deceived you.जेणें फसविलें एकदां, न विश्वासी त्यास कदां.
Confidence goeth farther in company than good sense.बुद्धि उपयोगी कार्य प्रसंगीं, विश्वासाचा प्रवेश सर्व जागीं.
Confidence is the companion of success.विश्वासें काम करिती, त्यांस यशाची प्राप्ती.
Confine your tongue, lest it confine you.जिव्हा आवरून धरी, तर बंधन नकरी.
Confine your expenses, or they will confine you.आटोपते खर्च करी, बंदी माजीं नठेविती तरीं.
Consider not pleasures as they come, but as they go.सुखें येतांना भोग करिती, जातांना विचार पडती.
Consider the shortness of life and uncertainty of death.आयुष्याची मर्यादा थोडी, देहाची शाश्वती सोडी.
Consider well who you are, what you do, whence you come and whither you go.कोण कोठून मी आलों, कोठें जाया प्रवर्तलों, आतांतरीं करितो काय, असें निरंतर विचारित जाय.
Consideration is due to all things.विचार सर्व कामीं, ठेवावा नेहमी.
Consideration is the pursuit of wisdom.पूर्ण विचारणा, ज्ञानाचा उद्धव जाणा.
Consecrate to God the first fruits of your daily thoughts.प्रथम उठून मनोभावें, ईश्वराचें स्मरण करावें.
Conscience is the chamber of justice.मन एक न्यायस्थान, असें हें खरें मान.
Constant application overcomes the greatest difficulties.सदा व्यासंग ठेवणें, कठीण कामें पार करणें.
Constant occupation prevents temptation.- Italian.नित्य उद्योगानें मोह जाय, मोह गेल्या सिद्ध उपाय.
Consult not with a fool for he can neither give nor keep counsel.मूर्खासवें मसलत, करूंनये होय व्यर्थ.
Contempt and infamy are generally the portion of a detected imposter.अपमान अपकीर्ति, उघड ते ठकाचे सोबती.
Contempt is the sharpest reproof.मानाचा जो धिक्कार, तोच शब्दाचा मार.
Contempt will sooner kill an injury than revenge.बहु अपमान करणे, याहून काय सूड घेणें.
Contend not with thy betters.वरिष्ठाशी भांडण, कदां नकरी जाण.
Content is the philosopher’s stone, that turns all it touches into gold.परीसस्पर्शें सुवर्ण, तैसें मनातें समाधान.
Content, peace and happiness generally live in cottage.सुख संतोष आणि शांती, एकांतीं झोपडींत वसती.
Contentment is preferable to riches and honor.तालेवारी आदरमान, याहींपेक्षां बरें समाधान.
Contentment is true wisdom and great riches.समाधान हेंचि जाण, चातुर्य आणि बहु धन. सं॰ संतोषामृततृप्तानांयत्सुखंशांतिरेवच.
Contentment is to the mind as light to the eye.जसें तेज बिंबें नयनीं, तसें समाधान असें मनीं.
Contests with persons of superior power or ability should be avoided.समर्थाशी भांडण, न करावें कोणी जाण.
Continual dropping wears away stones.घाशितां सतत, झिजतो धोंडा निश्चित. पु॰ गळतां सदा टपटप, भरत जातो मोठा कूप.
Contract your desires, if you wish for independence.स्वतंत्रपण व्हावें जरी, तरी इच्छा आवरून धरी.
Conversation teaches more than meditation.मनन केल्या अर्थ समजें, भाषणानें सर्व उमजें.
Count not your chickens before they be hatchedकोठ्यांतून निघाल्यावरी, पिल्यांची आशा करी. अ॰ प्रत्यक्षाची आशा धरी, नाहीं तरी दूरकरी.
Counsel is to be given by the wise, the remedy by the rich.मसलत द्यावी शाहाण्यानें, उपाय करावा श्रीमंतानें.
Courage ought to have eyes as well as arms.सदा धैर्याचे संगति, असावी दृष्टि आणि शक्ति.
Courage without conduct is like a ship without ballast.धैर्याशिवाय आचरण, जैसें जाहाज भारावीण.
Courage without fortune destroys a man.द्रव्याविण हिंमत धरी, होय नाश त्याचा भारी.
Courtesy on one side can never last long.करितां पक्षपात, सदां नाहीं चालत.
Covet not that which belongs to others.दुसऱ्याचे मालावरीं, सर्वथा लोभ न धरी.
Covetous and envious men are never at rest.लोभी आणि व्देषी जन, यांचें स्वस्छ नसतें मन.
Covetous men often lose their all, by unlawful attempts to gain more.दुजीयाचें लोभी घेऊं पाहाती, शेवटीं आपुलें ही हारविती.
Covetousness never judges any thing unlawful.शास्त्रविरूद्ध काय आहे, लोभामुळे तें नपाहे.
Coward dies a thousand deaths, the brave but once.शूर मरे एकवेळा,  मित्रा मरे वेळोवेळां.
Cowards may pursue an adversary whom they would not face.शत्रु मागें फिरल्यावरी, भित्रा पाठलागकरी. म्ह॰ सांपळ्यांमध्यें व्याघ्र सांपडे, बायका मुलें मारितीं खडे.
Cowardice is the mother of cruelty.क्रूरकर्म आचारती, त्यास भीति उत्पन्न होती.
Craft must have clothes, but truth loves to go naked.कपट गुप्तपणें राहतें, सत्य उघडें वागतें.
Credit lost is a venice glass broken, which cannot be soldered.गेली पत न मिळत, कांच फुटकी न जडत.
Creditors have better memories than debtors.देणेदारा पेक्षां घेणेदारातें, स्मरण विशेष राहातें. अ॰ कर्ज घेऊंन आपण विसरतों, पण सावकर सर्वदां स्मरतो.
Crimes may be secret, yet not secure.नकळतां पापें करिती, शेवटीं सर्व प्रगटतीं म्ह॰ पापाचा घडा भरतो, अपेआप फुटतो.
Criminals are punished that others may be amended.- Italian.अपराध्यांस शासन, केल्या दुसऱ्यांस शिकावण. म्ह॰ लेकीला बोले, सुनेला लागे.
Crows are never the whiter for washing themselves.काक पक्ष्याचा काळेपणा, नाहीं जात हो धुताना. अ॰ स्वभाव जो जडला, तो नजाय कधीं काळा.
Cruelty is a tyrant that is always attended with fearनिष्ठुरता जुलम्या परी, करितां सदां भीति अंतरीं.
Cruelty is the parent of revenge.निष्ठुरतेपासून, सूड होय निर्माण.
Cruelty is the first attribute of the devil.निष्ठुरतेलागी नाहीं क्षमा, तीतर दुष्टाची प्रतिमा.
Cruelty to female is the crime of a monster.स्त्रीस वागवी निष्ठुरपणें, तें तर दुष्टाचें करणें.
Cunning and treachery often proceed from want of capacity.कापट्य आणि दगा निर्माण, अज्ञानापासून होती जाण.
Curse on accounts with relations.- Spanish.बंधुजनाशीं देवघेव, करी वैराचा संभव.
Custom is a second nature.जो सराव पडला, तो स्वभावचि जडला.
Custom is the plague of wise men and the idol of fools.मूर्खा आवडे प्राचीन सांप्रदाय, तो शहाण्या नावडे तिळप्राय.
Custom in infancy becomes nature in old age.खोड जडली बाळपणीं, सुटत नाहीं मोठेपणीं. अ॰ जो गुण बाळा, तो गुण जन्मकाळा.
Custom makes all things easy.पडतां परिपाठातें, सर्व सोपें वांटतें.
Cut your coat according to your cloth.जितना ओढना, उतना पांउ पसरना.
Danger and adversity discovers true friendship.संकट आणि विपत्ति, मैत्रीची परिक्षा करिती.
Danger often comes when least expected.मनी नसतां कांहीं, विघ्नें येतीं लवलाही.
Dangers are overcome by dangers.संकटीं पडल्या वीण, संकटेनिवारण न जाण.
Daub yourself with honey, and you will have plenty of flies.बहुत मिळती गुळावर माशा, धरून गोड खाण्याची आशा.
Daughters and dead fish are no keeping wares.कन्या आणि मेलमासे, ठेवतांना माल नासे.
Day light will peep through a small hole.- Scotch.छिद्र असे घरावरीं, किरण पडे भीतरीं. अ॰ कुळीं असतां लांछन, ठेविती सर्व दूषण.
Dead men do not bite.- Scotch.मेला सर्प पाही, दंश करीत नाहीं. अ॰ दुष्ट मरती, पीडा जाती.
Dead men open the eyes of the living.मनुष्यें मृत्यु पावतीं, जित्याचे डोळे उघडती.
Dead mice feel no cold.- Scotch.मेलें कोंबडें पाही, आगीस भीत नाहीं.
Deaf men go away with the injury.ज्यांस ऐकूं येईनां कानीं, त्यांस उपद्रव मोठामनीं.
Dear is the end of fear, and beginning of felicity.गोड आरंभ सुखाचा, तसाच शेवट दुःखाचा.
Death at one door and hardship at the other.- Scotch.मरणवेळ जवळ यती, देहीं वेदना प्रवेश होती.
Death is better than disgrace.- Persian.अपकीर्तीनें वांचणें, त्याहून बरें हो मरणें. सं॰ वरंप्राणपरित्यागोमानभंगेनजीवनात.
Death hath nothing terrible in it, but what life hath made so.मृत्यु जातीनें निर्भय, सर्व जीवां त्याचें भय.
Death’s day is doom’s day.आप मेला, जग बुडाला.
Death is common debt of nature.मरण आहे सृष्टीचा क्रम, तें नचुकें करितां श्रम. म्ह॰ ऋण दिल्यावीण न फिटें, मरण आल्यावर न सुटें.
Death is deaf, and hears no denial.मृत्यु जातीनें बधिर, नायके कोणाची जिकीर.
Death is inevitable, but the fame of virtue is immortal.मृत्यु नाहींच टळत, सत्कीर्ति नाहीं जात. हिं॰ सुरत बिचारी जाति रहे, कीरत कबू नजाये.
Death is not terrible to those who have a hope of future felicity.परलोकाची आशा करिती, मरण भीतीतें न धरिती.
Death meets us every where.कोठेंही जरीं गेला, मृत्यु नसोडी तयाला.
Debt is worst poverty.कर्ज हीच मोठी गरीबी, तिच्यापरी नाहीं खराबी.
Decay belongs to every thing.जें आहे दृष्ट, तें होय नष्ट. सं॰ यत् दृष्टं तत् नष्टं.
Deceiving of a deceiver is no knavery.ठक याशीं ठकविणें, तें योग्य करणें. हिं दगा कीसीका नहीसगा.
Deception is connected with sight and affection with life.- Oriental.दिट गत माया, परान गत मोह. अ॰ पाहातांना माया करिती, गत झाल्या शोक करिती.
Deeds are fruits, words are leaves.शब्द फुला प्रमाण, कार्य फळा परी जाण.
Deeds are males, and words are but females.- Italian.कर्में आहेत पुरूषापरी, शब्द आहेत स्त्रियेसरी.
Deem every day of your life a leaf in your history.आयुष्याची एक घडी, व्यर्थ बाबा न दवडी.
Deep rivers move in silence, shallow brooks are noisy.उथळ ओढ्या खकाळी फार, खोल नदीची गति मंदवार.
Defend good principles as you would your life.रक्षा चांगली नीति, जैशी जिवावरी प्रीति.
Defer not till the evening what the morning may accomplish.दिवस नाहीं गेला धामा, पूर्ण करी आपुलीया कामा.
Defer not till  tomorrow what may be done to-day.आज होय तें करावें, उद्यांवरीं नठेवावें.
Defile not your mouth with impure words.बोलून शब्द वांकडे, तोंड नासूं नको बापडें.
Delay in punishment is no privilege of pardon.शासनाला विलंब जरीं, क्षमा झाली न समजा तरीं.
Delays are dangerous.विलंबीं नास, होतो खास.
Delays increase desires, and sometimes extinguish them.विलंबामुळें लागती आशा, कोणे समयीं होती निराशा.
Deliberate slowly, execute promptly.विचारकरी सावकाशींनें, काम करी जलदीनें.
Delight and pleasure are golden dreams.संतोष आणि सुख, आहे स्वप्रवत देख.
Delight in virtuous ways and then you will merit praise.सन्मार्गीं ठेवी प्रीति, तेणें होईल तुझी कीर्ति.
Demonstration is the best mode of instruction.करितां प्रतिपादन, चांगले रीतीचें अध्ययन.
Depend not on the fortune but conduct.सदाचरणीं विश्वास धरी, संपत्तीचा भाव दूरकरी.
Dependance is a poor trade.परस्वाधीन जिणें, ति गरिबी जाणें.
Dependance on another is perpetual disappointment.- Oriental.बिगानि आस, नित उपास. गु॰ पारकी आस, सदानिरास.
Deride not any man’s infirmities, nor the unfortunate.असती अभाग्य आणि अशक्त, त्याचें हेळण करणें नसें युक्त.
Deserve success, and you shall command it.यशमिळें असें करी, पडेल तुझ्या पदरीं.
Despair hath ruined some; but presumption multitudes.निराशेनें फसती बहुत, अनुमानानें अगणीत.
Despatch is the soul of business; and method the soul of despatch.त्वरेनें करितां काम, तो चांगला अनुक्रम.
Despise none; despair of none.कोणा तिरस्कारूं नये, कोणाची निराशा करूंनये.
Despise not your inferiors.हाताखालचे लोकां, तुच्छ कधीं मानूं नका.
Destiny of every one is with every one.- Oriental.ज्याचे दैवाची गति, त्याचे संगातें असती.
Deviation from right is deviation from peace.- Oriental.सदाचरणीं वांकडें, ते समाधानीं सांकडें.
Diamonds cut diamonds.हिऱ्याशिवाय हिरा, नाहीं कापणारा. अ॰ जशास तसा भेटे, मनाचा संशय फिटे.
Diet and exercise are two physicians of nature.पथ्याहार आणि विहार करी, हें स्वाभाविक वैद्यापरी.
Diet cures more than the lancet.- Spanish.वैद्य याहून अधिक काय, पथ्य करितां होय उपाय. स॰ पथ्ये सतिगदार्तस्यकिमौषधनिषेवणं.
Diligence is a fair fortune, and industry a good estate.व्यासंगीं दैव उदय, उद्योगीं प्राप्त विषय.
Diligence is the mistress of success.व्यासंगाचे हातीं, आहे यशाची प्राप्ती.
Diligence is the mother of good fortune.उद्योग्याचे घरीं, लक्ष्मी नांदे परोपरी.
Diligent labor has abudant employment.- Oriental.श्रमानें उद्योग करिती, त्यास कामें बहुत मिळती.
Dine upon charity and call out for sauce.- Oriental.अन्नछत्रीं जेवणें, आणि मिरपूड मागणें.
Dine down the nests, and the rocks will flee away.- Scotch.घरोटें मोडिल्याअंती, पक्षी उडूनियां जाती अ॰ देवालयें मोडती, धर्म बुडूनियां जाती.
Disappointments and mortifications attend the covetous because they are never satisfied.लोभ धरितां भंगे आशा, तैसा मानही पावे नाशा.
Disappointments sink the heart of men; but the renewal of hope gives consolation.आशा भंगें होतो दुःखी, आशा पुरतां बहु सुखी.
Disappointment spoil the temper and prosperity corrupts the heart.निराशेनें प्रकृती फिरते, धन मिळतां मन बिघडतें.
Discreet wives have sometimes neither eyes nor ears.- French.पाहून आंधळ्या ऐकून बहिऱ्या, त्याच सुज्ञ स्त्रिया खऱ्या.
Diseases are the tax on ill pleasures.भोग विलासाचें भाडें, रोग देतील बापुडें.
Disguise will not shield our character long.वेष बदलून घेणें सोंग, निभावत नाहीं तें ढोंग.
Dishonesty ruins both fame and fortune.कीर्तीचा आणि द्रव्याचा नाश, अधर्मापासून होय खास.
Disputes generally end in loss to both parties.तंटा तुटण्याच्या अंती, दोघांचीही हानी होती.
Dissembled sin is double wickedness.झांकलें पापजाण, दुणें दुराचरण.
Distance is the least remedy against an evil disposed man.दुर्जनास्तव देश त्याग, सज्जनाचे जवळ वाग.
Distress and difficulty are often the spurs of diligence.संकटें आणि अडचणी, येतां यत्नें निभावणी.
Distress gives to a lion the disposition of a fox.- Persian.समय पडतां वाकडा, सिंव्हाचा कोल्हा बापडा अ॰ थोरा लहानपणा, गरीबीनें येतो जाणा.
Distrust is the mother of safety, but must keep out of sight.अविश्वासें बचाव खरा, तो ठेवतांना दूरी बरा. पु॰ कामापुर्ता विश्वास, अधीक ठेवूनको खास.
Do as most men do, and men will speak well of thee.करी जैसे जन आचरती, लोक त्यास बरें म्हणती. पु॰ जनीं निंद्य तें सर्व सोडून द्याववें, जनीं वंद्या तें सर्व भावें करावें.
Do as you would be done by.- Scotch.जैसें घ्यावें, तैसें द्यावें.
Do evil, and look for like.जेवढी करणी, तेवढी भरणी.
Do good and good will come of it, put out to interest and take the profit.- Oriental.भलाकर भलाहोगा, सौदाकर नफाहोगा.
Do good and shun evil.चांगलें करणें, वाईट वर्जणें.
Do good, if you expect to receive it.चांगले बोलून घेणें, तर लोकीं उपकार करणें.
Do good, God will reward you.- Oriental.करा चांगलें आचरण, ईश्वर करील कल्याण.
Do justice, love mercy, practice humility.न्याय दया करणें, नम्रतेनें वागणें.
Do not all you can; spend not all you have; believe not all you hear; and tell not all you know.सर्व कदा न करी, सर्व न खर्चित्यापरी, सर्व ऐकिव सत्य न मानी, सर्व ज्ञान न कथी जनीं.
Do not close a letter without reading it, nor drink water without seeing it.- Spanish.लिहिलें पत्र वाचावें, पाणी पाहूनियां प्यावें.
Do not give a bribe, nor lose your right.- Spanish.लांच लूचपत देऊं नये. आपला दावा घालवूं नये.
Do not in prosperity what may be repented in adversity.ऐसें नकरी चालते वेळीं, जेणें पश्चाताप विपत्तिकाळीं.
Do not make fish of one and flesh of another.सत्य असेल ते सांगावें, खऱ्याचें खोटें न करावें.
Do not make me kiss, and you will not make me sin.वाईट कर्म न घडे, पाप पदरीं न पडे.
Do not quarrel with your bread and butter.- Oriental.मिळाले अन्नाचा त्याग,न करावा हा सुमार्ग.
Do not rip up  old sores.जुने घायाचें खवळ, काढतां होशी व्याकूळ. अ॰ कोणाचें लांछन, उघडें नकरी जाण.
Do not say that you can not be worse.सदा भलेपणा, नाहीं राहात जाणा.
Do not stand in the way of one’s bread.- Oriental.सर्वांस अन्नाची चाड, त्यांचे कदानये आड.
Do not spur a free horse.चालते घोड्या टांच, न मारावी साच. अ॰ सज्जनाचा छळ नकरी, त्याची रीति ठेवी बरी.
Do not throw clods into dung to spatter your own clothes.- Oriental.छाणमें ढेला डाले, आंगमे छिटे पडे. अ॰ हलक्या संगे चेष्टा करणें, बोलेल तें ऐकून घेणें
Do not throw your opinions in every body’s teeth.आपलें मत्त पुसल्यावीण, नको देऊं लोकास जाण.
Do not trust or contend, nor borrow or lend, and you’ll gain in the end.- Spanish.विश्वास भलत्यावरी नसे, कोणासी न भांडेतसे, कर्ज घेत देत नसे, त्याचा शेवट सुखाचा असे.
Do nothing to-day that you are likely to repent of tomorrow.प्रथम काम ऐसें करणें, जेणें पश्चात्तापा न पावणें.
Do in the hole as thou wouldst do in the hall.जसें बाहेर चालावें, तसें घरीं आचरावें.
Do that which is just and lawful as often as you please.- Oriental.हक कर हलालकर, दिनमे सोबार कर.
Do well and doubt no man; do ill and doubt all men.- Scotch.चांगलें करितां भिऊं नका, वाईटकरितां धरा शंका.
Do what you ought, let come what may.योग्य आहे तें करावें, होईल तें होऊं द्यावें.
Dogs and children are all fond of fools.जे वेडे वेडे चाळे करिती, ते मुलां आणि कुत्र्यां आवडती.
Dogs bark as they are bred.जोंजों कुत्रे वाढती, तोंतों बहु भुंकती. अ॰ शत्रु जैसा वाढतो, तैसा उपद्रव देतो.
Dogs never go into mourning when a horse dies.घोडा मरण पावला, दुःख न वाटे गाढवाला. अ॰ परजातीचा मृत्युपावला, सुतक नसें आपुल्याला.
Dogs that bark at a distance never bite.कुत्रे दुरून भुंकती, ते कदापि न डसती अ॰ जे बडबड करिती, त्यांचें मनीं व्देष नसती.
Doing nothing is doing ill.जे निरूद्योगी असती, ते कुकर्म आचरती.
Don’t buy a pig in a poke.पाण्यांत म्हैस वर मोल, करून त्यांत काय फळ.
Don’t measure other people’s corn by you own bushel.आपल्या प्रमाणें, दुसऱ्या न लेखणें.
Don’t run away with more than you can carry.स्वबळ पाहून उचलणें, शक्तिहून अधिक न नेणें.
Don’t run and you won’t fall.- Oriental.दौड चले, गीरपडे. अ॰ हळूहळू चालतो, तो पल्ला खेटतो.
Don’t value gem by what it is set in.रत्नाची किंमत, नकरी कोंदणासहित.
Double-dealing is a certain sign of a base spirit.मनांत एक जनांत एक, तोचि एक हलका लेख.
Doubt is the beginning of error.संशय मनाचा, तोच प्रारंभ चुकेचा.
Doubtful presumptions prove certain confusions.फारफार संशय धरी, बहुदा गफलत त्याचे घरी.
Down with the dust.पैका देणें, धूळ टाकणें.
Draw not your bow till your arrow is fixed.नकरी धनुष्य आकर्षण, त्यासी लाविल्या पूर्वी बाण. अ॰ काम झाल्याच्या आधीं, प्रगट न करी तो सुधी.
Dread the wickedness of the bad.- Oriental.दुष्टाच्या दुष्टपणा, भ्यावें सर्वदा जाणा. अ॰ बुरेके बुराईसें डरीये.
Drive thy business; let not that drive thee.काम आपुले हातीं लोटी, कामानें लागूं नये पाठी. पु॰ बहु काम तुंबे जरी, आटोपितां कष्ट भारी.
Drown not thyself to save a drowning man.बुडत्याला वांचवितां, तुम्हीं खाऊं नका गोता. अ॰ दिवाळखोरा देऊंनका, खराबीस येऊं नका.
Drowning men snatch at the foam- Oriental.मनुष्य बुडतां वेळीं, हातीं मिळें तें कवळी.
Drinking water neither makes a man sick, nor in debt.दारूबदल पाणी पिणें, नहोय रीण आणि दुखणें.
Drunkenness is a pair of spectacles to see the devil and  all his works.मद्य हें अद्भुत उपनेत्र, साहाय्य दुष्ट कर्मातें मात्र.
Drunkenness is an egg from which all vices are hatched.सर्व दुर्गुणाचें मूळ, मद्य व्यसन अनुकूळ.
Drunkenness is nothing but voluntary madness.दारूचा कैफ करणें, बळेंच विकत वेड घेणें.
Drunkenness reduces a man below the standard of a brute.दारूचे कैफांत जो गुंगतो, पशूपेक्षां हलका दिसतो.
Drunkenness turns a man out of himself, and leaves a beast in his room.मद्य व्यसनें मनुष्यत्व, जाऊनि येतें कीं पशुत्व.
Dry bread at home is better than roast meat abroad.बाहेर खावें उत्तम पक्वान्न, त्या परी बरें घरचें शुष्कान्न.
Dry bread is better with love than a fat cap on with fear.- French.प्रीतिची भाजी भाकर, पक्वान्नें भयाची करी दूर.
Dumb folks get no lands.कांहीं बोलण्याविना, काम न होय जाणा.
Dying is as natural as living.स्वभावेंची जीवंत राहे, मरणही तैसें पाहे.
Each day is a new life; regard it.नवा जन्म नित्य, हें तूं मानी सत्य.
Eagles fly alone, but sheep flock together.पक्षी अंतरानें उडती, मेंढरी जथ्यानें चालतीं अ॰ चतुर राहातो निजाधीन, मूर्ख असतो पराधीन.
Early to bed, and early to rise, makes a man healthy,wealthy, and wise.लवकर निजे लवकर उठे, ज्ञान धन सुख त्या भेटे.
Each and honor are seldom bed-fellows.सुख प्रतिष्ठा मिळून, एकाठायीं राहाणें कठीण पु॰ प्रतिष्ठेचेमागें, दगदग लागे.
East or west, home is best.परदेशांत जरी राहे, तरी घरची आशा आहे.
Easy to keep the castle that was never beseiged.- Scotch.ज्यावरी नाहीं केला हल्ला, सुखानें तो ठेवा किल्ला अ॰ जो मनुष्य निर्दोषी असे, त्यास ठेवा सुख संतोषें.
Eat a bit before you drink.कांहीं तरी खावें, मग पाणी प्यावें.
Eat at pleasure, drink by measure- French.इच्छेपुरतें खाणें, नेमानें पिणें.
Eat in measure and defy the doctor.अल्प खाणें पिणें करी, वैद्य तुच्छ सहज तरी.
Eat little at dinner, less at supper, sleep aloft, and you will live long.- Spanish.भोजन मध्यम कर, रात्रौ ठेवी अल्पाहार, निज उंच शय्येवर, तेणें राहे शरीर स्थिर.
Eat what you like but pocket nothing.आवडेल ते खायपरी, चोरून घेऊं नको तरीं.
Eat your dinner there, but wash your hand here.- Oriental.खाना वहां खावो, तो हात याहां धोवो. अ॰ फारत्वरेनें, निघूनयेणें.
Eaten bread is soon forgotton.खाल्ल्या अन्नाची विस्मृती, लवकरच पडती.
Economy is the foundation of real generosity.यथा योग्य करी व्यय, त्याचें दातृत्व निश्चय.
Education begins a gentleman, conversation completes him.विद्याभ्यासें सभ्य जन, संभाषणानें पूर्ण जाण.
Education is a second nature.विद्येंचे अंगीं पाहे, दुजा स्वभाव होणें आहे.
Education polishes good natures and corrects bad ones.विद्या उत्तमशीला करी, दुष्टशीला परिहारी.
Either all dirt or all honey.क्षणीं एक क्षणीं दुजे बोल, त्याचे भाषणा नाहीं तोल. हिं॰ गाही मासा, गाही तोला.
Either dance or hold the candle.मशालधर, किंवा तमाशा कर. हिं॰ चने चबाव, या शहना बजाव.
Either win the horse or lose the saddle.खेळतां घोडा जिंकणें, अथवा जीन हारीवणें अ॰ युद्धी जाता जय व्हावा, नघडल्या मृत्यु यावा.
Eminent scholars are the brightest ornaments of a nation.जातीमाजिं विव्दज्जन, जाण भूषणाप्रमाण.
Empty vessels give the greatest sound.रिक्त पात्रीं मोठा नाद, तैसा विद्याहीन वाद.
Endeavour to be what you would appear to be.जसें दिसावें, तसें चालावें.
England’s the paradise of women, and hell of horses.इंग्लंडदेश स्त्रीयांचें सुख भुवन, सर्व कामीं होय घोड्याचें मरण अ॰ सुखादुःखाचि खाणी, असती एका ठिकाणीं.
Enjoy the present time do not grieve for tomorrow.- Persian.आली घडी संपादावी, उद्यांची चिंता नकरावी.
Enjoy today, no one knows what will happen tomorrow.- Persian.आज संपादून घ्यावें, उद्यांचें कोणी जाणावें.
Enjoy your little while the fool seeks for more.- Spanish.थोडे आहे त्याचा भोग करी, अधिकाची मूर्ख इछा धरी.
Enjoyment is the grace of God.- Oriental.शौक दाद, इलाही है. अ॰ उपभोग घेणें, हें ईश्वरी देणें.
Enough is a feast, too much a vanity.पोटापुरती घर भोजनी, अधिक मिळतां मेजवानी.
Enough is as good as a feast.मिळें पोटभर अन्न, त्याची मेजवानी जाण.
Entertain honor with humility, and poverty with patience.नम्रतेनें मान मिळवी, गरीबी शांतीनें ठेवी.
Envy and covetousness are never satisfied.धनलोभ आणि हेवा, यांची तृप्ती नहोय बावा.
Envy and wrath shorten life, and anxiety bringth age before its time.क्रोध मत्सर जीवित्व नाशी, चिंता देतसे जरेशीं.
Envy cannot see, ignorance cannot judge.हेवाकरितां शंका नसे, मूर्खी अविचार वसे.
Envy is a lightning that will appear in the darkest fog.ईर्षा वीज चमकत, लोपविल्या न झांकत.
Envy is always lying in wait where virtue flourishes.सदाचरण नांदताहे, तेथें व्देष लपून राहे.
Envy is sure to follow in the train of pride.अभिमानाचे माघारी, व्देषाची ती होय स्वारी.
Envy is the rack of the soul, and the torture of the body.हेव्यापासून दुःख अंतःकरणा, आणि शरीरीं होय यातना.
Envy never yet enriched any man.व्देषानें कोणी श्रीमंत, झाला ऐसा नाहीं दिसत.
Envy not those who have, nor despise those who have not.ज्याचे जवळ अर्थ आहे, त्याशीं मत्सर करूं नये, अर्थहीन जरी असला, तरी तुच्छ न मानी त्याला.
Envy pretends to no other happiness than what is derived from the misery  of others.दुसऱ्याचें परम दुःख, पाहून हेवा मानी सुख.
Envy shoots at others, and wounds herself.व्देष दुजया मारूं पाहातो, आपल्या हातीं आपण मरतो.
Error and repentance are the companions of rashness.पश्चात्ताप आणि चूक, अविचारानें अनेक.
Even an ass promises well whilst young.- Oriental.गधेभी जवानीमे, भले मालूम देतेहै. सं॰ प्राप्तेषोडशवष्रेतुगर्दभीअपसराभवेत.
Even the cat does not catch mice for God.- Oriental.खुदाके वास्ते बिल्लिभी, चुव्हा नही मारती. अ॰ जन आपले स्वार्थ पहाती, दुसऱ्याचें हित नजाणती.
Even to an ant, death is sufficent suffernigs.- Oriental.चींवटीं योकों मौतहै, कारबला बसहै. अ॰ लहान मुंगीस तरीं, मरणाची यातना खरी.
Even two kicks from a milch cow are acceptable.- Oriental.दुधेल गायकी, दो लातेभी भली. अ॰ ज्याची आशा आहे, त्याचे बोल साहे.
Ever drunk,ever dry.जो मद्य निरंतर पितो, त्याचा गळा कोरडा पडतो.
Ever spare, ever bare.राखून ठेवणें, तेवढें राहाणें.
Every art is best taught by example.पाहुनिया पूर्व प्रती, कला कौशल्ये शिकती.
Every ass thinks himself worthy to stand with the king’s horse.राज अश्वाची बराबरी, गाढव आपले मनी करी.
Every body’s business is no body’s business.सर्व मिळून झटती जेथें, एकाची नसतां सत्ता तेथें.
Every cock is proud on his own dung hill.आपले उकरड्यावरीं, कोंबडा अभिमान धरी. अ॰ अबळ असतां जरी, बलवान स्वघरीं.
every cook praises his own broth.आपले मालाचें वर्णन, करीत असती सर्व जन.
Every crow thinks her own bird the fairest.आपले पक्षी चांगले, ऐसें म्हणती कावळे. अ॰ धरती जातीचा अभिमान, सर्व अज्ञान सुज्ञान.
Every dog hath his day,and every man his hour.दोन दिवस सासूचे, दोन दिवस सुनेचे. अ॰ एक दिवस गेल्यावरी, दुसरा उदय होय तरी.
Every dog is a lion at home.कुत्रा आपले घरीं, असतो सिंहा परी. अ॰ ज्याचे तो स्वघरीं, असतो राजापरी.
Every dog is valiant at his own door.कुत्रा आपले घरीं, बलवान असतो तरी. हिं॰ आपने गल्लीमे, कुत्ताभी शेर है.
Every flow has its ebb.ओहोटा मागें, भरती लागे. अ॰ सुखा अंति, दुःखें येतीं.
Every fool can find faults that a great many wise men can’t remedy.मूर्ख दोष ठेविती, ते सूज्ञ न मानिती.
Every grain hath its bran.अवघा गल्ला दाणा, नाहीं कोंड्या विणा. अ॰ कोणी लांछनाविना, नाहीं ऐसें जाणा.
Every inch of joy has an ell of annoy.नखभर सुख, हातभर दुःख.
Every jack must have his jill.जाला जी आवडत्ये, ती त्यासारखी असत्ये.
Every land hath its own laugh, and every corn has its own chaff.- Scotch.सर्व जातीचे धान्या प्रती, फोलें भिन्नभिन्न असती. म्ह॰ जैसा देश, वैसा भेष.
Every light has its shadow.पडछाया असती, सर्व दीपाचे अंतीं.
Every light is not the sun.बहु प्रकार असती, सूर्या परी नसती.
Every man does his own business best.- Oriental.आपलें कार्य, वाटतें प्रिय. हिं॰ आपकाज, माहाकाज.
Every man is the guardian of his own honor.- Oriental.आपना वकर, आपने हात है.
every man is the architect of his own fortune.ज्याचें भाग्य त्यास फळें, दुसरा काय करील बळें.
Every man is the son of his own works.मनुष्यें स्वकार्यीं प्रीति, पुत्रा सारखी धरतीं.
Every man likes his own thing best.आपलें तें बापडें, दुसऱ्याचें तें कातडें.
Every man loves justice at another man’s house; no body cares for it at his own.दुसऱ्याचा न्याय करितो, आपला कोणी पाहात नसतो.
Every one for himself and God for us all.आपल्यास आपलें करणें, देवास सर्वांचें राखणें.
Every one has not the same luck.दैव प्रत्येकाचें पाहीं, सारखें आहे ऐसें नाहीं.
Every one is involved in trouble according to his station.- Persian.आपले पदवी प्रमाणें, सर्व गुंतले असती क्रमानें.
Every one is glad to see a knave caught in his own trap.ठक पडतो आपले. फाशीं, सर्व पाहून होती खुषी.
Every one is kin to the rich man.- Italian.सर्व लोक द्रव्यवानाते, बळेंच लाविती नात्यातें.
Every one is pleased with his own skin.- Oriental.आपआपला हो गर्व, धरिती तो सर्व. हिं॰ आपने आपने ख्यालमे सबही मस्त है.
Every one is the best judge of his own palate.ज्याची रूची कळे त्याला, सांगतां नये दुज्याला. गु॰ जे खाय ते सवाद जाणे.
Every one knows best his own concerns. Oriental.ज्याचे घरचा खटला, त्यास दिसतो चांगला.
Every one knows how to find fault.परदोषांचा करी घोष, आपल्या दोषीं नाहीं रोष.
Every one knows where his own shoe pinches.- Oriental.मोजेका घाव, मिया जानें या पांव.
Every one partaking of the honor that is bestowed upon the worthy.थोरा बहू सत्कार होतो, त्या संगे सर्वां मानमिळतो.
Every one puts his fault on the times.नाहीं काळ अनुकूळ, ऐसें म्हणती सकळ.
Every one should sweep before his own door.पडलें काम घरीं, आपले हातीं करी.
Every one stretches his legs according to his coverlet.अंथरूणा प्रमाणें, पाय पसरणें.
Every one thinks his own counsel the best.- Persian.आमची मति अधिक चालती, ऐसें सर्व मनांत आणती.
Every one to his liking.आपले आवडी वरती, लोक प्रत्येक असती.
Every one’s fault are not written on their foreheads.अपराधाच्या ओळी, नाहीं दिसत कपाळीं.
Every poor man is counted a fool.गरीब असती, त्यांस मूर्ख म्हणती.
Every potter praises his own pot, and more if it be broken.मडकें फुटल्यावरी, कुंभार तारीफ करी.
Every rogue is at length outrogued.- Oriental.शेरास सवा शेर भेटें, तेव्हां मनाचा संशय फिटे.
Every shoe fits not every foot.- Scotch.अवघे जोडे सर्वां पायीं, सारखे बसत नाहीं अ॰ अवघ्याची मति एक सारखी नसती.
Every thing hath an end and a pudding hath two.एक टोंक सर्वां वस्तुला, दोन असती करंजीला. अ॰ सर्व लोकां एक वचन, लबाडाचीं असतीं दोन.
Every thing is good in its season.हंगामी जी वस्तु होती, ती चांगली असती.
Every thing rises but to fall, and increases but to decay.जो चढे तो पडे, जो वाढे तो मोडे.
Every tub must stand upon its own bottom.आवघीं गंगाळें राहातीं, आपुले बुडा वरतीं अ॰ आपुले सामर्थ्यानें, वागावें हो सर्व जनें.
Every tub smells of the wine it holds.पीपीं दारू सरे, वास मागे उरे. गु॰ हींगजी याय, दबडुं गंधाय.
Every vice fights against nature.सर्व दुर्गुण स्वहस्ती, धर्मा विरूद्ध चालती.
Every vice has a cloak, and creeps in under the name of a virtue.दुर्गुण लपून चाली, सद्रुणाचा डौल घाली.
Evil communications corrupt good manners.चांगल्या प्रकारच्या रीती, वाईट संगानें बिघडती.
Evil companions bring a man into danger and misfortune.प्राणसंकट आणि विपत्ति, दुष्ट सहवासे घडती.
Evil company makes the good bad, and the bad worse.सुष्ट कुसंगे होय दुष्ट, दुष्ट दुष्ट संगे नष्ट.
Evil deeds infallibly come to light.कुकर्में आचरती, तीं उघडीं होतीं.
Evil gotten, evil spent.हपापाचें जें प्राप्त होतें, तें गपापा जातें.
Evil men speak as they wish rather than what they know.दुष्टाचें बोलणें, त्याचे इच्छेप्रमाणें.
Evil to him who evil thinks.- Oriental.जाचें कुडें, त्याचे पुढें.
Examine well the counsel, that favors your desire.आवडता विचार जरी, तरी पाहूनिया आचरी.
Examples teach more than precepts.उदाहरणें शिकतो जैसा, उपदेशें नशिके तैसा.
Excellence and fame are the offspring of perserverence.उद्योगाचे अंतीं, भूषण आणि कीर्ती.
Excess and envy waste the flesh and the spirit.हेवा आणि अचाट करणें, तेणें रक्त मांस घटवणें.
Excessive boasting is a sign of ignorance and cowardice.बहु बढाईचें लक्षण, दिसतें केवळ अज्ञान.
Exercise conducive to health.सदा सहल करी, आराम तेणें शरीरीं.
Expect no good from one of base extraction- Persian.जन्म ज्याचा नीचा उदरीं, त्यापासून हिताची आशा नधरी.
Expect nothing from him who promises a great deal.- Italian.कोणी देतां मोठी आशा, त्याची धरावी निराशा.
Experience and humility teach modesty and fear.अनुभव आणि लीनता, वागवी भय मर्याद शीलता.
Experience is a much surer guide than imagination.कल्पनेनें जें ठरविणें, तें नसतें अनुभवाप्रमाणें.
Experience is better to learn by others than our own.अनुभव आपुला आपण घ्यावा, त्यापेक्षां दुसऱ्याचा पाहून शिकावा.
Experience is the father of wisdom, and memory the mother.निरंतर ज्ञानाची उत्पत्ति, अनुभव स्मृतिपासून होती.
Experience is the mother of science.अनुभवाची साउली, तीच विद्येची माउली.
Experience teacheth fools; and he is a great one that will not learn by it.- Scotchअनुभव मूर्खा शिकवी ज्ञान, नशिके तो शत मूर्ख मान.
Experience without learning is better than learning without experience.वहिवाटी वीण विद्या पांगळी, विद्येवीण वहिवाट चांगली.
Extravagant love consults neither reputation nor life.अतिशय भोग करिती, जीवा लौकिकाची आशा नधरिती.
Face to face, the truth comes out.समक्ष गांठ पडे जेव्हां, खरें खोटें समजें तेव्हां.
Fair and softly goes far in a day.हळूंहळूं चाले वाटे, तो मोठा पल्ला खेटे.
Fair in the cradle, foul on the saddle.बाळपणीं गोरटा, मोठेपणीं ओखटा.
Fair is not fair, but that which pleaseth.आवडीला चाड नाहीं, प्रीतीला विटाळ नाहीं. गु॰ मंन मानु तां जात सी जोवी.
Fair words and foul play cheat both young and old.गोडगोड बोलतो, लहान मोठ्या ठकवितो.
Fair words and presents given with flattery are always to be suspected.भेट पाठविणें, गोड बोलणें, आर्जव करणें, सर्व मतलबी लक्षणें.
Fair words are often used to hide bad deeds.फार करी हाजींहाजीं, त्याचे मनीं दगाबाजी.
Fair words break no bone, but foul words many a one.बऱ्या शब्दें येते गोडी, वाईट बोले हाडें मोडी.
Fair words fill not the belly, nor mind always.गोड शब्दें कोणा बोलतां, पोटा मनाची नहोय तृप्तता. हिं॰ मेंहर है पर दूध नहीं.
Fair words make fools fain.गोड करितां भाषण, मूर्ख होय हर्षायमान.
Fair words please fools.गोड शब्दें करून, मूर्खाचें होय रंजन.
Faith is the foundation of justice, and justice the stay of a state.सत्याचें मूळ न्याय, तेणें राज्य स्थिति होय.
Faith is the sister of justice.सत्य आणि न्याय, हे उभयतां बंधु प्राय.
Faithful are the wounds of a friend; but the kisses of enemy are deceitful.- Scriptural.मित्र मारी हित करी, शत्रु पाळी घात करी.
Fall not out with a friend for a trifle.अल्पकरितां मित्रा सवे, तंटा न करणें मनोभावे.
False folks should have a many witnesses.- Scotch.खोटे जना प्रति, साक्षी बहु मिळती.
False friends are worse than open enemies.खोटे मित्रापेक्षां बरा, प्रसिद्ध शत्रु तो खरा.
Fame always follows virtuous and glorious actions.प्रताप आणि पुण्यकृती, करितां कीर्ति विस्तारती.
Fame is as difficult to be preserved, as it was at first to be acquired.कीर्ति मिळे संकटीं, रक्षण करितां बहु कष्टी.
Fame is magnifying glass.अल्प असतां मोठे दिसें, सूक्ष्मदर्शक यंत्रीं जैसें, वसें कीर्तीमाजीं ऐसें, जाणा तुम्ही स्पष्ट तैसें.
Fame is a thin shadow of eternity.चांगली कीर्ति असती, काळे करून कमी होती.
Fame is the perfume of heroic deeds.- Greek.शूराची हो कीर्ति, जगीं प्रकाशती.
Family quarrels and religious disputes unfortunately know no restraint.कुटुंब कलह आणि धर्मखटला, त्यांचा समजत नाहीं हो अटकला.
Fancy flees afore the wind.- Scotch.वाऱ्या पुढें चालें, मन चपळ आपुलें.
Fancy may bolt bran, and think it flour.ताक पिऊन रहाणें, दूध ऐसें समजणें.
Fann’d firee, and forced love, never did well yet.- Scotch.हडपला अग्नी आणि बळाची प्रीति, ह्यांची राहे किंचित स्थिती.
Far from court, far from care.जो दरबारीं काम न करी, तो चिंतेपासून राहे दुरी.
Fashion is the slave of folly and affectation.नव्याचाली काढती, त्या मूर्खाच्या प्रती.
Fast bind, fast find.तंग बांधणें, तेंच रक्षणें.
Fat sorrow is better than lean sorrow.कृश श्रीमंत वरावा, स्थूल गरीब न करावा.
Faults are thick where love is thin.जेथें प्रीति असे थोडी, तेथें बहु ठेविती खोडी.
Faults commited in public should be publicly reproved.चौघांत अपराध करितो, तो तर चौघांत खोडला जातो.
Fear is stronger than love.प्रीति बळवान, त्याहून भय मान.
Fear may keep a man out of danger, but courage only can support him in it.भयानें विघ्न टळें, पारपडणें धैर्य बळें.
Fear of God is the beginning of wisdom.ईश्वराचें भय, तेणें ज्ञानाचा उदय.
Fear no man, and do justice to all men.सर्वां नीतीनें वागवी, मग भीति कोणाची नठेवी.
Fear not while acting justly.- Latin.वागत असतां नीटपणें, भिती कधीं न धरणें.
Fear nothing but infamy, dare nothing but injury.अपकीर्तीस भिणें, अपकार नकरणें.
Fear the wrath of God.- Oriental.खुदाके गजबसें, डरते रहीये.
Feather by feather, the goose is plucked.थोडें थोडें घेतां, भार होतो कमता.
Feeling hath no fellow.ज्याची कळकळ त्याला, नाहीं येत दुसऱ्याला.
Fetters, even of gold, are heavy.बेड्या सोन्याच्या जरी, पायां लागती भारी.
Fetters of gold are still fetters, and silken cords pinch.आवडे सोन्याची शृंखला, खुपे फुलाची ही माळा.
Few do good with what they have gotten ill.वाईट कर्में मिळविती, ते क्वचितच हित करिती.
Few take care to live well, but many to live long.कांहीं उत्तम स्थितीनें वागती, कांहीं आयुष्याचे दिवस काढिती.
Few there are that will endure a true friend.खरा मित्र बाळगती, असे थोडे असती.
Few words, many deeds.थोडें बोलणें, बहु करणें.
Fidelity and truth are the foundation of all justices.सत्य आणि प्रमाण, हें न्यायाचें मूळ जाण.
Field have eyes, and hedges have ears.कुडास कान, वहीस डोळे जाण.
Fill my belly and load my back.- Oriental.पेट भर और पीठ लाद.
Filth is got rid of by washing; but not habit.- Oriental.आलत धोय धोय जाय, आदत केंवकर जाय. अ॰ डाग धुतल्यानें जाती, पण खोडी दूर नहोती.
Fine clothes please other people; good living one’s self.- Oriental.कपडा पेने जग भुलता, खाना खाये मन खुलता.
Fine feathers make fine birds.पक्षें पक्षी बरे दिसती, पोशाकें रूपें शोभतीं. अ॰ एक नूर आदमी, दस नूर कपडा.
Fire and water are good servants, but bad masters.जल अग्नि उपयोग करिती, बहु वाढतां न आटोपती.
Fire and water are irreconcilable enemies.- Oriental.आग पानीकों बैरहै अ॰ दोघांचा वैरपणा, मिटवितां कठीण जाणा.
Fire and water are not more necessary than friends are.आगपाणी अवश्यक, नाहीं मित्रापेक्षां अधिक.
Fire does not distinguish friend and foe.- Persian.अग्नीसारखा प्राणी, शत्रुमित्र न जाणी.
Fire is not to be quenched with tow.अग्नि नविझे कापसानें, क्रोध नशमे क्रूर भाषणें.
First deserve, and then desire.प्रथम पराक्रम करा, मग फळाची इच्छा धरा.
First learn to obey before you pretend to govern.प्रथम नम्रता शिकणें, मग हुकूम चालवणें.
Fish and guests smell at three days old.मत्स्य पाहुणा दिवस तीन, राहातांना सुटे घाण.
Flattery is like false money, it impoverishes those who take it.खुशामत खोटें धन, स्वीकारितां खिन्न मन.
Flattery is like friendship in show, but not in fruits.- Greek.आर्जवीक मैत्री चालती, अंतरीं पोकळ असती.
Flattery is nauseous to the truly wise.शाहाण्यास आर्जव, तो त्यास विषभाव.
Flattery is pleasing to fools.- Oriental.मूरखकों बखान सहावे अ॰ करतां मूर्खा स्तुति, चांगली आवडती.
Flattery to the great generally takes its rise from hope.थोराची हो खुशामत, नकरिती आशा रहित.
Flattering friends are worse than open enemies.उघड शत्रू सावध करी, गोड बोल्या मित्र घात करी.
Flee never so fast, your fortune will be at tail.दैव पडता माघांरी, उड्या मारून काय करी.
Fly pleasures, and they will follow you.सुखांची अनास्था करी, सुखें शिरतील तुझ्या घरीं.
Follow the dictates of reason, not of passion.बुद्धीचे आज्ञेनें आचरा, क्रोध निजाधीन करा.
Follow the river and you will get to sea.नदीचा शोध करितो, त्यास समुद्र भेटतो.
Folly is the poverty of the mind.मनाचा दुर्बळपणा, तीच मूर्खता जाणा. सं॰ बुद्धिर्यस्यबलंतस्यनिर्बुद्धेश्वकुतोबलं.
Food before talk, supper before song.-Oriental.अधीं अननं, मग तननं.
Food,clothing, and credit, are the rewards of industry.अन्नवस्त्र आणि पत, उद्योगानें होतीं प्राप्त.
Fools and obstinate men make lawyers rich.मूर्ख हट्टी जे भांडती, तेणें वकील सधन होती.
Fools are ruled by humour, wise men by interest.मूर्ख चालती इच्छेनें, शाहाणे चालती हितानें.
Fools are wise men in the affairs of women.स्त्रियांचे कारभारांति, मूर्ख शाहाणे दिसती.
Fools bite one another but wise men agree.मूर्खांत मूर्ख भांडती, शाहाण्यांत शाहाणे समजतीं.
Fools build houses, and wise men buy them.मूर्ख घरें बांधती, शाहाणे विकत घेती.
Fool’s haste is no speed.- Scotch.मूर्ख करितां त्वरा, होतो बहु घाबरा.
Fools have liberty to say what they please.- Italian.मूर्खांस आहे मुखत्यारी, जें काय बोलती त्यावरीं. सं॰ मनःपूतंसमाचरेत.
Fools frequently become wise under the pleasure of misfortune.येतानां विपत्ती, मूर्ख शाहाणे होती.
Fools lade out all the water, and wise men take the fish.मूर्ख श्रम करिती, शाहाण्या फळ प्राप्ती.
Fools make fashions, and wise men  follow them.- French.मूर्ख तमाशे करिती, शाहाणे ते प्रपादिती.
Fools make feasts, and wise men eat them.- French.वेडे मेजवान्या करिती, शाहाणे येऊन खाती.
Fools may sometimes give wise men counsels.मूर्ख कोणेवेळीं देती, शाहाण्यास ही मसलती.
Fools should not have chapping sticks.- Scotch.खुदा हरामजादेको नाखून नदे अ॰ मूर्खास सत्ता, न द्यावी सर्वथा.
Fools should not see half-done work.- Scotch.अपुरे काम राहातें, मूर्खी परीक्षा नसते.
Fools tie knots, and wise men loose them.- Scotch.गूढप्रश्न घालती, शाहाणे निवारण करिती.
For age and want save while you may, no mourning sun lasts a whole day.म्हातारपणा अपत्ति यासाठीं, द्रव्यवाचवून करी गांठीं, सूर्य उदय स्थळासच, सांजपर्यंत नराहेसाच.
For mad words deaf ears.कोणी बोले जरी वांकडे, कान ठेवी दुसरे कडे.
For men to search their own glory is not glory.- Scriptural.आपली प्रतिष्ठा सांगावी, तीच अप्रतिष्ठा म्हणावी.
For one day of joy we have a thousand of ennui.- Italian.सुख पाहातां जवा पाडें, दुःख पर्वता एवडें. पु॰ जनी सर्व सुखी असा कोण आहे, विच्यारी मना तूच शोधून पाहे.
For one thing arduous there are thousands easy.- Oriental.एक एक मुस्किलके, हजार हजार आसान रखे है. अ॰ पडतां एक मार्ग अवघड, आणखीं बहु असती सुघड.
For rose the thorn is often plucked.गुलाबी पुष्पाच्या योगानें, खुडून घेती कांटे पानें. अ॰ थोराचे संगतीं, गरीब मान घेतीं.
For the civil civility, for the saucy sauce.- Oriental.अरे तर कांरे, अहो तर कांहो.
For the wise a word, for a fool a cudgel.शाहाण्यास शब्द, मूर्खास जेरबंद.
For want of nail the shoe is lost; for want of a shoe the horse is lost; for want of a horse the rider is lost.खिळ्यामुळें नाल गेला, नाला मुळें घोडा गेला, घोड्या मुळें स्वार मेला, इतुका अनर्थ खिळ्यानें केला.
Forbearance is no acquittance.भोग आलियावर, असावें सादर.
Forbidden fruit is sweet.निषेधकेल्यावस्तूवर, आवड असती फार.
Force without fore-cast is of little avail.- Scotch.युक्ति विना जोर अंगी, नाहीं पडत उपयोगी.
Forewarned, forearmed.असतां पूर्वीं ताकीद, राहे नेहमी सावध.
Forget other’s faults by remembering your own.आपले अपराध स्मर, तेंणें दुसऱ्याचे विसर.
Fortitude is the fairest blossom, that springs from a noble mind.थोर मना पासून, धैर्याचा उद्भव जाण.
Fortune alters not the nature.स्वभाव जो उपजत, दैवाचानें नफिरवत.
Fortune can take from us nothing but what she gave us.दैवदेतें, तितुके नेतें. अ॰ दैवदेतें, कर्मनेतें.
Fortune dreads the brave, and is only terrible to the coward.- Latin.शूरालागि दैव भितें, भयंकर भित्र्या होतें.
Fortune favors fools.भोळ्यांस तरी, दैवसाद्य्य करी.
Fortune favors the brave.धारिष्टाशी अनुकूळ, दैव होय सर्व काळ. पु॰ धारिष्टास, दैव धारजिणे.
Fortune gives her hand to a bold man.लक्ष्मी धैर्यवानाते, हात देत असते.
Fortune gives many too much, but to none enough.लक्ष्मी कोणास भरपूर देती, कोणास साधारण ठेवती.
Fortune has no power over discretion.- Greek.मुखत्यारी वरती, नचाले द्रव्यशक्ति. अ॰ लाखाची ममत्ता, काडीचीसत्ता.
Fortune is like the market, where if you bide your time, the price will fall.धिरेधिरे दैव उघडे, जैशी बाजारीं किंमत पडे.
Fortune knocks once at least at every man’s gate.एक वेळ प्रवेश करी, लक्ष्मी सर्वांच्या ही घरीं.
Fortune often rewards with interest those that have patience to wait for her.दैव उदंड भाग्य देईल, जर मनुष्य धीर धरील.
Fortune sometimes favors those whom she afterwards destroys.- Italian.लक्ष्मी ज्यांस कृपाकरिती, त्यांस धुळीस ही मिळविती.
Foul water will quench fire.वाईट पाणी जरी, तरी अग्नीचा नाश करी. अ॰ लहान खडा, फोडी मोटा घडा.
Foxes dig not their own holes.आयते बिळीं, नागोबा बळी. गु॰ खोदे उंदर, भोगवे भुजंग.
Fraud and deceit are always in haste.दगा ठकपणा करणारा, असती सदा बहु त्वरा.
Friends agree at a distance.दुरून डोंगर बरे, दिसती साजरे. अ॰ इष्ट मित्र खरे, असतां दूर बरे. सं॰ दूरस्थाः पर्वतारम्याः
Friends got without desert will be lost without cause.मित्र अयोग्य मिळति, निमित्त नसतां सोडून जाती.
Friends without faith, prayer without sincerity are mere losses.मैत्री विश्वासा वीण, होय निर्फळ जाण, भजनीं नसतां भावार्थ, करितां भजन व्यर्थ.
Friendship between virtuous persons is inviolable.ठेवी सद्रुणीं संगत, ती राहे अखंडित.
Friendship cannot stand all on one side.सर्व एका वरती, मैत्री नराहाती.
Friendship is not to be bought at a fair.मैत्री बाजारीं, कोणाची नकरी.
Friendship is the perfection of love.प्रीतीची पूर्णता, ती मैत्रीची देवता.
Friendship is stronger than kinderd.- Latin.बांधवादि नातें सकळ, त्यापेक्षां मैत्री सबळ.
Friendship multiplies joys, and divides griefs.मैत्री उल्हासातें करी, आणि दुःखातें संहारी.
Friendship once injured is for ever lost.एक वेळ मैत्री बिघडे, तीतर कधींच नजडे.
Friendship the older it grows, the stronger it is.जैसी मैत्री वाढती, तैसी बळकट होती.
From a single instance you may infer the whole.- Latin.अर्धी गोष्ट आइकून, घ्यावी सगळी समजून. मु॰ ता म्हणतां ताक भात.
From bleeding stone you will find no blood.दगड तासल्यावर, नाहीं सुटत पाझर. अ॰ नसतां जवळ कांहीं अर्थ, त्यास तगाता करणें व्यर्थ.
From compassionate thought, kind actions naturally flow.जो असे दयाळू, तोच होय कृपाळू.
From fame to infamy is a beaten road.कीर्ती होणें कठीण पडे, अपकीर्ती सहज घडे.
From many children and little bread, good Lord deliver us!बहु मुलें थोडें खाणें, ऐसें देवा नको देणें.
From nothing, nothing can come.- French.शून्या पासून कांहीं, कधीं तरी निघत नाहीं.
From prudence, peace; from peace, abundance.- Italian.शाहाणपणापासून शांती, शांतिपासून द्रव्य भरती.
From the anger of a lord, and from a mutiny of people, God deliver us.- Spanish.थोराचा क्रोध लोकांचा दंगा, त्यांत पाडूं नको श्रीरंगा.
Full of courtesy, and full of craft.करिती हाजीं हाजीं, तेथें फार दगाबाजीं.
Gain gotten with an ill name is real loss.अपकीर्तीनें मिळविलें, नाहीं राहात चांगलें.
Gain is temporary and uncertainn, but expense is constant and certain.खर्च लागे निरंतर, त्यांत नांहींच अंतर, अशाश्वत मिळकत आहे, बरवें विचारूनि पाहें.
Game is cheaper in the market than in the fields and woods.शिकार बाजारीं मिळती स्वस्त, अरण्यांत धरतांना दुरापस्त. अ॰ कष्टानें वस्तु मिळवणें त्यांत गोडी, पैक्यानें विकत घेणें त्यांत थोडी.
Gaming is the child of avarice and father of despair.जुवाबाजी लोभाचें फळ, आणि निराशेचें मूळ.
Gaming, like a quicksand, may swallow a man up in a moment.जुवाबाजी रूपणीची पुळण, क्षणामाजीं करी गर्क जाण.
Gamesters and racers never last long.खेळणारे पैजमारणारे, नटिकती दिवस सारे.
Gather thistles, expect prickles.कांटेरें गोळाकरिती, कांटे येती हातीं. अ॰ संग दुष्ट करिती, संकटीं पडती.
Gentle in manner but vigorous in the deed.कामांत राहे हुशारींत, रीतींत असावें शांत.
Gentility without ability is worse than plain beggary.कुलीन असून शक्ति हीन, तोतर भिकाऱ्याहून दीन.
Gentleness and virtue are the best female accomplishments.स्त्री जातीचें भूषण, शांत स्वभाव सद्रुण.
Genuine politeness is the hand-maid of civilization.सुधारणुकीची रीति, तीस सभ्यता म्हणती.
Genuine religion never produces aan austere temper.ज्याचा खरा धर्म, त्याचा स्वभाव नम्र.
Get thy spindle and thy distaff ready, and God will send the flax.तयार ठेवी चरखी चाती, कापूस येणें ईश्वराहातीं. अ॰ आपुल्या हातीं आहे तें करावें, नहोयतें ईस्वरीं हवालावें.
Get what you can, and what you get hold.मिळवेल तें मिळीव, मिळालेंतें नीट ठेव.
Get what you can honestly; use what you get frugally.चोख वेव्हारीं मिळवावे, तेंजपून खर्चावें.
Getting is a chance, but keeping a virtue.मिळणें तें दैंव जाण, राखणें तो सद्रुण मान.
Gifts from enemies are dangerous.शत्रूपासून नजराणा, मतलबीहो जाणा.
Give a clown your finger, and he will take your whole hand.बोट दाखविणें, तर हात गिळणें. पु॰ भटास दिली ओसरी, भट हातपाय पसरी.
Give a dog an ill name, and you may as well hang him.एकवेळ बदनाम करती, तर सर्वदा दोष ठेविती.
Give a loaf, and beg a shive.बेल देणें, आवळा घेणें.
Give a man luck, and throw him into the sea.असतांना दैव बरें, बुडवितांही नमरे.
Give a thief rope enough, and he’ll hang himself.चोरा सईल दोरी देणें, घात करील तेणें. पु॰ बाळाहातीं शस्त्र जर, चालवी आपले अंगावर.
Give honor to whom honor is due.जैसी ज्याची असे थोरी, तैसाचि तो आदर करी. हिं॰ जैसोंकों तैसा, बाबुंको भैसा.
Give the devil his due.दुष्टास देणें, गुणाप्रमाणें.
Give your heart to your creator, and your alms to the poor.मनलावी ईश्वराकडे, भिक्षा ठेवी गरीबा पुढें.
Giving alms keeps off misfortunes.- Persian.धर्म करिती, पीडा जाती. सं॰ धर्मणहरतेव्याधिः
Glasses and lasses are brittle wares.- Scotch.मुलग्या कांचपात्रें समान, नाजूक मालापरी जाण.
Glory and wealth without wisdom are not secure possessions.कीर्ति धनाचें टिकणें, नसें फार बुद्धि विणें.
Glory brings more trouble than pleasure.सुख आणतां थोडें काम, यश मिळवितां मोठा श्रम.
Glory is the shadow of virtue.सदाचरणीं क्रिया, ती प्रतिष्ठेची छाया.
Gluttony kills more than the sword.थोडे मरती तरवारीनें, बहुत जाती खादाजपणानें. पु॰ अन्नतारी अन्नमारी, अन्नासारिखा नाहीं वैरी.
Go from the presence of a foolish man, when thou perceiveth not in him the lips of knowledge.- Scriptural.ज्या मूर्खा नसे ज्ञानाचा लेश, त्यापासून दूर असावें खास
Go neither to a wedding, nor a christening without invitation.- Spanish.न येतां आमंत्रणें, लग्न मुंजीस न जाणें.
Go not over the water, where you cannot see the bottom.ज्या पाण्याचें दिसत नाहीं तळ, त्यावर पायानें न करी चाल.
Go to bed with the lamb, and rise with the lark.नित्य लवकरी निजावें, मोठ्या पहाटीं उठावें.
Go slowly to the entertainment of thy friends, but quickly to their misfortunes.- Greek.मेजवानीस जावें सावकाशानें, संकटीं मित्रां भेटावें त्वरेनें
Go to the ant, thou sluggard; consider her ways and be wise.- Scriptural.मुंगीचा उद्योग पाहून, आशानें शिकावें ज्ञान.
God and men think him a fool who brags of his own great wisdom.स्वज्ञानाची बढाई सांगती, त्या इहपरलोकीं मूर्ख म्हणती.
God arms the harmless.अनाथाचें रक्षण, ईश्वरा स्वाधीन.
God cures and the doctor take the fees.ईश्वर आरोग्यता देतो, वैद्य दस्तूरीते घेतो. हिं॰ बैदकरे बैदाई और चंगा करे खुदाई.
God deliver me from any concern with the mean or worthless.- Oriental.ओछेसे खुदा, काम न डाले. म॰ हलक्या सवें, काम न पडावें.
God does not kill any one with a club, but takes away his understanding.- Oriental.देव नमारे लाठीसे, कूमत देत चढाय. अ॰ काठीनें न मारी ईश्वर, कुबुद्धि प्रेरी सत्वर.
God instrusts every man with the care of his own soul.आपले आत्म्याचें तारण, ईश्वरानें केलें आपुल्या स्वाधीन.
God feeds the young ravens and clothes the lilies of the field.ईश्वर चराचरा तारक, देतो विभागानें अन्नोदक.
God gives sugar to him that eats sugar.- Oriental.शकर खोरेको, खुदा शकर दे रहताहै. म॰ साकरेचा खाणार, त्यास ईश्वर देणार.
God gives all things to industry.उद्योगाचे घरीं, ईश्वर साहाय्य करी.
God grant that dispute may arise that I may live.- Spanish.वकील नवसिति देवा, लोकामाजीं तंटा व्हावा.
God hath made man upright, but they have sought out many inventions.- Scriptural.ईश्वरानें मनुष्यां केले सात्विक, स्वबुद्धीनें होती अधार्मीक.
God helps those who help themselves.जो आपणास राखितो, त्यास ईश्वर तारितो.
God help the poor for the rich can help themselves.- Scotch.श्रीमंताची होते सोय, देव दीना साद्य्य होय.
God help the rich, the poor can beg.मोठ्यासी ईश्वर साद्य्य होतो, गरीबा भिकेचा घांस देतो.
God in his tongue and the devil in his heart.बगलमे छुरी, मुहमे रामराम. गु॰ पगे माछला मारे, मोडे राम पुकारे.
God made us, and we wonder at it.- Spanish.देवें केलें जें आपणा, त्याचें आश्चर्यचि जाणा.
God makes, and apparel shapes, but money makes the man.ईश्वर उत्पन्न करितो, पोशाक शोभा देतो, द्रव्यानें मान मळतो, ज्ञानानें थोरपणा येतो.
God never sends mouths but he sends meat.गरीबा बहु मुलें होती, त्यांचीं चिंता ईश्वरा असती.
God only knows the thing that pertain to God.- Oriental.खुदाकी बात, खुदाही जानें.
God secretly observes the actions of all and bestows on every one according to his merits.- Oriental.राम झरूखे बेठकर, सबका मझुराले, जैसी ज्यांकी चाकरी, वैसा वांकोदे.
God sends meat, and the devil sends cooks.ईश्वर अन्न पाठवितो, दुष्ट त्याचा नाश करितो. अ॰ दैव देतें, कर्म नेतें.
God send us of our own when rich men go to dinner.द्रव्यवान खातो पितो, देव गरीबांही देतो.
God send you more wit, and me more money.देव कोणास चातुर्य देतो, कोणास पैका देत असतो.
God sent never the mouth but the meat with it.- Scotch.ईश्वर जन्मास घालितो, त्याचे पदरीं शेर बांधितो.
God tempers the wind to the shorn lamb.- French.मेंढ्यांची लोंकर काढल्यावरी, ईश्वर त्यांचें संरक्षण करी. अ॰ ईशअनाथा रक्षितो, आणि संकटें हारितो.
Godliness with content is great gain.भावें ईश्वर भक्ति, ती मोठी प्राप्ती.
Gold does the business, man boasts of it.- Persian.पैका काम करितो, मनुष्य बढाई सांगतो.
Gold goes in at any gate except heaven’s.द्रव्यसत्ता सर्वांवरी, नाहीं चालत स्वर्गद्वारीं.
Gold is known by the touchstone, and a man by living with him.- Oriental.सोना ज्याने कसी, और मानस ज्याने बसी. म॰ सोनें पहावें कसून, माणुस पाहावें वसून.
Gold must be beaten and a child scourged.- Hebrew.सुवर्णीं असावें ताडण, मुलां असावें शासन.
Gold when present, causeth fear; when absent grief.द्रव्य असतां भय प्राप्त,नसतांना दुःखें व्याप्त.
Good actions are the best sacrifice.चांगली कृत्यें करी, होतीं यज्ञापरी.
Good bargains are pick-pockets.स्वस्त करितां खरीदी, पिशवी रिती होय जलदी.
Good books and good company are equally scarce valuable.चांगले ग्रंथ सुसंगती, नव्हे त्याची मोल मिती.
Good conduct is a kingdom.चांगले जे आचरण, राज्य सुखापरी जाण.
Good counsel is above all price.- Italian.उत्तम उपदेशा नमोल, जसा हिरा तो अमोल.
Good counsel makes a man proud and a fool angry.चांगला उपदेश मान्य होतो, मूर्खास त्याचा राग येतो. गु॰ मुरख आगल वात, रिजे पण बुजे नहीं.
Good deeds remian, all things else perish.धर्मकृत्यें राहातातीं, अन्य नाशा पावतीं.
Good education is the foundation of happiness.चांगलें विद्यासंपादन, तेंचि सुखाचें साधन. सं॰ विद्यानामनरस्य रूपमधिकंप्रछन्नगुप्तंधनं.
Good clothes open all doors.चांगलें वस्त्रानें जाती, त्यांस बहुमान करिती.
Good government is the greatest security of freedom.स्वतंत्रपणें वागावें, राज्य बरें तें म्हणावें.
Good harvests make men prodigal, bad ones provident.सुपीकानें बहु खर्च, नापीकानें संकोच. अ॰ द्रव्य असतां बहु व्यय, नसल्या नाहीं सोय.
Good health is better than wealth.शरीरीं समाधान, द्रव्याहून उत्तम मान.
Good husbandry is good divinity.- Italian.करितां चांगली शेती, पिकें उत्तम होती.
Good instructio is as necessary as food.चांगली शिकावण, अन्नाप्रमाणें जाण.
Good is God and long is eternity.- Welsh.ईश्वर सत्वशील आहे, अनंत काळ दीर्घ पाहे.
Good jests bite like lambs not like dogs.चांगले थट्टेचा बकवा, जैसा मेंढऱ्याचा चावा. अ॰ चांगले थट्टे चें भाषण, नाहीं वाटत कठीण.
Good laws and good men are the pillars of state.उत्तम नीति उत्तम जन, राज्य रक्षण साधन.
Good laws often proceed from bad manners.- Italian.वाईट रीति पासून, चांगले कायदे उत्पन्न. अ॰ जसी प्रजा वाईट चालती, तसे कायदे प्रगट होती.
God luck to simplicity. May simplicity prosper!- Oriental.भोळाभाव, सिद्धीस जाव.
Good manners are sure to procure respects.धरी चांगल्या रीत रवेसी, बहुमान जनीं पावसी.
Good men are a public good.चांगलीं मनुष्यें जाण, सर्व जनाचें कल्याण.
Good men are happy both in life and death, the wicked in neither.सज्जनास जगून मरून सुख, दुष्टांसीं दोही कडून दुःख.
Good men are masters of their pleasures; the bad are their slaves.तेचिजाणावे सुजन, ठेविती भोग निजाधीन, भोगाधीनपणे दीन, जाणा जन नीचते.
Good men must die, but death cannot kill their names.मृत्यूचे हातीं प्राण, कीर्ति ना त्याचे स्वाधीन.
Good mind, good find.आप भला, तर जग भला.
Good nature is the proper soil upon which virtue grows.बरवा असतां स्वभाव, होतो सद्रुणाचा उद्भव.
Good nature without prudence, is foolishness.चांगला स्वभाव चतुराई वीण, दिसतो अज्ञान दशेप्रमाण.
Good news sweetens the blood.चांगली ऐकतां खबर, रक्त वाढे शेरभर.
Good paymasters need no security.चांगलें करी घेणें देणें, त्याचा नलगे जामीन घेणें.
Good preachers give fruits and not flowers.- Italian.धर्म चांगले सांगती, तेचि धर्म सार देती.
Good riding at two anchors, for if one breaks the other may hold.जीन घाली दोहो घोड्यांवर, एक थकतां दुसरा तयार.
Good swimmers are oftenest drowned.शाहाणा नाडे, पोहणार बुडे. गु॰ तारो दुबे, भणे ते भुले.
Good to begin well, better to end well.काम चांगलें आरंभावें, उत्तम शेवटान्यावें.
Good to the good, and evil to the evil.- Persian.भल्यालाभल्या सारखा, दुष्टाला दुष्ट देखा.
Good ware makes a quick market.चांगला माल असतो, तोचि लवकर खपतो.
Good watch prevents misfortunes.- Scotch.नुकसानी होती मना, चांगली चौकसी ठेवतांना.
Good wine needs no bush.- Italian.चांगले मालासंगे, जाहिरात नलागे.
Good words cost nothing, but are worth much.चांगले शब्द बोलतां, थोरपणा येतो हातां. पु॰ गोड बोलतां वाचें, काय तुझें वेंचें. सं॰ प्रियवाक्यप्रदानेनसर्वेतुष्यंतिजंतवः
Goods are theirs only who enjoy them.- Italian.भोगी त्याची माल मत्ता, येरवीं नाहीं त्याची सत्ता.
Gossiping and lying go hand-in- hand.गप आणि लबाडी, जाती तोंडांतोंडीं.
Gossips and talebearers set on fire all the houses they enter.बाते आणि चहाडे जाती, तेथें कलह उत्पन्न होती.
Government of the will is better than increase of knowledge.आपली इच्छा हुकमीं धरी, ज्ञान वृद्धीपेक्षां बरी.
Grace will last, favor will blast.ईश्वर कृपा शाश्वत, मानवीती अशाश्वत.
Grain by grain the hen fills her belly.दाणादाणा टिपती, पक्षी पोट भरती. अ॰ काटकसर करिती, तें संसारीं पार पडती.
Grandfather’s servants are good.सेवक हुजरे वडिलाचे, बहुधा नाहीं उपयोगाचे.
Gratitude is the least of virtues, but ingratitude the worst of vices.कृतज्ञता तें सदाचरण, कृतघ्नता तें दुराचरण.
Gratitude is the memory of the heart.अंतःकरणीं स्मरण, तीच कृतज्ञता जाण.
Gratitude is the delightful emotion.उपकार स्मरण, हर्षदायक मान.
Gratitude preserves old friendship, and procures new.उपकार स्मरतां मैत्री चालती, त्यावरून दुसरी जडली जाती.
Great actions encourage greater.धरतां मोठीं कामें हातीं, मोठे खटल्यांत पडती.
Great are the sorrow of misfortune but greater of those of vanity.दुर्दैवानें दुःख मोठें, निराशेनें अधिक वाटें.
Great barkers are no biters.- Scotch.जे फार भुंकती, ते चावरे नसती. अ॰ जे स्पष्ट बोलती, ते कपटी नसती.
Great boast, small roast.बोभाट भारी, थोडेंसें करी.
Great comfort is like ready gold in need.समाधान आहे जरी, उपयोगी द्रव्यापरीं.
Great cry and little wool.बहु बडबडी, करणी थोडी. हिं॰ जो गजरता है, सो बरसता नहीं.
Great designs and small means have been the ruin of many.अल्प धन बहु योजना, करितां बुडती जाणा.
Great engines turn on little pivots.लहान कांट्या वरतें, मोठे यंत्र फिरतें.
Great events spring from little causes.अल्प कारणा वरून, मोठा खटला होतो जाण.
Great fish eat up the small.- Oriental.बडी मछली, छोटी मछलीकू खाती है. अ॰ मोठ्याचे हाताखालतीं, गरीबे दाबलीं जातीं.
Great gifts make beggars bold.भिकाऱ्याशीं फार देणें,ते वागती धीटपणें. हिं॰ लगा डूरसे देनेकु, साथि बैठी खानेकु.
Great heights are dangerous to weak head.अल्प बुद्धीनें मोठ्या मसलती, करितां त्यां बहु संकटें येतीं.
Great minds and great fortunes don’t always go together.बहु द्रव्य आणि उदार मन, एकाठाई वास क्वचित जाण.
Great men’s vices are accounted sacred.मोठ्याचें दुराचरण, उत्तम मानिती जाण.
Great minds and small means ruin many  men.अल्प धन थोर मन, नाश होय स्वहिताजाण.
Great minds are easy in prosperity, and quiet in adversity.उदार मन ठेवी संपत्ति काळीं, स्थिर राखावें विपत्ति वेळीं.
Great minds are seldom slaves to fashion.ज्याचें आहे मोठें मन, तो क्वचित तमाशाधीन.
Great pain and little gain make a man soon weary.मोठे श्रम थोडी प्राप्ती, बहुधा त्रास आणिती.
Great prosperity and modesty seldom go together.नम्रता आणि संपत्ति, एके स्थळीं क्वचित राहाती.
Great ships require deep waters.खोल पाण्यांत गमन, मोठ्या जहाजाचें जाण. अ॰ मोठ्याचा सन्मान, करणें मोठ्या प्रमाण.
Great sins require great repentance.घडतां महा पाप, करा मोठा पश्चात्ताप.
Great talkers are like leaking pitchers, every thing runs out of them.फारफार बकवा करतो, तो फुटक्या घड्या परी झरतो.
Great toil and little work.- Oriental.सारींरात्र जागणें, शेंगा वांगीं रांधणें. गु॰ उंच वेचिने, उजागरो लेवो.
Great wealth and content seldom live together.द्रव्य आणि समाधान, उभय राहातां कठिण.
Greatness depends upon wisdom, not upon years.- Persian.बुद्धीवर थोरपणा, वयांवर केवळ नजाणा.
Greatness of mind is always compassionate.मनाचा मोठेपणा, तोचि दयाळू जाणा. पु॰ थोरपण जेथें वसे, तेथें भूतदया असे.
Grief is like fire, the most it is covered the more it rages.दुःख अग्नि परी, झांकतां वाढें भारी.
Grudge not another that which you cannot attain yourself.आपल्याला जें प्राप्त नहोय, त्याची आदावत करून काय.
Guilt is always suspicious and always in fear.जेथें संशय वचका, तेथें दोष जाणा पक्का.
Half a loaf is better than no bread.भाकर नाहीं पेक्षां बरी, अर्धी मिळाली तीच खरी.
Half witted folks speak much and say little.अर्धशहाणे बहु बोलती, थोडी समजूत लोकां होती.
Hang a thief when he is young, and he will not steal when he is old.लहान चोर द्यावा गळीं, मोठा झालिया होय बळी.
Happy is that is happy in his children.सुखी म्हणावा तयाशी, यशस्वी मुलें ज्या पाशी.
Happy is he who knows his follies in his youth.तारूण्यांत स्वमौर्ख्य कळे, सर्वदाही सुख मिळे.
Happy is he who limits his wants to his necessities.आहे तितुक्यांत चालवी, सुखी आपणा म्हणवी.
Happy is he whose friends were born before him.वयोवृद्धांचा सहवास राखी, तो होय संसारीं सुखी.
Happy is the child whose father went to the devil.दुर्दैंवानें बाप गत झाला, तें पाहून मूल सुधारला.
Happiness is only found in the path of holiness.- Oriental.समाधानाची प्राप्ती, सदाचरणीं होती.
Harm watch, harm catch.चावून चिकट, ओढून बळकट.
Haste makes waste, and waste makes want, and want makes strife between the good man and his wife.घाईघाईनें नाश करितो, नाशानें तोटा आणतो, तोट्यानें घरीतंटा लागतो, इतका खटला घाईनें होतो.
Hasty climbers have sudden falls.घाईनें वर चढतो, तो त्वरित खालीं येतो.
Hasty resolutions are seldom fortunate.निश्चयीं करी उतावळ, बहुधा त्याचें नमिळे फळ.
Hatred is blind as well as love.इष्क आहे अंध जैसा, द्वेष अंध होय तैसा.
Have not thy cloak to make when it begins to rain.पाऊस लागल्यावरी, टोपीचा बेत नकरी. पु॰ थंडी गेली, बंडी केली.
Having set the house on fire, he goes to look for water.- Oriental.आग लगाये, पानीको दोडती. अ॰ अपाय करून घेति, मग उपाय शोधिति.
Hawks pick out the eyes of hawks.ससाणी याचे डोळे, ससाणे काढति भले. अ॰ ठकठकास फसवी, तो इतरां कां नठकवी.
He begs his bread and asks the rent of the village.- Oriental.मांगे भीक, पुछे गावोकी जमा. म॰ उठाठेव बोडकीला, कुंकुवाचि कशाला.
He best keeps from anger, who remembers that God is always looking upon him.- Greek.ईश सर्वांकडे पाहे, ऐसें स्मरून शांत राहे.
He came safe from the East Indies and was drowned in the Thames.समुद्रा पार झाला, नदी माजींया बुडाला. अ॰ मोठें कामीं पार पडणें, अल्प कामीं फसून जाणें.
He can walk who has feet.- Persian.ज्यांस पाय असती, ते चालूं शकती. अ॰ जाचे जवळ अर्थ, त्याचे अंगी पुरूषार्थ.
He can neither claim nor possess land, yet is called the landlord.- Oriental.म्हणवी नांव महीपति, जागा तिळभर नसे हातीं.
He cannot be very wise who will bray against another ass.मूर्खावर ओरडतो, तो शहाणा नसतो.
He cannot get even his right and yet expects a present.- Oriental.हक्काचे नाहीं येत हातीं, इनामाची कोठून प्राप्ती. हिं॰ हकनपावे इनाम.
He cannot be good, that knows not why he is good.स्वपरीक्षा नकळे कांहीं, तो चांगला होत नाहीं.
He can never speak well, who can never hold his tongue.प्रसंग पाहून मुकें असावें, हें नकळतां भलतें वदावें.
He carries fire in one hand and water in the other.एका हातीं अग्नि नेती, उदक दुसऱ्यानें धरती. अ॰ क्रोध आणि शांति, आहे एकाच्या हातीं.
He changes a fly into an elephant.मक्षिकेचा हत्ती, मूर्खजन करती. पु॰ पिसाचा कावळा.
He commands enough that obeys a wise man.- Italian.जो सूज्ञाशी नम्र होतो, तो चांगलें आचरतो.
He conquers twice who conquers himself in victory.- Latin.आपुलें मन जिंकी, तो धन्य म्हणावा लोकीं.
He considers ill that considers not on both sides.दोहों तर्फी जो विचार नकरी, तो एकाचे वाईट आचरी.
He cuts his own feet with an axe.- Oriental.अपनी पायोमे अपही, कुल्हाडी मारते है. अ॰ आपुले हाती, नुकसानी करिती.
He dances well to whom fortune pipes.- Italian.वाजे दैवांचा हो डंका, नाचे आनंदें तो देखा.
He denies himself, who asks what is impossible to grant.- Latin.जें कांहीं येत नाहीं देता, तें नां म्हणता काय चिंता.
He dies like a beast who has done no good while he lived.संसारीं हित नकेलें, पशू परी जिणें गेलें.
He digs his own grave himself.- Oriental.आपही अपनी, कबर खोदता है. अ॰ आपले हाती, धुळीस मिळती.
He distrusts his own faith who often swears.- Italian.जो हरघडी शपथ करी, तोचि घातातें आचरी.
He doubles his gift who gives in time.ऐन वेळेवर देती, त्याचे दुप्पट मानिती.
He eats in plate, but will die in irons.उडाउ रूप्याचे ताटीं जेवतो, शेवटीं बंदिशालें माजीं मरतो.
He fights with his own shadow.- Greek.पडछायाला जो भीतो, त्याचा संशय त्यास बाधतो.
He gets a great deal of credit, who pays but a small debt.- Italian.लहान कर्जाची फेडकरी, तेणें लोकीं पत वाढे बरी.
He gives water from the ocean.- Persian.फुकट घेणें, दुसऱ्यास देणें. सं॰ परस्परं, समर्पयामि.
He gives one knock on the iron and two on the anvil.एक ठोका लोहावरी, दोन मारी ऐरणी वरी. अ॰ एक वेळ काम करितो, दोन वेळ चुकवितो.
He gives straw to his dog and bones to his ass.- Greek.गाढवास हाडें, कुत्र्यास वाढें. अ॰ उफराटे करितो, तो मूर्ख दिसतो.
He gives twice, that gives in a trice.बोलतां क्षणीं देतो, दुप्पट दिलें ऐसें करतो.
He has a worm in his brain.- Scotch.चळवळ ज्याचे अंगी पाही, त्याचे ध्यान ठिकाणीं नाहीं.
He has a head as big as a horse, and brain as much as an ass.घोड्या एवढें डोकें आहे, गाढवा एवढी अक्कल पाहे.
He has a hole under his nose that all his money runs into.जाचा उडाव स्वभाव आहे, धन त्याचे जवळ नराहे.
He has a wolf in his belly.- Oriental.पेटमे चुव्हे पडे है. अ॰ ब्रह्मराक्षस वत, कदा क्षुधा नजात.
He has blackened his face.- Oriental.मुहको कालक, लगागय. आपण झाला खोटा, कुटुंबा लाविंला बट्टा.
He has brought his noble to nine pence.रूपयाचा पावला, करून घेतला. अ॰ आपुल्याची दुष्ट गुणें, आपुल्याला आणी उणें.
He has met with his match.- Oriental.भईकों भाई मीले.
He has mickle prayer, but little devotion.करी बहुत प्रार्थना, त्याची भक्ति थोडी जाणा.
He has neither house nor family, and the gentleman is called a house-keeper.- Oriental.घर न घरबार, मियां महलेदार. अ॰ जवळ कांहीं नसतां अर्थ, उगाच वाहे पुरूषार्थ.
He has not a penny in his purse and goes to visit the garden.- Oriental.कौडी नहीं गांठमे, चली बागके सैर. म॰ हाती नाहीं आडका, बाजारांत जाय धडका.
He has not received a slap from the hand of fortune yet- Persian.दैवाचे हातचा फटका, नाहीं अद्यापि ठाउका.
He has one face to God, another to the devil- Scotch.चित्त एक देवाकडे, दुसरेंही भूता पुढें.
He has riches enough, who needs neither borrow nor flatter.कर्ज आर्जवाचे नपडे कारण, तो धनवान आपले घरीं जाण.
He has riches enough, who has enough to be charitable.मानावें द्रव्य पदरीं पुरें, जर दान धर्मीं उरें.
He hath a colt’s tooth yet in his old head.दूधके दांत, अभि तुटे नही. अ॰ तारूण्यता आली, तरी बाळदशा न गेली.
He hath a good judgement that relieth not wholly on his own.स्वमतावरी नाहीं रहात, तो जाणावा बुद्धिमंत.
He hath left his purse in his other breeches.जो जातांना त्वरा करितो, तो घेतांना कांहीं विसरतो.
He hath no ink in his pen.त्याची लेखणी, कोरडी जाणी. अ॰ त्याची मति लिहिण्यांत, नाहीं फार चालत.
He hath more faults than hairs, and more wealth than faults.रोमांचाहून अपराध होती, त्याहून बहु द्रव्यें सर्वा लोपती.
He hath swallowed a stake, he cannot bow.जो काठी गिळून राही, त्याचानें वाकवत नाहीं. अ॰ जो गर्वानें ताठला, नम्र होतां नयें त्याला.
He hath tied a knot with his tongue that he cannot untie with all his teeth.जिभेनें बांधली गांठ, नसुटे चाळवितां दांत. अ॰ पायीं पडतां लग्नबेडी, जन्मवरी नसुटे बापुडी.
He hoards his own, and tastes that of others- Oriental.अपना रख, पराया चख. म॰ आपलें रक्षावें, परक्याचें भक्षावें.
He holds the wind in his hands.- Persian.उडाव्याचे हाती, पैक्याची माती.
He invites future injuries who rewards past ones.अपकारीं देतां उत्तेजन, तेणें होईल दुजे नुकसान.
He is a flower without fragrance.- Persian.फुल वासावीण, उपयोगी नाहीं जाण. अ॰ सद्रुणावांचून, सौंदर्य व्यर्थ जाण.
He is a fool that forgets himself.स्वहिताशी विसरतो, सहजचि मूर्ख होतो.
He is a friend who renders essential service.अपना वही, जो अपने काम आवे. म॰ आपल्या कामी पडतो, तोची मित्र म्हणवितो.
He is a good orator who convinces himself.ज्याचे मनीं विषय ठसे, तो चांगला वक्ता असे.
He is a poor indeed that can promise nothing.जाची कोणा नाहीं आस, तोचि गरीब जाणा खास.
He is a wise man, who speaks little.जो थोडें बोलतो, तो शहाणा असतो.
He is as good as a milch cow to him.दुपते गाई प्रमाण, त्याचा आहे यजमान.
He is better than he looks.- Oriental.क्रूर दृष्टीनें पाहे, अंतरी दया वाहे. हिं॰ देखे सापकी नजर, खिलाने सोनेका निवाला.
He is caught in his own snare.- Oriental.जाची अंगुली, त्याचे डोळीं. हिं॰ उसकि टांग, उसके गलेमे.
He is easily praised whom no man can envy.जाचा व्देष नाहीं तिळमात्र, तो स्तुति योग्य पात्र.
He is half a king who has the king’s good graces.- Italian.जो राजाचे प्रीतीचा, तो धनी अर्धे राज्याचा.
He is idle that might be better employed.जो बेतानें काम करितो, तो सदा रिकामा असतो.
He is indeed obstinate whom neither reason nor experience can persuade.बोध करतां नउमजे, तो तर हट्टि पुरा समजे.
He is known by his companion.मनुष्य परीक्षा करणें, संगति वरून जाणणें.
He is miserable that knows not how to spend his time.नसमजे समय कसा लोटावा, तो प्राणी पूर्ण दुःखी समजावा.
He is miserable once who feels it, but twice who fears it before it comes.जो कळ सहन करतो, एक वेळीं दुःखी होतो, पूर्वीं दुःख शंका धरी, तेणें दुप्पट दुःख तरी.
He is most powerful who is able to command himself.स्वतः चांगला वागतो, तो परक्रमी असतो.
He is not a wise man who cannot play the fool on occasion.शहाण्यास कामा पुर्तें, मूर्खा परी व्हावें लागतें.
He is not alone whom God favours.ज्यावर ईश्वर कृपा करी, तो तर एकटा न संसारीं.
He is not dead whose fame survives.ज्याची चांगलीं चालती कीर्ती, स्वर्गवासी होतां राहे भूवरती.
He is not fit for riches, who is afraid to use them.द्रव्याचा उपभोग नाहीं घेत, त्यास लक्ष्मी नाहीं शोभत.
He is not wise who is not wise for himself.स्वहितार्थी जो अज्ञान, त्यास मूर्खा परी मान.
He is of no use, but to eat a seer of grain.- Oriental.कामका न काजका, शेरभर अनाजका.
He is only fit to command who has first learned to obey.जो स्वतः नम्र होण्यास जाणतो, तो हुकूम करण्या योग्य होतो.
He is put to bed with a shovel.प्राण गेल्यावरती, सरणी शय्या करविती.
He is ready to eat but unwilling to work.-Oriental.दानेको टापे, सवारिकु पादे.
He is really lost who has lost the sense of shame.अत्यंत निर्लज्ज असे, तो प्रतिष्ठेंतून दूर वसे.
He is rich that is satisfied.तृप्त ज्याचें मन, तो जाणा सधन.
He is richest who is contented with least; for content is the wealth of a nation.अल्प संतोष हेंच धन, जगीं तोचि एक जन.
He is sufficiently learned that knows how to do well, and has power enough to refrain from evil.- Latin.बरें करतो वाईट त्यागतो, तो पूर्ण विव्दान असतो.
He is the best gentleman that is the son of his own deserts.स्वतः करी पराक्रम, तोचि गृहस्त उत्तम.
He is truly rich, who desires nothing; and he is truly poor, who covets all.- Greek.निरिछ तो सधन, लोभी केवळ दीन.
He is truly wise, who can endure evil, and enjoy good.बरें भोगी वाईट साहे, बरा शहाणा म्हणविताहे.
He is unfortunate who cannot bear misfortune.साहे न जो आपदा, कष्टी प्राणी तो सदां.
He is unworthy to live who lives only for himself.पाहे आपुल्या पुरतें, योग्य नव्हे तो या भूवरतें.
He is well constituted who grieves not for what he has not, and rejoices for what he has.- Greek.असलें नसलें नगणी, तो जाणा सुखी प्राणी.
He is wise, who keeps wise company.शहाण्याचा संग धरतो, तो तर शहाणाच असतो.
He keeps his road well enough who gets rid of bad company.वाईट संग त्याग करी, तोचि चांगला मार्ग धरी.
He knows not a pig from a dog.ससा सांबर दिसतीं सारखीं, त्यास म्हणावा गाजर पारखी.
He knows little of a palace.- Spanish.ज्याणें नाहीं पाहीलें राजस्थान, त्यास होय आश्चर्य जाण.
He knows not the charm even for a scorpion, and puts his hand into a snake’s hole.- Oriental.बिछुका मंतर नाज्याने, सांपके बिलमे हात डाले. अ॰ अल्प कार्य नाहीं माहित, मोठें कार्य करूं धांवत.
He knows the pain whose body feels it.- Oriental.जिस तन लगे, वही ज्यानें. अ॰ जाची कळ त्याला, न वाटें दुसऱ्याला. सं॰ नहिवंध्याविजानातिगुर्वींप्रसववेदनां.
He knows which side of the bread is buttered on.- Scotch.ज्याचे हातचा खटला, त्यास दिसतो चांगला.
He lacks most that long most.जो बहु इछा धरितो, तो अडचणींत पडतो.
He lives at the rate of six score to the hundred.- Oriental.अस्सीकी आदा, चौरासीका खर्च. म॰ ऐशीं तेथें पंच्यांयशीं.
He lives in a hut, but dreams of a palace.- Oriental.रहें झोपडीमे ख्वाब देखे महलका. अ॰ असतांना निर्धनी, थोर इच्छा धरी मनीं.
He lives upon alms, yet belches in the market- Oriental.खैरातकी टुकरी, और बजारमे डकार. अ॰ इतराची बुद्धी ऐकावी, तैशी लोकां माजी सांगावी.
He loses his thanks who promises and delays.कबूल करून विलंबें देतो, उपकार नाहींसा वाटतो.
He loses nothing for the askingपुसतांना कांहीं, आपलें जात नाहीं.
He loves well who chastises well.जे शिक्षा करूं पहाती, ते मनीं कल्यांण इछिती.
He loseth nothing that keepeth God for his friend.ईश्वराशीं सख्य करणें, तेणें आपलें काय उणें.
He must be wise man himself, who is capable of distinguishing one.- Greek.शहाण्याची परीक्षा करी, स्वतः शहाणा असे तरीं.
He must needs go whom the devil drives.पाठी मागें दुष्ट लागे, तर होय पळण्या जोगें.
He must stoop that hath a low door.ज्याचें कवाड ठेंगणें, त्याणें वाकून जाणे. अ॰ सामर्थ्यानें, चाल करणें.
He needs a stick, words of no avail.- Oriental.लातोके भूत, बातोसे नही मांते. म॰ चांभाराचे देवा, खेटराची पुजा.
He never met with prosperity yet quarrels with adversity.- Oriental.ऐसरसें भेटा नही, दारदसे बिगाड. अ॰ मूळींच लक्ष्मीशीं नाही भेट, अकाबाईशीं न चाले नीट.
He overcomes a stout enemy, that overcomes his own anger.- Greek.आपला कोप परिहारी, जाणा जैसा रिपू संहारी.
He puts the milk by itself, and water by itself.- Oriental.दूधका दूध, पानीका पानी. अ॰ खऱ्या खोट्याचा निवाडा, न्यायी करिती रोकडा.
He reads his sin in his punishment.शिक्षा मिळायाचे अंती, आपलें पाप खरें स्मरती.
He sets fire to his beard- Persian.दाढीला आग लावती, हातीं नाश करून घेती.
He sets fire to his house and enjoys the fun.- Oriental.आग लगाये, तमाशा देखे.
He shews all his wit at once.- French.एकदम शहाणपण, दाखवीतां मूर्खपण.
He sees the speck on another’s eyes, but not the film on his own.- Oriental.औरकी फुली देखतें, अपना ठिंटर नही देखतें. म॰ दिसतें दुसऱ्याचें कुसळ, नाहीं दिसत आपलें मुसळ.
He shews his teeth when he cannot bite.- Persian.नयेत चावतांना कांहीं, दांत दाखऊन फळ नाहीं. अ॰ सामर्थ्य नाहीं, बढाई व्यर्थ वाही.
He spends his money and gets the character of a drunkard besides.- Oriental.गांटगिरासे मद पिवे, लोग कहे मतवाल. म॰ आपलें खावें, लोकांस भ्यावें.
He takes no care of his things, and then abuses the thieves.- Oriental.चिज नराखे अपनी, और चोरोकों गाली दे. अ॰ वस्तुची चौकशी नठेवी, गेलीया दुजीया शब्द लावी.
He tells me my way and don’t know his own.लोकांस सांगें ब्रह्मज्ञान, आपण कोरडा पाषाण. गु॰ घेली सासरे नई जाये, नें डाहीने सीखामणदे.
He that always complains is never pitied.सदां रडगाणी जाची, ममता नधरि त्याची.
He that boasteth of his ancestors confesseth he hath no virtue of his own.सांगे वडिलांची बढाई, पुरूषार्थ नसे त्याचे ठायीं. पु॰ सांगे वडिलाचा बडिवार मोठा, पदरीं नाहीं सागर गोटा.
He that boasts of his own knowledge proclaims his ignorance.स्वज्ञान बढाई सांगतो, तो अज्ञान दाखवितो.
He that blows in the dust, fills his own eyes.धूळी वरी फुंक मारी, आपले डोळे भरी.
He that blows the coals will be scorched.निखाऱ्यांत फुकमारी, थिनग्या येती अंगावरी. पु॰ जांत तोंड घालती, तेणें कज्या अंगी घेती.
He that buys magistracy must sell justice.जो फौजदारी विकत घेतो, तो न्याय विकत देतो.
He that can make sacrifice of his will, is lord of himself.आपले इछेला अवरी, स्वतंत्र पणें राहे तरीं.
He that cannot conceal his own shame will not conceal another’s.स्वलज्जेचें नाहीं रक्षण, दुजाची राखीता कठीण.
He that cannot pay, let him pray.जर नदेण्याची सोय, तर धरावे हो पाय.
He that chastiseth one, amendeth many.करी एकाशी ताडण, तेणें बहुतां शिकवण.
He that commits himself to providence is sure of a friend in time of need.विश्वास देवावरी, कार्य वेळे वरी करी.
He that comes last, makes all fast.- French.शेवटीं मेजवानीस येतो, भुकेल्या वाट पाहात ठेवितो.
He that confides in an ungrateful man will be betrayed.विश्वास ठेवी क्रिया नष्टीं, घात करील शेवटीं.
He that contemns a small fault, commits a great one.लहान अपराध मानीत नाहीं, तो मोठा पुढें करील पाही.
He that converses not, knows nothing.जो संभाषण करित नाहीं, तो तर कांहीं जाणत नाहीं.
He that diggeth a pit shall fall into it.दुसऱ्यास खाडा खणतो, आपणचि त्यांत पडतो. हिं॰ गैयरके लिये खड्डा खोदे, अपही गीरपडे.
He that does you a very ill turn will never forgive you.- Scotch.करितो जो अपकार, क्षमा नाहीं तो करणार.
He that eats sugar will get sugar.- Oriental.शकर खोरेको, शकर मिल रहति है. म॰ साकरेचा खाणार, त्यास परमेश्वर देणार.
He that eats well and drinks well, should do his duty well.चांगलें खातो पितो, रगडून काम करितो. अ॰ खाईल तो वाहील.
He that endeavours to please every body will please to no one.सर्वां खुषी ठेऊं पाहे, त्याचानें खुषी येक नराहे.
He that entertains a dangerous design puts his head into a halter.अडचणीचे कामांत पडतो, गळा आपला फासून घेतो.
He that exalteth himself shall be humbled.जो चढेगा, सो गीरेगा. म॰ जो चडेल, तो पडेल.
He that fails at the hour of need is sinful.वेळेवरी घात करी, तो जाणा पापाधिकारी. पु॰ अवसान घातकी, तो तर माहा पातकी.
He that falls in an evil cause; falls in the devil’s frying pan.पडतो वाईट खटल्यांत, जातो दुष्टाचे पेंचात.
He that fears leaves must not come inti woods.जेणें वृक्षपर्णा भ्यावें, तेणें वनांत नजावें. पु॰ ज्याणें तोफेचे आवाजा भ्यावें, त्याणें समरंगणीं नजावें.
He that fears not an oath will not tremble at a lie.शपथ घेता भीत नाहीं, त्याची लबाडीच पीही.
He that fears you present will hate you absent.समक्ष गोड बोलती, मागें व्देष आचरती. सं॰ परोक्षे कार्य हंतारप्रत्यक्षे प्रियवादिनं.
He that feeds upon fancy may be troubled in the digestion.लालचीनें अधिक खातो, अजीर्णाचा संग्रह होतो. अ॰ अल्पभुकी, तो सदां सुखी.
He that finds a thing steals it if he endeavors not to restore it.कोणाची वस्तु गवसल्या वरी, माघारी नदेतां चोरल्या परी.
He that gets out of debt, grows rich.कर्ज रहीत जो असतो, तो द्रव्यवान होतो.
He that gives honor to his enemy is like to an ass.- Hebren.शत्रूचा मान करितो, तो मूर्खापरी दिसतो.
He that gives ten-fold in this world shall receive an hundred-fold in the next.- Persian.ह्याजन्मीं देतो एक पट, दुसरे जन्मीं घेतो शतपट.
He that gives to a greatful man puts out to usury.उपकारी यासि देणें, तेंतर व्याजा प्रमाणें.
He that goes a borrowing, goes a sorrowing.जो उसने मागाया जातो, तो दुःख भरीत होतो.
He that goes out weeping, brings intelligence of the dead.- Oriental.रोता जावे मूयकी, खबर लावे. अ॰ असंतोषीया पाठवणें, कार्य नाहीं होत तेणें.
He that goes softly goes safely.हळूंहळूं चाल करितो, तो सुखरूप पोंचतो.
He that goes to church with an ill intention goes to God’s house on the devil’s errand.देवालयीं धरी दुर्वासना, त्यास होय यमयातना.
He that has no charity merits no mercy.दयाधर्म नाहीं ज्याशी, कठोर म्हणावा त्याशी.
He that has great nose thinks every body is speaking of it- Scotch.जो लांछनी असतो, तो मनांत लाजतो.
He that has eaten his fill does not pity the hungry- Persian.आपलें पोंट भरणें, भूकेल्यास नदेणें.
He that has foolishly lost his eyes, begs from door to door.- Oriental.अपने नयन गवांके, दरदर मागें भीक. अ॰ आपला पैका उडवणें, घरोघर आर्जव करणें.
He that has gold may procure every thing; but God is the only protector of the poor.- Oriental.जरदारका सौदाहै, बेजरका खुदाहै. अ॰ धनिकाचा संसार, निर्धनीयाचा ईश्वर.
He that has no children knows not what is love.- Italian.मुलेंलेंकरें ज्याला नाहीं, त्यास लेंकुरछंद नसे कांहीं.
He that has no shame, has no conscience.ज्यास लज्जा नाहीं, त्यास सत्य नाहीं.
He that has no silver in his purse, should have silver on his tongue.ज्याचे नाहीं पैका गांठीं, त्याची वाणी असावी मिठी.
He that has revenge in his power, and does not use it, is the greater man.स्वाधीन असतां सूड नघेती, ते थोर प्राणी म्हणविती.
He that hath a calling, hath an office of profit and honor.जो सदा करी धंदा, त्याचा मान लाभ बंदा.
He that hath a good harvest may be content with some thistles.पीक चांगलें आल्यावरी, कांटे झाडां पर्वा नकरी. अ॰ भाग्य आल्यावरी, अडचण काय करी.
He that hath a trade, hath an estate.जो नित्य झटें व्यापारीं, त्यास संपत्ति वरी.
He that hath a wife and children must not set with his fingers in his mouth.ज्याणें कुटुंब पोसणें, त्याणें उगेच नबसणें.
He that hath no money needeth no purse.खूट आहे पैशाची, गरज नाहीं पिशवीची.
He that hath pity upon the poor lendeth unto the Lord: and that which he hath given will he pay him again.- Scriptural.देई पोशी दुबळ्याला, तो ऋणी करीतो देवाला, जो देतो गरीबाला, ईश्वर मागें देतो त्याला.
He that helpeth the evil hurteth the good.जो दुष्टांशी साहाय्य होतो, तो सुजनांशी पीडितो.
He that is a wise man by day is no fool by night.दिवस भर शहाणा असे, रात्रीं मूर्खत्व त्या नसें.
He that is angry is seldom at ease.रागें भरून राही, त्यास स्वस्थता नाहीं.
He that is dissatisfied on account of money, is not to be reconciled by words.- Oriental.दामो रूठा, बातोसे नही मंता. अ॰ पैशानें जो नसमजत, तो शब्दानें न मानीत.
He that is drunk is gone from home.दारूचच्या छंदीं लागतो, संसारातून उठतो.
He that is hasty is mad.- Oriental.उतावला, सो बावला.
He that is ill to himself will be good to nobody.- Scotch.आहे जातीनें वाईट, तो कोणाशी नराहे नीट.
He that is never idle will not often be vicious.जो सदां उद्योगी असतो, तो बहुधा छंदी नसतो.
He that is not above injury is below himself.नुकसानीच्या पंथीं नाहीं, त्यास नुकसानी नसे कांहीं.
He that is of merry heart hath a continual feast.- Scriptural.हर्ष युक्त मनीं आहे, तो सदां सुखी राहे.
He that is subject to another, has no rest even in his dream.- Oriental.पराधीन सपनो, सुख नाहे. अ॰ जो पराधीन राही, त्यास स्वप्नीं सुख नाहीं.
He that is vicious in his practice is diseased in his mind.दुर्व्यसनी असतो, तो मनीं स्वस्थ नसतो.
He that is warm thinks all are so.आपल्या गर्मींत असतो, तैसें सर्वांस मानतो.
He that is wise in small matter will not be fool in large one.लहान कामांत शहाणा, तसा मोठ्यांतही जाणा.
He that keeps malice harbours a viper in his breast.कपट वसें ज्याचे उदरीं, तो सर्पा परी डंशकरी.
He that knows himself best, esteems himself least.आपली ओळख आपण धरितो, आपल्याला किंचिज्ञ मानितो.
He that knows least commonly presumes most.किंचित जाणतो, तो फार डौल घालतो.
He that leaves certainty, and trust to chance, when fools pipe he may dance.हाताचें सोडावें, दैवावर घालावें, मूर्खानें सांगावें, तैसें त्याणें नाचावें.
He that lendeth loseth double.उसने देऊन घालवितो, आणि मैत्रिकी तोडितो.
He that lends to all who will borrow, shews great good will, but little sense.कर्ज मागतांची देतो, सरल असतां सूज्ञ नसतो.
He that licks honey from thorns, pays too dear for it.- Scotch.मधु प्यावयाशी जातां, कष्ट कांटे निवारितां. अ॰ अवघड कामीं धावतो, तो संकटा माजीं पडतो.
He that lies down with the dogs must rise with the fleas.- Italian.खेळतां कुत्र्यां बरोबर, माशा बसती अंगावर. पु॰ चिखलांत दगड मारावा, चिखलच अंगावर घ्यावा.
He that lives upon hopes will die fasting.ज्याचें मनोरथां वर वांचणें, त्याचें उपासांवर मरणें.
He that liveth wickedly can hardly die honestly.दुष्टपणानें आचरे, हलकेपणानें तो मरे.
He that loseth his due gets no thanks.योग्यता सोडणें, मान घालविणें.
He that loves God has nothing to fear.भावें भजे ईश्वरास, असें अभयचि त्यास.
He that loves reading has every thing within his reach.जाला वाचण्याची आवड, त्याचे ध्यानीं सर्व घडमोड.
He that loveth pleasure shall be a poor man.राहे ख्याली खुशालींत, शेवटीं पडे लाचारींत.
He that makes an enemy of his brother, will hardly find a friend in other.भावाशीं जो वैर करी, त्याची मैत्री कठीण तरीं.
He that makes himself a sheep shall be eaten by the wolf.मेंढरा परी होतो, त्यास लांडगा खातो. अ॰ सहन करीत असतो, त्यास उपद्रव फार होतो.
He that makes himself an ass, must not take it ill, if men ride him.गाढवा परी जर व्हावें, बोलतील तें एकावें.
He that obeys the assembly obeys God, and he that obeys God obeys the assembly.- Oriental.पंच माने खुदा, खुदा माने पंच
He that performs service will receive fruit.- Oriental.जो सेवा करे, मेवा पावे. अ॰ जो करी चाकरी, तो खाय भाकरी.
He that prepares a pit for another, must not shut his eyes.दुजया खाडा खणणें, त्याणें हुशारीत राहाणे.
He that provokes to mischief is the doer of it.पीडावया चेतवितो, तो पीडा कारक होतो.
He that pryeth into the clouds may be struck with a thunderbolt.जोखिमांत उडी घालितो, त्यास धक्काचि लागतो.
He that regards not a penny will lavish a pound.ज्यास पैशाचि परवा नसे, तो रूपया उडवीत असे.
He that requites a beneifit pays a great debt.उपकार फेडणे, कर्जाप्रमाणें.
He that returns a good for evil obtains the victory.अपकारीं उपकार करी, त्याचे पडे यश पदरीं.
He that rewards flattery, begs it.खुशामत पाहून देती, शेवटीं याचना करिती.
He that runs fast will not run long.हळूंहळूं पुरति चाल, धावत्याचे मोठे हाल.
He that runs in the dark may well stumble.आंधेंरांत धावत जातो, तो खचित ठोकर खातो.
He that runs shall find what is written.- Oriental.धायधाय, करत लिखा सोपाय. अ॰ धावाधाव बहुत, दैवी असें तें प्राप्त.
He that runs out by extravagancy, must retrieve by parsimony.उधळे खर्चानें घालवी, तें काटकसरेनें जमवी.
He that seeks danger perisheth therein unpitied.- Scotch.जाणून विघ्नांत पडतो, त्याचा नाश रोकडा होतो.
He that serves the public obliges nobody.- Italian.सेवक बहू जनाचा, तो नउपकारी कोणाचा.
He that shews his purse, bribes the thief.- Scotch.पैका उघड ठेवितो, डोळा चोराचा लागतो.
He that spared the rod hated his son; but he that loveth him chastineth betimes.मुलांचें जो लाड करी, त्यांचें वाईट तोचिकरी, करी मुलांस ताडण त्यांचे इछि तो कल्याण.
He that spares when he is young, may spend when he is old.तरूणपणीं रक्षावें, म्हातारपणीं खर्चावें.
He that speaks me fair and loves me not, I’ll speak him fair and trust him not.गोड बोले प्रीती नाहीं, तूंही त्याशीं तैसा राही.
He that speaks truth is always at ease.- Persian.जो सत्य म्हणतो, तो निर्धास्त असतो.
He that speaks truth has nothing to fear.- Oriental.सांचको आच नहीं अ॰ सत्य वक्तां कांहीं, भय कदापि नाहीं.
He that speaks lavishly, shall hear as knavishly.उद्धट बोलणें, वांकडें ऐकून घेणें.
He that stays in the valley shall never get over the hill.राहे पर्वताचे दरी, चढेना तो गीरी वरी अ॰ हीन दैवाचा भाग्यवंत, कधीकाळीं नाहीं होत. गु भांगी हांडी कई चुले चढे.
He that strikes with the sword shall be beaten with the scabbard.किसिका मुह चले, किसिका हाथ चले.
He that subdues his carnal lusts, may keep himself untainted by any other.विषय वासना जिंकिताहे, लोकीं अलिप्त तो राहे.
He that sweareth falsely, denieth God.घेतो खोटी शपथ, तो ईश्वरा न मानीत.
He that swims in sin, must sink in sorrow.पापांत पडतो, तो दुःखांत बुडतो पु॰ पापांत पाय, त्याचा जन्म व्यर्थ जाय.
He that tells all he knows, will also tell what he does not know.जाणतो तेवढें सांगतो, खोटें त्याज बराबर बकतो.
He that wants health wants every thing.ज्याणें निरोगी असावें, त्यास सर्व पदार्थ व्हावे.
He that wears black, must hang a brush at his back.देखोदेखी, कुले शेकी. अ॰ एकाची कृति एक पाहतो, त्याप्रमाणें दुजा करितो.
He that will be angry for any thing will be angry for nothing.भलत्या करितां रागें भरतो, राग त्याचा व्यर्थ दिसतो.
He that will cheat in play will not be honest in earnest.खेळांत ठकवितो, तो वेव्हारीं भला नसतो.
He that will not be counselled cannot be helped.ऐके न जो उपदेशास, काय करावें त्यास सं॰ यस्य नास्ति स्वयं प्रज्ञा शास्त्रं तस्य करोति किं.
He that will not be saved needs no preacher.इच्छीना संसारी तरण, नजाय गुरूशीं शरण.
He that will not help himself shall have help from nobody.आपण सहाय्य न करी, दुसरा कैसा होय तरीं.
He that will sell his fame, will also sell the public interest.स्वकीर्तीची नाहीं आस्था, तो जनाचे अहित कर्ता.
He that will steal a pin will steal a better thing.काडी चोर, तो पाडीचोर.
He that will steal an egg will steal an ox.जो चोरी करंडा, तो उचली हांडा.
He that will thrive, must rise at five; he that hath thriven, may lie till seven.भाग्याची इच्छा जाशीं, त्याणें उठावें पाहाटेसीं, भाग्यवान जो झाला, तो उठो दिवसाला.
He that work shall eat.- Oriental.जो करी चाकरी, तो खाई भाकरी पु॰ खटपट करी, तो पोटभरी.
He that works wickedness by another, is guilty of the facts committed himself.- Latin.दुष्ट कर्म करवी परहस्ते, तें त्याणें केलेंसें होतें.
He that would hang his dog gives out first that he is mad.- Spanish.कुत्रा पिसा पहाणे, मग त्यास मारणे. अ॰ अपराध ठरावणें, मग शासन करणें.
He that would enjoy the fruit, must not gather the flower.ज्याणें फळ इच्छावें, त्याणें फूल न तोडावें.
He to whom God gave no sons, that devil gives nephews.- Spanish.ईश्वरानें मला न दिलें संतान, तर भावास कां द्यावें पुत्रदान. अ॰ आपलें तें नरखवें, दुसऱ्याचें नदेखवें.
He toiled all night and caught no fish.सारी रात्र कष्ट करतां, फळ नाहीं आलें हातां.
He was all day grinding, and did not so much as to fill the top of a pot.सारादिन पिसापिसा, चपनी भर नही आटा.
He was born in August.उत्तम मासीं जन्मकाळ, प्राणी जाणा तो कुशळ.
He was born with a silver spoon in his mouth.घेऊन रूप्याचा थावर, पडला उदरा बाहेर. अ॰ भाग्य घेऊन जन्मला, तो दैवाचा पुतळा.
He was the bee that made the honey.- Scotch.मधु केलें जिणे, ती धन्य जाणे. अ॰ पराक्रम केले ज्याणीं, तोच म्हणावा हो प्राणी.
He was yesterday a petty dealer and is now become a great banker.- Oriental.कलका बनियां आजका सेट. अ॰ दैव होतां अनुकूळ, नाहीं लागत वेळ.
He who avoids the temptation avoids the sin.- Spanish.जो लोभ नधरी, तो पाप नकरी.
He who beggeth for others is contriving for himself.जो दुसऱ्यास्तव याचना करितो, तो त्यांत आपला अर्थ पहातो.
He who borrows on usury is the herald of his own beggary.व्याजू पैका काढतो, मग भिकारीच होतो.
He who brings up his son to nothing breeds a thief.बाप नशिकवी मुलास कांहीं, तो मूल होईल चोर पाही.
He who buys a house ready wrought has many a pin and nail for nought.घर विकत घेऊन राही, बांधण्यांत नफा नाहीं.
He who commences many things, finishes but few.- Italian.बहु कामें आरंभितो, थोडीं पार पाडितो.
He who cannot command himself, it is folly to think to command other.आपलें आपणास भारी, तो दुसऱ्यातें कैसें आवरी.
He who deals with a blockhead will have need of much brains.- Spanish.मूर्खाशी व्यवहार ठेवणें, तरी हुशारीने राहणें.
He who depends on another , dines ill and sups worse.आशा दुजाची धरितो, खातां पीतां कष्टी होतो.
He who desireth to sleep soundly, let him buy the bed of a bankrupt.- Spanish.सदा निद्रेवर लक्ष धरी, तो आळसानें होय कर्जभरी.
He who despises his own life is master of that of others.- Italian.जास आपल्या जिवाचा त्रास, तो भीत नाहीं दुसऱ्या जिवांस.
He who does not honor his wife dishonors himself.- Spanish.निजस्त्रीशीं अपमानितां, येते कीर्तीला न्यूनता.
He who fears death has already lost the life he covets.- Latin.जो कां मरणास भितो, तो तर मृत्युप्राय होतो.
He who fears his servants is less than a servant.- Latinआपले चाकरांस भितो, चाकरां पेक्षां कमी दिसतो.
He who follows his own advice must take the consequences.- Spanish.स्वमत जो चालवितो, त्याचें फळ तो भोगितो.
He who gives blows is a master, he who gives none is a dog.- Oriental.ताडी पाळी तोचि यजमान, न करी तोची दुसमान.
He who gives to the public gives to no one.जो देतो सर्व लोकां, तें देणें नाहीं एका.
He who goes the wrong road must go the journey twice over.वांकडे मार्गानें जो जातो, दुप्पट फेऱ्यांत पडतो.
He who has a trade may travel every where.- Spanish.जाणें वेव्हार करणें, त्याणें जाणें यणें धरणें.
He who has an art, has every where a part.- Italian.जो हुन्नरी असतो, सर्व ठाईं तो मान्य होतो.
He who has but one coat cannot lend it.एकचि असतां वस्तू घरीं, देण्या उसणें विचार करी.
He who has feathered his nest may flee when he likes.अधीं आपलें घर भरावें, मग पाहिजे तेथें जावें.
He who has good health is young, and he is rich who owes nothing.आरोग्य तें तरूणपण, अऋणीशि धनीक म्हण.
He who has hopes dies, he who has none lives.आसा मरे, नीरासा जीये. म॰ आशाधारी मरती, निराशी तेवांचती.
He who has lost his property is called the thief.- Oriental.जिसका जावे, ओही चोर कहावे. म॰ आपलें जावें, आपण चोर व्हावें.
He who has not bread to spare should not keep a dog.- Spanish.जाचें खाऊन न उरे, त्याणें न पाळावीं गुरें. म॰ उंदीर मावेना बिळीं, त्याचें पुच्छ तृणपुली.
He who hath an ill name is half hanged.अपकीर्ती झाली जनीं, तो अर्धा मेला मनीं.
He who hath done ill once will do it again.वाईट आचरी एक वेळीं, तेंचि करील दुसरे वेळीं.
He who intrigues with a married woman has his life in pledge.- Latin.परक्याचे स्त्रीशीं संधान, त्याचा जीव पडतो गाहाण.
He who is born a fool is never cured.जन्मतां मूर्ख झाला, उपाय नाहीं त्याला.
He who is independent cannot be greater.जरी स्वतंत्रची झाला, मोठा नम्हणावा त्याला.
He who is much sought after, may give himself air.- Oriental.जाची लागे चहाड, तो उडे ताडमाड.
He who is perfectly vanquished by riches can never be just.जो संपत्तीला भुलला, त्याचा खरेपणा बुडाला.
He who is the slowest to promise is generally the quickest to perform.वचन देतां विचार करी, कार्य करितो सत्वरी.
He who is true to no party will be despised.खरेपणानें न वागत, मानती त्याशि तुच्छवत.
He who who knows nothing is confident in every thing.जो कांहीं जाणत नाहीं, तो विश्वास ठेवी सर्वांठायीं.
He who laughs not at all, has the nature of an old cat.हासें अगदीच येत नाहीं, त्यास बोक्या सारखा पाहीं.
He who laughs too much, has the nature of a fool.फारफारच हासे, तो मूर्खा परी दिसे.
He who lies a long in bed his estate feels it.फार दिवस येतां उठतो, तो तर नुकसानी पावतो.
He who lives after nature, shall never be poor after opinion, shall never be rich.- Latin.जो नितीनें वागतो, तो द्रव्यवान होतो, जो वागे दुसऱ्या मतें, तो नपावें द्रव्यातें.
He who lost his credit is dead in the world.आपली पत जो घालवितो, तो जिवंत असून मेला दिसतो.
He who loves money more than honor, will rate it above honesty.धनातें बहु प्रिय मानी, करी प्रतिष्ठेची हानी.
He who loves no one does not appear to me to be loved by any one.कोणावरही प्रीती जो नकरी, त्यावर लोभ कोणी नघरी.
He who loseth a whore is a greater gainer.- Italian.रंडीचा जो सोडी लोभ, तोची त्याचा मोठा लाभ.
He who marrieth for wealth doth sell his liberty.स्त्रीचा हुंडा भ्रतारा मिळतो, तो तिचे अनुमतें वागतो.
He who masters his passions conquers his greatest enemy.काम क्रोधादीक ज्याचे स्वाधीन, त्याणें महान शत्रु जिंकिले जाण.
He who never was sick, dies the first fit.दुखणें कधी नाहीं माहीत, तो मरतो पहिल्या दुखण्यांत.
He who oppresses honesty never had any.जो खऱ्यास तुच्छ मानितो, तो खरा मुळींच नसतो.
He who pays well is a master of every body’s purse.देतोघेतो रोखारोख, त्यास धिरती सर्व लोक.
He who peeps through a hole may see what will vex him.फटींतून न्याहाळिती, ते लोकांचें पाप घेती.
He who promise runs in debt.- Spanish.आश्वासन देतो, तो बद्धक होतो.
He who resolves to amend has God on his side.सुधारण्याचा मार्ग धरी, त्यास देव सहाय करी.
He who revealeth his secret, maketh himself a slave.आपले गुप्त ज्यास सांगतो, त्याचा दास होऊन राहातो.
He who rides behind another does not travel when he pleases.जो स्वाराचे मागें बसतो, तो परस्वाधीन असतो. म्ह॰ पराधीनजिणें, पुस्तकीं विद्या जाणें.
He who rises late never does a good day’s work.उशीरानें जो उठतो, तो आपल्या कामांस मुकतो. पु॰ जो उशीरानें उठे, त्याचें काम शेष साठें
He who runs after a shadow has a wearisome race.पडछायेसवें धावे, त्याच्यानें पुढें नचालवें.
He who says what he likes, hears what he does not like- French.मनीं येईल तें बोलता, नाहीं तें ऐकून घेतो.
He who sells an acre of land parts with an ounce of credit.एक बिघा जमिन विकतो, तर पतीस धक्का लावितो.
He who serves is not free.जो चाकरी करितो, तो गुंतलेला असतो.
He who serves well need not afraid to ask his wages.नीतीनें चाकरी करिणें, रोजमुरा मागण्या नभिणें.
He who shares has the worst share.- Spanish.भाग ठेवतां बरा दिसतो, परिणाम त्याचा वाईट होतो. म्ह॰ भागीचें घोडें, किवणानें मेलें.
He who  sows brambles must not go barefoot.- Spanish.जेणें कांटे पसरणें, तेणें उघडे पायीं नजाणें.
He who spends more than he should, shall not have to spend when he would.असावें त्याहून खर्च करिती, अगत्य लागतां विचार पडती.
He who stoops much shews his postteriors.वांकून आर्जव करितो, गुद बाहेर दाखवितो. अ॰ मान लववून आदर करी, फसविणें हो त्याचे अंतरीं.
He who stumbles twice over one stone, deserves to break his shins.एक्या ठेचेनें नफिरे, तरीं दुसराही पाय चिरे.
He who suffers would make other suffer.जो आपण दुःख भोगितो, तो दुसऱ्यासही देतो.
He who swells in prosperity will shrink in adversity.जे संपत्तींत फुगती, ते विपत्ति माजीं बुडती.
He who teaches virtue is greater than a father.सदाचरण शिकवितो, बापापेक्षां अधिक होतो.
He who wants content, cannot find an easy chair.चित्त समाधान नाहीं, त्यास चैन नपडे कांहीं.
He who will stop every man’s mouth, must have a great deal of meal.सर्वां ओशाळे करूं पाहातो, पैका बहु त्या लागतो.
He who works in the market- place has many teachers.काम उघडे ठायीं करितो, त्यास उपद्रव फार होतो.
He who would catch fish must not mind wet getting.मत्स्य धरावया जाये, कोरडेपणा कैसा राहे. अ॰ श्रम घेतल्याविणा, नफा नाहीं जाणा.
He who would reap well, must sow well.जोकां चांगलें पेरितो, तोचि चांगलें पीक घेतो.
He who would have pleasure and pain must begin to scratch himself.ज्यास सुख दुःख होतें, त्याचे त्यास अनुभवतें.
He whose windows are of glass should never throw stones.कांचेच्या बाऱ्या असती घरीं, तेथून दगड मार नकरी. अ॰ पदरीं असतां लांछन, नकाढावें दुसऱ्याचें जाण.
He would fain fly, but wants feathers.जे उडूं पाहाती, त्यांस पांखे नसती. अ॰ जो कामाची योजना करितो, त्याजवळ पैका नसतो.
He wounded a dead man to the heart.पडल्य वर मारणें, हें निष्ठूर करणें.
Health alone is equal to a thousand blessings- Oriental.हजार नियामत, और एक तनदुरस्ती. अ॰ सहस्त्रसुखाची प्राप्तता, एक शरीरीं आरोग्यता.
Health and wealth create beauty.द्रव्य आणि समाधान, अंगीं आणती कांति जाण.
Health is better than wealth.चांगली शरीरसंपत्ति, द्रव्यापेक्षां बरवी वाटती.
Health is one of the most precious and valuable gifts.शरीरसंपत्ति भोगणें, हें मोठें ईश्वरी देणें.
Health is preserved by temperance and exercise.नेमस्थ खाऊन व्यायाम करणें, निज शरीरा चांगलें रक्षणें सं॰ आत्मानं सततं रक्षेत, दारैरपि धनैरपि.
Health without wealth is half a sickness.- Italian.द्रव्य नाहीं ज्याच्या पदरीं, तो तर अर्धा दुखणेंकरी.
Hear counsel and receive instruction.उपदेश ऐकणें, शिकावण घेणें.
Hear much but say little.बहुत बहुत ऐकणें, थोडें थोडें बोलणें.
Hear no evil of a friend and speak none of an enemy.मित्राचें वाईट ऐकूं नये, शत्रूचें काहीं बोलूं नये.
Hear twice before you speak once.दोन वेळ ऐकणें, एक वेळ बोलणें.
Hearts may agree, though heads differ.मनबुद्धीचें भांडण, होतें वारंवार जाण.
Heaven is the safest hope.आपल्यास अभय स्वर्ग, सर्व इच्छी मनुष्यवर्ग.
Hedges have eyes and walls have ears.कुडाला कान, वहीला डोळे जाण. अ॰ गुप्त बोलतां वेळीं, मागें पुढें न्याहाळी.
Hell is crowded with ungreatful wretches.क्रिया नष्टाची दाटी, नर्कलोकीं होती कष्टी.
Hell is full of good meanings and wishes, but heaven is full of good works.पापापासून नर्कवास, पुण्यापासून स्वर्गवास.
Hell is paved with good intentions.अनेक बेत करती, सिद्धीस एकही ननेती.
Hell is wherever heaven is not.जेथें नर्क असे, तेथें स्वर्ग नसे. अ॰ जेथें पापाचा संभव, तेथें पुण्याचा अभाव.
Help hands; for I have no lands.ज्याच्या जवळ नाहीं अर्थ, त्यास द्यावें धर्मार्थ.
Help the lame dog over the stile.जे जे लुले पांगळें, त्यांस सहाय व्हा चांगले.
Help yourself, and God will help you.- Italian.आपणांस सांभाळितो, त्या ईश्वर राखितो.
Here your bread cannot be baked.- Oriental.यहां तुम्हारी टिक्की, नहीं लगेगी. म॰ एथें डाळ कांहीं, गळत नाहीं.
Hide nothing from your physician and lawyer.- Italian.कथितां वैद्या आणि वकिलाप्रत, लपवूं नये आपुली हकीगत.
Hidden hatred is more dangerous than open enmity.उघडें शत्रुत्व पुरवतें, गोवरीची आग जाचते.
Hiders are good finders.जो लपवू जाणें, तो शोधू जाणें.
High regions are never without storms.उंच देशावरी, तुफानें वरचेवरी.
Him laud whose bread you eat.- Oriental.ज्याची खावी पोळी, त्याची वाजवावी टाळी.
His bread is buttered on both sides.त्याचे भाकरीस लोणी, लाविलें दोही कडूनी. अ॰ पैका पूर्ण शरीरीं स्थूळ, त्यांस सर्व अनुकूळ.
His clothes are worth pounds, but his wit is dear at a groat.पोशाका किंमत सहस्त्रांची, परी अक्कल नाहीं कवडीची.
His cup is filled.- Persian.घटिका भरती, मरण वेळ येती.
His eye is bigger than his belly.दृष्टी जास मोठी आहे, त्यास पोट अल्प पाहे.
His eyes are shut but his purse is open.- Oriental.आंखका अंधा, और गांठका पुरा. अ॰ पैक्याची बेपर्वा ज्याला, त्याचा स्वभाव उधळा.
His face is foul, but his fortune is fair.- Oriental.मुह काला, बख्त उजला. म॰ तोंड वांकडें, दैव फांकडें.
His foot is brought to the stone.- Persian.अडचणींत येतो, अटकून राहातो.
His fingers are lime twigs.चोरीचें लक्षण, नाहीं जात जाण.
His learning overbalanceth his brain, and so is a burthen.अकलेहून विद्या ज्यास्ती, ओझ्याप्रमाणें वाढती.
His money comes from him like drops of blood.कृपणाचे पैका गांठीं, देता प्राण येतो कंठीं.
His mouth is like the eye of a needle, but his belly like a well.- Oriental.मुंह सुये, पेट कुये. म्ह॰ मेंगी गाय, पोटांत पाय.
His prosperity is fled, but his pride remains.- Oriental.बखतवारी, उडगईहै, बुलंदी रहगइहै. अ॰ पैका गेला, अभिमान राहिला.
His speech is fair but his action foul.बोलणें बरें वाटे, लक्षण असें खोटें.
Home is home, thought it be ever so homely.सत्तेचें घर तेंच घर, जरीं नसलें बराबर.
Honest as the cat when the meat is out of reach.जोंवरी पदार्थ उघडा नठेवी, तोंवरी मांजर भली म्हणावी.
Honest men and knaves may possibly wear the same cloth.सभ्य आणि ठक, दोघांचा एक पोशाक.
Honest men are soon bound, but you can never bind a knave.सभ्य आपलेसे होती, दुष्ट मिळतना हातीं.
Honesty is more commended than practised.सचोटीची स्तुती करिती, स्तुती सारिखे थोडे वागती.
Honesty is the best policy.खरी सचोटी, ती राजनीति.
Honesty without learning is better than learning with roguery.ठकविद्या नाहीं बरी, भलाई विद्याहीन खरी.
Honied works and killing deeds.- Oriental.हातावर साखर, मानेवर कातर. म्ह॰ गोड बोलणें, साल सोलणें.
Honey in the mouth saves the purse.- Italian.गोड वाणीनें बोलतो, आपला पैका वाचवितो.
Honey is sweet, but the bee stings.खातां मधु गोड लागतो, पण मक्षिकांचा डंश होतो. म्ह॰ मांजरा दूध गोड लागतें, बडगा लागतां कंबर मोडते.
Honor a physician before thou hast need of him.- Hebren.वैद्याचा सत्कार ठेवी, गरज पडल्या पूरर्वीं. अ॰ ईश्वर प्रार्थना करी भाग्य वेळीं, होईल अनुकूळ विपत्ति काळीं.
Honor and ease are seldom bedfellows.प्रतिष्ठा आणि समाधान, क्वचित एका ठिकाणीं जाण.
Honor among thieves.ओळखी चोरापासून चोर, चोरीत नाहीं साचार.
Honor the good that he may honor thee.सुजनाचा आदर करी, येत असे तो माघारी.
Honor the well deserving.योग्यतेचा जाणें, त्यास मान देणें.
Honor set off merit, as dress handsome persons.पोशाकानें शोभायमान, आदरमानें अधिक जाण.
Hope is a good breakfast but a bad supper.आरंभीं आशाचें सुख, शेवटीं मोठें दुःख.
Hope is a waking man’s dream.मनुष्याची तैसी आस्था, जैशी स्वप्नाची अवस्था.
Hope long deferred maketh the heart sick.- Scriptural.आशा भंग होता तरी, मनीं खेद वाटे भारी.
Hot love is soon cold.लवकर प्रित जडती, ती लवकर तुटती.
Hot men harbour no malice.स्वभाव रागीट असे, त्याचे मनीं कपट नसे.
How can he that gives pain to others, enjoy tranquillity ?- Oriental.जो उपद्रव देतो, तो कैसें सुख पावतो.
How can the blind lead the blind?आंधळ्या आंधळा पाही, नेऊ शकत नाहीं. हिं॰ सोतेको सोता, कब जगता है.
How can the cat help it if the maid be a fool?- Italian.दूध उघडें ठेवी बाई, मांजराशीं बोल कांहीं.
Human blood is all of one colour.सर्वांचा ही रक्त रंग, त्यांत नाहीं व्यंग.
Humility is the rich road to honor.नम्रतेचे योगानें, प्रतिष्ठा पावणें.
Humility is the foundation of all virtue.नम्रतेची काया, तोचि सद्रुणाचा पाया.
Humility often gains more than pride.- Italian.अभिमानानें क्वचित प्राप्ती, नम्रतेने बहु होती.
Hunger and expectation make a man mad.क्षुधा आशा नहोतां पूर्ण, बुद्धीस होय भ्रंशजाण.
Hunger cannot bear contradiction.म्हणतां विरूद्ध कांहीं, भुकेस सहन होत नाहीं.
Hunger is contented with any food, and sleep with any bed.- Oriental.भूखेकों कीया रूखा, और निंदकु कीया तकिया.
Hunger is the best sauce, and fatigue the best pillow.- Oriental.भूखेकों भोजन कीया और निंदकों बिछवाना कीया म्ह॰ भुकेस कोंडा, निद्रेस धोंडा.
Hunger is harder than death.- Oriental.अंतकाळापेक्षां पाहे, मध्यान्हकाळ कठीण आहे.
Hungry dogs will eat dirty puddings.वाघ भुकेनें पीडे, खाई ओलीं लांकडें.
Hungry men call the cook lazy.आचारी यास आळशी, म्हणे लागतांना क्षुघेशी.
Hunting and love, for one joy have a hundred griefs.शिकार इष्कबाजी घटकेचें सुख, मग भोगावें जन्मवरी दुःख.
Hyprocrite however disguised may be known by some mark or other.ढोंगी वेष धारण करितो, शेवटीं उजेडास येतो.
Hyprocrites are a sort of creatures that God never made.ढोंगी एक तऱ्हेचे प्राणी, ईश्वराची नसे खाणी.
Hypocricy is a sort of homage that vice pays to virtue.भगल एक प्रकारची उपासना, दुर्गुण सद्रुणाची करिती जाणा.
Hypocritical piety is double iniquity.आचरतां दांभिक भक्ती, दोहीं कडून खरी नसती.
I am dying for you, and you for another.- Oriental.मै मरू ताकी लीय, तू मरें वांकी लिय. म॰ मी जीस चिंतित असें नरूचे तिला मी, माने तिला अपर तो नर अन्यगामी.
I am no every man’s dog that whistles on me.- Scotch.एकाचा कुत्रा असतां, सर्व कां करिती सत्ता. अ॰ सर्वांची सत्ता एकावरी, धनी नसतां कां करी.
I am not sorry that my son loses, but he will have his revenge.- Spanish.जुवा खेळून हरविला पैसा, तो नमिळतां करी यत्न लैसा.
I am talking of hay, and you of horse corn.कहे जमीनकी, सूने असमानकी. अ॰ मी सांगतों एक, तूं ऐकतोस अनेक.
I can see as far into a millstone as another man.जात्याचे पुडी एकां दिसतें, तैसें दुसऱ्यां दृष्टि पडतें. अ॰ सर्वांस पदार्थीं ज्ञान, असतें सारखें जाण.
I cannot sell the cow and have the milk.- Scotch.गाय तर विकायास पाही, दुधावांचून सरत नाहीं, म्ह॰ कणग्यास हात लावूं नको, पोरें उपाशी मारूं नको.
I dislike that one eyed rogue and yet cannot do without him.- Oriental.काना मोको नभाय, नही काने बीन सोहाय. म्ह॰ तुसीं मासीं पडेना, तुजवांचून सरेना.
I grave you a stick to break my own head with.गर्दन सुरी आयती, दिल्ही आहे तुझे हातीं. अ॰ विश्वासलें तुझ्यावरी, काय कळेल तें करी.
I have got my hand underneath a stone.- Oriental.शिळे खालीं हात, आहे सांप्रत. हिं॰ अबतो पथरके नीचे हात दबाहै.
I have not married, but have seen the marriage procession.- Oriental.बीयाह नकीया, बराततो देखीहै. म्ह॰ विवाह नाहीं केला, मांडवतो असेल पाहिला.
I have put my head into the mortar, it is useless to dread the sound of the pestle.- Oriental.उखलिमे सर दबातो, धक्कोसे कीयाडर. अ॰ संकटीं पडणें, होणारा काय भिणें.
I know no difference between buried treasure and concealed knowledge.- Italian.पुरलें धन झांकलें ज्ञान, एकापरी एकमान.
I like not to make a toil of a pleasure.- Scotch.सुखाचा जीव दुःखांत, नाहीं घालाया इच्छित.
I love you well, but touch not my pocket.तुमचा आमचा स्नेह पक्का कंठाळीला हात लाऊं नका म्ह॰ तुम्ही आम्ही एक, कंठाळीला मेख.
I may see him need, but I’ll not see him bleed.कुपुत्राची अडचण होती सहन, त्याला दुःख होतां वाटतें कठीण. अ॰ कसा जरी मूल झाला, माया आई बापाला.
I sell nothing on trust till tomorrow.रोकडें रोख, बोहोणी ठोक.
I taught you to swim, and now you’d drown me.पोहणी शिकून घेतो, त्यास बुडवूं पाहातो. अ॰ ज्याचें करावें बरें, तो आपल्यावर फिरे.
I will be thy friend, but not thy vice’s friend.सर्वांसीं मित्रत्व ठेवावें, त्याचें दुर्व्यसन नघ्यावें.
I will never stoop low, to take up nothing.खालीं लवावें, तर कांहीं मिळावें. अ॰ कांहीं हातीं लागावें, तर श्रम करावे.
Idle all day, she begins at night to spin.- Oriental.सारा दिन उरनि उरनि, रात चरखा परनि. म्ह॰ दिवस गेला रेंटा रेंटी, चांदण्यांत कापूस वेंटी.
Idle folks have the most labour.दुणें काम आळशास, दुणा खर्च लोभ्यास.
Idle folks have the least leisure.आळशी लोकांस फुरसत, फार असतांही किंचित.
Idle men are dead all their life long.आळशी जिवंत असून काय, जन्मवरीं मृत्यु प्राय.
Idleness always envies industry.उद्योगाचा त्रास, करितो सदा आळस.
Idleness and ignorance are the parents of many vices.मायबापें कुकर्माचे, आळस अज्ञान हे साचे.
Idleness clothes a man with rags.आळसाचें धारण, तेंचि दरिद्रास कारण.
Idleness is the certain parents both of guilt and ruin.धरितसे आळसासीं, तोचि हेतु दोषासी. सं॰ आलस्यंहिमनुष्याणांशरीरस्थोमहानरिपुः
Idleness is the greatest prodigality in the world.वेळ घालिवणें आळसांत, तो मोठा उधळेपणा जगांत.
Idleness is the fruitful source of vice and misery.दुर्गुण आणि विपत्ति, आळसापासून उत्पत्ती.
Idleness is the key of beggary.आळसामुळें, भिकेचे डोहोळे.
Idleness is the mother of vice.दुर्गुणाचेंमूळ, आळस हेंचि बोल.
Idleness is the parent of want and shame.लज्जा आणि गरज, आळसाचा उपज.
Idleness is the root of all evil.सर्व वाईट कर्माचें बीज, आळस आहे हें समज.
Idleness is the sepulchre of a living man.- Latin.आळसानें जो घेरतो, मड्यासारखा दिसतो.
If a cat stand in awe of the rats, she will let them cut her ears.- Oriental.कनोंडी बिल्लि, चूहेसे कान कतरवावे. अ॰ शेवकास छिद्र माहीत,यजमान त्याचे ओशाळींत.
If a good man thrive, all thrive with him.भले मनुष्याची होतां चढती, सर्व त्याजबराबर नांदती.
If a man once fall, all will tread on him.मनुष्य खालीं पडे, सर्व मारिती खडे.
If a man knew when things would be dear, he need be a merchant but one year.महागाईचें भविष्य कळे, खरेदी करी त्याच वेळें.
If a wise man should never miscarry, the fool would burst.शहाणे नफसते, तर मूर्ख रडते.
If all fools wore white caps, we should look like a flock of geese.सर्व मूर्ख शुभ्र नेसते, हंसमाळे परी दिसते. अ॰ अवघे स्वच्छ असते, तर चांगले दिसते.
If all the world  were ugly, deformity would be no monster.सर्व जन कुरूप असते, तरी भयंकर न दिसते.
If an ass goes a travelling, he’ll not come home a horse.गाढव स्वांरसिं गेल्यावरी, घोडा नहोय येता माघारीं.
If an ass kick thee, use a cudgel, but kick him not again.गाढव लात झाडी, तर काठीनें झोडी, जरी पायानें त्यासमारी, तरीं लात लागे दुसरी.
If better were within, better would come out.आंत असें जसें, बाहेर पडे तसें.
If every one would mend one, all would soon be mended.एकएकास सुधारे, तर सुधारतिल जन सारे.
If favor places a man above his equals, his fall places him below them.बराबरीचा वर चढे, पडती आल्या खालीं पडे.
If a folly entice thee, rejects its allurements.अज्ञान लोभास जरी घाली, नको पडूं त्याच्या ख्याली.
If fools went not to market, bad wares would not be sold.- Spanish.जर मूर्ख बाजारीं नजाते, तर वाईट पदार्थ नखपते.
If God is our friend, our business is accompalished.- Oriental.अल्ला यार है, तो बेडा पार है.
If God is propitious, then all are favorable.- Oriental.खुदा मेहरबान, तो कूल मेहरबान.
If God should even give me one from two, I should be contented.- Oriental.अल्ला दोमेसे एक देवे, तो कबूलहै. अ॰ ईश्वराने मरण द्यावें, किंवा तापत्रयांतून काढावें.
If greatness flatter, our vanity multiplies our dangers.महत्वाचा मान धरी, तरी संकटें येती भारी.
If he did not tell lies, his belly would swell.- Oriental.झूटा नबोले, तो पेट फूले. अ॰ खोटें बोलण्याची आदत, जन्म वरी नाहीं जात.
If he dies from sugar, why should you give him poison? -Oriental.गुड दिये मरे, तो जहर काहेको दिजिये. अ॰ अल्पानें काम सिद्धीस नेणें, त्यास दीर्घ प्रयत्न कां करणें.
If I cannot do it by might, I will do it by sleight.- Scotch.सामर्थ्यानें होत नाहीं, युक्तीनें तें करून पाही.
If I tell, my mother will be beaten; if not, my father will eat dog’s flesh- Oriental.कहूं तो मा मारी जाय, न कहूं तो बाप कुत्ता खाय. अ॰ उभय पक्षीं अडचणी येती, तेव्हां कांहीं उपाय नसुचती.
If it is hard to be governed by those who are worse than ourselves.जरीं दुष्टा हातीं जाणें, तरीं कठीण पडतें बागणें.
If it were not for hope, the heart would break.- Greek.आशा धरून कांहीं नमिळतें, अंतःकरण फुटूनियां जातें.
If it were not for the belly, the back might wear gold.पोटासाठीं खटपट नसती, कनकालयें केलीं असतीं.
If jack’s in love, he’s no judge of jill’s beauty.प्रीति लागली कुरूपतेसीं, तो नपुसे पद्मिणीसीं. हिं॰ दिल लगा मेंडकीसे, पदमनी कीया चिजहै.
If jury say it is a cat, it must be so.- Oriental.पंच कहे बिल्ली, तो बिल्लीसै.
If misfortunes make us wise, they recompense us for our losses.विपत्तींत शहाणे होती, तर गेलेलें धन मिळविती.
If my wife should be angry, she may take away her ornaments, but will not take away destiny.- Oriental.जरीं माळीण रूसली, फुलें घेईल आपुलीं, वेणीला तर हात, नाहीं घालवत. हिं॰ गौरा रूठेगी, तो अपना स्वहाग लेगी, भाग तो न लेगी. गु॰ माली रूठयो फुलले, कांइ चोटलि तो नहीले.
If nobody takes notice of our faults, we easily forget them ourselves.कोणी आपुले दोष नछेडी, त्याचे पुन्हा आचरण सोडी.
If one will not, another will; so that all maidens married.एक नकरी दुसरा वरी, कुमारी नठेवीत घरीं. अ॰ एक काम न करे, अडून नाहीं राहणारे.
If one’s name be up he may lie in bed.- Spanish.नाव प्रख्यात करणें, शय्येवरीं झोप घेणें.
If our wishes were always gratified, they would often lead to destruction.सर्वदा इच्छा पूर्ण करिसी, तरी नाशचि पावसी.
If pains be pleasure to you, profit will follow.कष्ट गोड वाटती, तर होय बहु प्राप्ती.
If persons are undutiful to their parents, they seldom prove good to any other relations.बापाला बाप नम्हणे, तो इतरांस काय गणें.
If physics do not work, prepare for the kirk.जर औषध गुण नकरी, तर निश्चय ठेव ईश्वरीं.
If pride were an art, the world would be full of teachers.- Italian.गर्व असतां जर हुनर, शिक्षक मिळती त्यास फार. अ॰ सर्व लोक गर्वाने फुगले असती, तेथे न चाले कोणाचि युक्ति.
If rich, be not elated; if poor, be not dejected.श्रीमंतास बहु खुलवूं नये, गरीबाचा मनोभंग करूं नये.
If sinners entice thee, consent thou not.- Scriptural.पापीं घालती मोहातं, पडूं नको तूं फाशांत.
If the bed could speak many would blush.बिछाना बोलता, तर बहुतां लाजविता. अ॰ मनांतलें समजतें, गुप्त प्रगट होतें.
If the brain sows not corn, it plants thistles.शेती धान्य नपेरिती, तेथें काटेरें उद्भवती. अ॰ मनास जो न सुधारे, त्याचे मनीं कुतर्क शिरे.
If the cock should not crow, will the day not dawn.- Oriental.मुरगा बांग नदेगा, तो सुबा न होवेगी. अ॰ अडवून कोणी धरलें, काम न राही त्याच्यामुळें.
If the counsel be good, no matter who gave it.चांगली मसलत जरी, घ्यावी कोणाचीही तरी.
If the doctor cures, the sun sees it; but if he kills, the earth hides it.- Scotch.वैद्य आरोग्य करितो, त्याचा गुण प्रसिद्ध होतो, वैद्य प्राणालाही घेतो, त्याचा दुर्गुण झांकला जातो.
If the eye do not admire, the heart will not desire.- Italian.दृष्टीस पडतां नावडे, इच्छा न होत त्याजकडे.
If the father acts he shall receive the reward, and if the son do, he shall.- Oriental.बापकरे बापपावे, बेटाकरे बेटापावे. अ॰ जो करील, तो भरील. गु॰ करे ते पांमे.
If the sky falls, we shall catch larks.- French.आकाश खालीं येतें, तर पक्षी हातीं लागते. अ॰ असाध्य असतां कांहीं, करतां येत नाहीं.
If the teeth be broken eating flummery, it is by accident.- Oriental.फालूदा खातें, दांत तुटे तो बलासें. अ॰ बरें करतां वाईट घडें, त्याचें दुःख नमानी बापुडें.
If they say you are good, ask yourself if it be true.लोक म्हणती तूं बरा, प्रत्यक्ष तूं पाही खरा.
If things were to be done twice, all would be wise.जें काम दोन वेळां केलें, तें होतें फार चांगलें.
If today will not, tomorrow may.आज झालें नाहीं, तें उद्या नराही.
If we have not the world’s wealth, we have the world’s ease.- Scotch.द्रव्य संग्रह नसला जरीं, संसारीं स्वस्थता असावी तरीं.
If we love wisdom and would win her, she must be courted in earnest.ज्ञान प्राप्त करून घ्यावें, सर्व लोकीं पूज्य व्हावें.
If we subdue not our passions, they will subdue us.क्रोधादिकां नजिंकलें, दमन करिती ते आपुलें.
If we were not proud ourselves, we should not much complain of the pride of others.जन गर्विष्ट नसतें, दुज्यां गर्वी न म्हणतें.
If we wish our affairs conducted properly, we must attend to them ourselves and not by proxy.मनाजोगें पाहिजे काम, तर स्वतां करी श्रम.
If wise men play the fool, they do it with a vengeance.सुड घेणें असे तरी, वर्ते सूज्ञ वेड्यापरी.
If wishes were horses, beggars would ride.इच्छिलें जरी घडतें, भिक्षुकांचे राजे होते.
If ye cast pearls before swine, they will turn again and rend ye.- Scriptural.सूकरा लागी मोतियाचा चारा, घाली त्यावरी करी मारा. अ॰ उपदेश करतां मूर्खाशी, तो रागें भरतो त्याशीं.
If you be not ill, be not ill-like.- Scotch.जो स्वभावें दुष्ट नाहीं, तो दुष्टापरी नराही.
If you believe, it is a God; if not, plaster detached from a wall.- Oriental.मानेतो देव, नहीतो भीतका लेव. अ॰ मानलीं तर सोयरीं, नमानिलीं तों परक्यापरी.
If you call a lady a slave, she laughs; but if you call a slave a slave, she cries.- Oriental.बीबीको बांदि कहा हंसदिया, बांदिको बांदिकहा रोदिया. अ॰ कुलीन मनीं वाहे थोरी, अकुलीन अंतरीं खेद करी.
If you can say no good, say no ill of your neighbour.लोकांचें बरें बोलवत नाहीं, वाईट बोलूं नको तरीं कांहीं.
If you cannot bite, never shew your teeth.चावत नसे कांहीं, दांत दावून फळ नाहीं.
If you cast a dog’s tail into a tube, it will still remain crooked as it first.- Oriental.कुत्र्याचे नळींत शेपूट, घालतां नहोय नीट. सं॰ नलिका गतमपि कुटिलं नभवति सरलंशुनःपुछं.
If you confute the ruler, he knocks you down- Oriental.हाकम हारे, मूहमे मारे. अ॰ सत्तेपुढे शहाणपण, चालत नाहीं जाण.
If you deal with knaves, you may expect to be cheated.ठक लोकांशीं व्यवहारे, ठकताती लोक सारे.
If you do ill, expect to suffer evil.जर वाईट करावें, तर वाईट भोगावें.
If you don’t open the door to the devil he goes away.दुष्टास येऊनदेतां घरीं, जाईल आपेआप माघारीं.
If you forget God when you are young, God may forget you when you are old.तरूणपणीं देवा न स्मरून राहे, म्हातारपणीं देव न साह्ये.
If you give an inch, he will take an ell.जर बोट मिळे, तर हात गिळे.
If you go on fox hunting, prepare to meet with a lion.- Oriental.लोंमडीके शीकारकों जाय्ये, शेरका सामान करलिजाये. म॰ सशाचे शिकारिस जावें, वाघाचेंही साहित्य घ्यावें.
If you go on every branch, I will go on every leaf.- Oriental.तूं डालाडाल, मै पातपात. म॰ तूं रानोरान, तर मी झाडोझाड. म्ह॰ नाऱ्या जाणें बारा, केशा जाणें साडेतेरा.
If you have done a good deed, boast not of it.जर चांगलें काम केलें, मुखें नबोलावें आपुलें.
If you have no principle, you can have no moral character.नाहीं नेमाचें प्रमाण, तरीं अन्याय लक्षण.
If you have to do with a fool, you must use club argument.- Oriental.अहमकसें पडी बात, काडो युत्ता तोडों दांत म॰ मुर्खाशीं गाठ पडतां, हस्तां हस्तां तोडी दांता.
If you have too many irons in the fire, some of them will burn.भट्टी माजीं लोखंडातें, बहु घालतां कांहीं जळतें. अ॰ असतां हातीं बहु कारभार, एकदम नाहीं पडत पार.
If you have God as your protector what affliction have you.- Persian.ईश्वर उअसे साही, तर दुःख होत नाहीं.
If you indulge the familiarity of dog, he will jump on your head.- Oriental.कुत्ता मोह देनेसे सर चढे अ॰ हलक्या देतां ढिल दोरी, तो लागलाच चढे माथ्यावरी.
If you lie upon roses when young, you’ll be upon thorns when old.ज्वानींत गुलाबी शेजेवरीं, म्हातारपणीं त्यांचे कांठ्यावरीं. अ॰ तारूण्यांत जो विलासी, वृद्धपणीं दुःख त्याशीं.
If you keep your tongue a prisoner, your body may go free.जिव्हा ठेवावी स्वाधीन, तरी देहातें न बंधन.
If you make money your God, it will plague you like a devil.धन देवा परी वागवी, तरच भूत चेष्टा दावी.
If you marry in haste, you may repent at leisure.लग्न घाईनें करावें, पश्चात्तापातें पावावें.
If you mock the lame, you will go so yourself in time.लुल्या पांगळ्या वेडावतो, त्या ईश्वर तैसा करितो.
If you praise me, praise me in the right place.आधीं योग्यता पाहून खरी, मग स्तुती कोणाची करी.
If you play with a fool at home, he’ll play with you in the market.मूर्ख संगें चेष्टा घरीं, चौघांमाजी फजिती करी.
If you pursue evil with pleasure, the pleasure passes away, but the evil remains.- Latin.कुकर्मीं मौजा मारून घेति, मौजा जाती अपकीर्ति राहाती.
If you pursue good with labor, the labor passes away, but the good remains.- Latin.श्रमानें चांगलें करिती, श्रम जाती कीर्ति राहाती.
If you run after two hares, you will catch neither.दोहों सश्याचे मागें धांवतीं, एकही नलागे हातीं. अ॰ लागे दोहो कामा पाठीं, एकही न घडे शेवटीं.
If you save a rough from the gallows, he will rob you that same night.फांशीं देतां चोरा सोडी, सोडी त्याच्या बसे बोकांडीं.
If you steal for others, you shall be hanged yourself.दुजियास्तव चोरी करिसी, तर जासी त्याकरितां फांशीं.
If you sow iniquity, you must reap misery.अधर्में वर्तावें, तर दुःखी व्हावें.
If you trample on a worm, it will turn upon you.पाय लावतां पुच्छाला, डसेल तुझ्या पायांला अ॰ दुसऱ्याचे हरिसी, शासन पावसी.
If you trust before you try, you may repent before your die.- Greek.ओळखी विना विश्वासतो, जन्मवरीं दुःखी होतो.
If you use no ceremony towards others, we shall be treated without any.पराचा आदर नकरी, कैसा होईल तुला तरीं.
If you want a pretence to whip a dog, it is enough to say he ate up the frying-pan.कुत्र्यास मार देणें असे मनीं, तर तवितलें खालें ऐसें म्हणी. अ॰ मनीं मारायाचें आहे, तरी निमित्त कांहीं पाहे.
If you will do it you are brother; if not, my enemy.- Oriental.बनी तो भाई, नहींतो दुशमनाई. अ॰ कामकरी तो आवडे, नकरी तो नावडे.
If you will not hear reason, she will surely rap your knuckles.मन बुद्धीचे नऐके, तरी पावे बहु धोके.
If you wish a thing done, go; if not, send.काम झालें पाहिजे तर स्वयें जा, नको असल्या पाठीव दुजा.
If you wish good advice, consult an old man.- Portuguese.चांगला विचार असावा, तर म्हाताऱ्यास पुसावा.
If you wish to be accounted great, practise liberality.जर मोठेपणा व्हावा, तर उदारपणा करावा.
If you would be happy for death, you must be holy in life.मरण चांगलें असावें, तर पवित्र रहावें.
If you would be little in temptation, be much in prayer.जरा लालचीनें व्यापिलें, शिवशिव स्मरावें त्यावेळें.
If you would compare two men, you must know them both.दोघाची करितां तुलना, परीक्षा समक्ष हो जाणा.
If you would enjoy the fruit, pluck not the flower.फळाची इच्छा तुला, तरी तोडूं नको फुला.
If you would have a faithful servant and one you like, serve yourself.मना जोगा पाहिजे चाकर, तर स्वतां होऊन श्रमकर.
If you would have a good servant, take neither a kinsman nor a friend.शेवक बरवा असावा, तर परकाच ठेवावा.
If you would have a thing kept secret, never tell to any one.गुप्त ठेवण्यास इच्छिसी, नको सांगूंबा कोणासी. सं॰ मनसा चिंतितं कार्यं वाचा नैव प्रकाशयेत.
If you would know the value of money, go and try to borrow some.पैक्याची किंमत जाणणें आहे, तर उसनें मागून पाहे.
If you would make an enemy, lend a man money, and ask him of it again.जरीं शत्रु करणें आहे, पैका देऊन मागून पाहे.
If you would wish the dog to follow you, feed him.कुत्रा संगे बाळगणें, तर त्याचें पोषण करणें. अ॰ मनुष्यें बराबर बाळगावीं, तर त्यांचे पोटांची चिंता ठेवावी.
If your bed be made of roses, beware of the thorns.गुलाबाची मिळाली शेज, जपावें कांट्यासी रोज. अ॰ हुद्या आपले हातीं आहे, तर दुष्टांशीं सावध राहे.
If your desires are boundless, your labor will be endless.वासनेशीं नाहीं पार, तरी श्रम होती अपार.
If your head be safe, you may wear fifty turbans.- Oriental.सिर सलामत, तो पगडियां पचांस. अ॰ जरी प्राणाची क्षेमता, तरीं मिळवी धनवित्ता.
If young men had wit, and old men strength enough, all might be well.तरूणांस बुद्धि म्हाताऱ्यांस शक्ति, असल्या तरी बऱ्या युक्ति.
If youth knew what age would crave, it would both get and save.- Italian.वृद्धापकाळाची दशा कळती, तर तारूण्यांत धनसंग्रह करती.
Ignorance is a voluntary misfortune.विपत्तीस कारण, अज्ञानचि जाण.
Ignorance and mystery seldom live long together.अज्ञान आणि गुप्तगोष्ट, नाहीं राहत एकवट.
Ignorance has no light, errors follow a false light.अज्ञानास न प्रकाश, भ्रांति दावी त्याचा वेष.
Ignorance is never the mother of true devotion.अज्ञाना नहोय प्राप्ती, करितां जरी खरी भक्ति.
Ignorance is the parent of many injuries.अज्ञानामुळें, पीडा वेळोवेळें.
Ignorance is the greatest enemy to learning.विद्या आणि अज्ञान, परस्परे शत्रु जाण.
Ignorance walk hand-in-hand with idleness.मौर्ख्य आळस संगती, उभयंता मिळून चालती.
Ignorant men differ from beasts only in their figures.अज्ञानी ते पशुवत, भिन्न मात्र आकृतींत. सं॰ मूर्खस्तु परिहर्तव्यः प्रत्यक्षो व्दिपदःपशुः
Ill examples are like contagious diseases.वाईट कित्त्याचें वळण, स्पर्श रोगापरी जाण.
Ill doers are ill thinkers.- Scotch.दुष्टाच्या कल्पना, दुष्टच असती जाणा.
Ill got, ill spent.हपापाचा माल येतो, गपापा जातो. हिं॰ पापीका माल, खाय चंडाल.
Ill gotten goods seldom prosper.घेतां चोरीचा माल, क्वचित होय सफळ.
Ill laying up makes many thieves.- Scotch.उघडे टाकावें, चोरीनें घालवावें.
Ill news travels apace.वाईट खबर, येती लवकर.
Ill weeds grows apace.- Scotch.कडव्या झाडा बहु बाज, रानट्याचा बहु उपज.
Impose not a burden on others which thou canst not bear thyself.तुला नझेंपें ऐंसें ओझें, दुजावरी नघालिजें.
Imprint the beauties of authors upon your imagination, and their morals upon your heart.खुबी ग्रंथकाराची ध्यानीं बसवी, नीति त्याची मनीं चांगली ठसवी.
Impudence is the constant companion of that monster ingratitude.कृतघ्नेतेचे संगतीं, निर्लज्जताही असती.
In a calm sea, every man is a pilot.शांत समुद्रांत जोतो, नावाडी पुढें होतो. अ॰ असतां चालता काळ, सर्व होती अनुकूळ
In a country of blind people, the one eyed man is a king.- Spanish.आंधळ्याचे गावीं, काणा राजा बळीं. अ॰ अल्पज्ञानी, मूर्खांत मोठा मानी.
In a lawyer’s hands we only trust our property, in a physician’s our lives.वकिलाचे हातीं जिणगाणीची सत्ता, वैद्याचिये हातीं आपुला प्राण नुस्ता.
In anarrow house with an ugly wife, you are secure of your possession.कुरूप स्त्री सांकडे घर, निभावती निरंतर. म्ह॰ घर सांकड, बाईल माकड
In all labour there is profit: but the talk of the lips tendeth only to penury.- Scriptural.कष्टकरितां होय प्राप्ती, अळसानें गरीबी येती. म्ह॰ कष्टीं फळ, तपीं राज.
In all superstitions wise men follow fools.अन्यथा धर्म आचरती, शहाणे मूर्खा परी चालती.
In at one ear, and out at the other.- Italian.एका कानीं ऐकणें, दुसऱ्या कानीं सोडणें.
In conclusion, serve God and do no ill.- Spanish.ईश्वराची सेवा करणें, वाईट कोणाचें नाचारणें.
In every house pots on the fire.- Oriental.घरोघर मातीच्या चुली. हिं॰ घरघर मिटियीरी चुले. गु॰ घेरेघेर कादवना चुला.
In for a penny, in for a pound.अरिष्टांत पडणें, बुडणें किंवा तरणें.
In giving and taking it is easy mistaking.- French.देण्याघेण्याचे हो अंती, चुक पडत असती.
In good fortune, be moderate; in bad prudent.राहे भाग्यांत नेमानें, अभाग्यांत विचारानें.
In the affair of the world men are saved not by faith, but by the want of it.अविश्वासें व्यवहार साधे, विश्वासें परमार्थ लाधे.
In the ant’s house, a little dew makes a deluge.- Persian.पडतां किंचित दहिंवर, मुंगीस होतो पूर. अ॰ गरीबा अल्पतोटा येतां त्याचा नाश मोठा.
In the city where you wish to sell flowers, do not kick up the dust.- Oriental.जिस शहरमे फूल बेचे, वहां धूल नउडाय. अ॰ जेथें प्रतिष्ठा मिळवावी, तेथें अप्रतिष्ठा न करून घ्यावी.
In the company of strangers, silence is safe.परिकी मंडळींत नबोलणें, तेणें सदा निर्भय असणें.
In the day of wealth, remember the hour of adversity.विपत्तींत तापझाले, स्मर जरी भाग्य आलें.
In the dreams of a fowl, barley is barley.- Oriental.मुरगीके ख्वाबमे, दानाही दाना. म्ह॰ सुतारके मनमे बभूलिया. गु॰ सुथारनु मंन बाबलीये.
In the path of life are many thorns, as well as flowers.संसार मार्ग स्वभाविक, त्यांत पाहे पुष्पें कंटक. अ॰ संसारीं सुख दुःख, दोन्ही समान देख.
In time of prosperity, friends will be plenty; in time of adversity, not one amongst twenty.संपत्ति असतां बहु मित्र मिळती, विपत्काळीं सर्व सोडूनिया जाती.
In vain he craves advice that will not follow it.उपदेश देणें व्यर्थ, नसतां मनीं भावार्थ.
In your whole behaviour be humbly and obliging.आपल्या वर्तण्या माझारीं, होय नम्र उपकारी.
In youth, how wide the field of hope! In age, how narrow!ज्वानींत उमेदीची उडी, म्हातारपणीं केवळ थोडी.
Inattention shows contempt and contempt is never forgotten.अनपमानापासून धिक्कार, धिक्कारापासून नाहीं विसर.
Inconstancy is the attendant of a weak mind.कोंवळें चित्तीं, स्थिरता नसती.
Incredulity is not wisdom but the worst kind of folly.अविश्वास तें नाहीं ज्ञान, सर्व प्रकारी मूर्खत्व मान.
Indolence is the greatest enemy to economy.आळस कुटुंबाचा वैरी, नाश करी परोपरी.
Indulge not desire at the expense of virtue.आपुलिया पुण्यव्यये, इच्छा पूर्ण करूं नये.
Industry is fortune’s right hand, frugality her left.उदीम आणि खर्चमित, डावा उजवा श्रीचा हात.
Industry is the philosopher’s stone that turns all metals into gold.उद्योग हीच किमया बरी, धातु मात्राचे सोनें करी.
Industry needs not wish.मनोरथांचा भरंवसा, उद्योगी नधरी सहसा.
Industry pays debts, but despair increaseth them.उद्योग कर्ज वारितो, निरूद्योग कर्ज वाढवितो.
Ingratitude is unpardonable, and dris up the fountain of all goodness.नको क्षमा कृतघ्नाची, हानी करितसे सत्वाची.
Injury must never provoke a good man to do wrong.भल्याजना पीडा करी, तो नधरी मनावरी.
Injuries accompanied with insults are never forgiven.पीडा आणि अपमान करी, त्याजवर क्षमा नधरी.
Innumerable sins bring countless sorrows.पापें अगणित करावीं, मग दुःखेंचि भोगावीं.
Inordinate riches have made many a man poor.द्रव्याची व्यवस्था नराखिती, मातबराचे गरीब होती.
Instruction and a good education are a durable portion.चांगला अभ्यास आणि शिकवणी, ग्रहण करितां राहाती दृढपणी.
Integrity is the best mantle.प्रमाणिकपणा, तो तारक जाणा.
Integrity, without knowledge, is weak; knowledge without integrity, is dreadful.ज्ञानावाचून खरेपणा निर्बळ, खरेपणाविण ज्ञान नाहीं सबळ.
Into a shut mouth flies do not enter.तोंड मिटून धरी, माशी नशिरे भीतरीं. अ॰ मागितल्याविण, कोणी देत नाहीं जाण.
It avails little to the unfortunate to be brave.- Spanish.अभाग्य धैर्यवान, नाहीं होत जाण.
It becomes not the law-maker to be a law-breaker.- Greek.जे कायदे करणारे, ते न त्यांतें मोडणारे.
It costs more to revenge injuries than to bear them.नुकसानी साहाणें हा थोडा श्रम, सूड घेणें तो त्याहून विषम. अ॰ नुकसानी सहन करणें, बरवें नाहीं सूड घेणें.
It has been a great misfortune to many a one that he lived too long.वर्षे बहुत वांचणें, तें तो दुर्दैंवांचें जिणें.
It is bad action that success cannot justify.ज्या कामांत यश नाहीं, तें काम बरें नाहीं.
It is a bad cause, that none dares speak in.बोलतानां धैर्य हरें, त्याकज्यांत नाहीं बरें.
It is bad horse indeed that will not carry his own provender.वैरण न्यावया अपमान करी, तो घोडा असे बहु चुकावू तरीं. अ॰ जो आपलें काम नकरी, तो आळसी म्हणावा तरीं.
It is a base thing to tear a dead lion’s beard off.मेल्या सिंहाची दाढी तोडती, ते प्राणी हलके दिसती. अ॰ पराक्रमी मेल्यावरी दोष ठेवी, तो तर हलका ऐसा भावी.
It is a base thing to tread upon a man that is down.पडल्यावरी लात मारणें, हीं नीच पुरूषाचीं लक्षणें.
It is a fraud to borrow what we are not able to repay.- Latin.देण्यास नाहीं थांगा, कर्ज घेणें तो दगा. अ॰ फेडण्याची शक्ति नाहीं, कर्ज दग्याचें तें पाहीं.
It is a good sport that fills the belly.भरी आपुल्या पोटाला, खेळ तोचिहो चांगला.
It is a great cruelty to spare all, as to spare none.अवघें रक्षावें तें वाईट, सारें खर्चावें तें नाहीं नीट.
It is a great pleasure to eat and have nothing to pay.पडतनाहीं खाऊ न देणें, तें सुख मोठें भोगणें.
It is a long road that has no turning.रस्ता जोकीं वळणाविण, चालतानां लांब जाण. म्ह॰ वाटेला नाहीं फाटा, तर वाटे हेलपाटा.
It is a noble satisfaction to be ill spoken of, when we are conscious of doing what is right.कारभार योग्य करी, निंदेचा संतोष धरी.
It is a pity that those who taught you to talk, did not also teach you to hold your tongue.सर्व बोल बोलतां स्पष्ट आलें, मौन कोठें धरावें तें नकळें.
It is a poor satisfaction to rejoice in the destruction of an enemy.शत्रु नाशीं हर्ष पावें, तें तर अनुचित म्हणावें.
It is a poor heart that never rejoices.अंतःकरणीं हर्ष नाहीं, तें दुःखानें भरलें राही.
It is a sad house where the hen crows louder than the cook.- Italian.खोंबड्याहून कोंबडी आरवती, तें घर वाईट ऐसें बोलती. अ॰ ज्या घरीं बळ असें वनि तेचें, त्या घरीं धिक जिणें पुरूषाचें.
It is a wise child that knows its own father.- Greek.जाणें अपलें कैसें कूळ, तोचि जाणा शहाणा मूल.
It is all one a hundred years hence.शत वर्षा नंतर, होईल वर्णसंकर.
It is a miserable sight to see a poor man proud, and a rich man avaricious.- Italian.गरीबगर्वी लोभीधनी, पाहतानां खेद वाठे मनीं.
It is altogether in vain to learn wisdom and yet live foolishly.मूर्खपणानें वागणें, शिकले ज्ञान व्यर्थ जाणें.
It is an ill battle where the devil carries the colors.निशाण जातां शत्रुजवळ, युद्धीं पराजय केवळ.
It is an ill bird that bewrays its own nest.- Greek.स्वघरोटा मोडती, ते पक्षी व्दाड असती. अ॰ स्वहस्ते आपुला नाशकरी, तो दिसतो मूर्खापरी.
It is an ill cause that the Lawyer thinks shame of.- Scotch.वकील हातीं नधरी, तो कज्जा वाईट तरीं.
It is an ill procession where the devil holds the candle.व्दाड मशालजी असतो, उजेड थोडा पाडतो. अ॰ दुष्ट कारभारी असतो, समुदायाचा विट्ट करितो.
It is an ill wind that blows nobody good.- Scotch.वाईट वारा सुटतो, तो सर्वां बाधक होतो. अ॰ वाईट प्रकरण निघतें, तें सर्वांस बाधक होतें.
It is an unhappy circumstance when in doing our duty we are compelled to offend others.चाकरी बजावणे लागती, त्यांत इतराची मर्जी मोडती.
It is as hard for the good to suspect evil, as it is for the bad to suspect good.भल्या भलेच दिसती, दुष्टा दुष्टचि भासती.
It is as natural to die as to be born.जसें जन्मावें, तसें मरावें.
It is bad to have too many irons in the fire.भट्टी भरतां लोखंडीं, बहुत असतां नासाडी. अ॰ शक्तीहूनि अधिक करी, नाश पावे शीघ्र तरीं.
It is better to acknowledge an error that to persist in a consistent obstinacy.चूक झाली पदरीं घ्यावी, हुजत नचि करावी.
It is better to be a beggar than a fool.- Italian.भिकारी असावें, पण मूर्ख नसावें.
It is better to be praised by another than by oneself.स्तुति दुसऱ्यानें करणें, आपली आपण वर्जणें.
It is better to do something than to project many things.बहु कल्पना करून काय, कांहीं आचरल्या शिवाय.
It is better to be unborn than untaught; for ignorance is the root of misfortune.- Greek.अशिक्षित जो राहिला, त्याहून बरा तो नजन्मला, अज्ञान जाण, दुःखास कारण.
It is better to do well than to say well.- Italian.बरेंबरें बोलून काय, आचरितां बरें होय.
It is better to suffer wrong than to do it.वाईट आलें तें सोसावें, पण वाईट नकरावे.
It is better to live on a little than to outlive a great deal.थोडे खर्चांत राहावें, बहुत खर्च नकरावे.
It is better to marry a quiet fool than a witty scold.कर्कशीशीं लग्न करणें, त्यापेक्षां मूर्खीशीं वरणें.
It is better to please a fool than to be angry with him.मूर्खास रागें नभरणें, त्यास खुशीच ठेवणें.
It is better to reprove your own errors than those of others.दुसऱ्याची खोड काढणें, पहिली अपुली सुधारणें.
It is better to reprove privately, than to be angry secretly.कोणा एकांती छेडणें, पोटीं राग नठेवणें.
It is better to sit with a wise man in prison, than with a fool in paradise.- Persian.शहाण्यासवें बंदी बरी, मूर्खसंग नको सोन्याभरी.
It is cruelty to the innocent not to punish the guilty.दोषीयांसी नदंडितां, नबरें निर्दोषाच्या चित्ता. अ॰ अपराध्यांसी नदंडा, तर दुसऱ्यां करिती पीडा.
It is dangerous to meddle with the quarrels of the wicked.दुष्टवादांत पडणें, घातक तें समजणें.
It is dangerous to supply the cruel with hostile weapons.निष्ठुरा हातीं शस्त्रें देणें, तींच घाताचीं लक्षणें.
It is dark under the lamp.- Oriental.चिराग तलें अंधीयारा. अ॰ चावडी जवळ राहाती, तरीं चोरी होत असती.
It is dear bought that is bought with prayers.- Italian.याचना करून मागणें, खरीदीपेक्षां कठिण वाटणें.
It is difficult keeping that which is admired by many.- Latin.अपूर्व वस्तु आपुल्या घरीं, ठेवितां कठीण पडे भारी.
It is difficult to repair a broken glass.- Persian.फुटलें मोती तुटलें मन, जडत नाहीं कदापि-जाण.
It is easy preaching to the fasting with a full belly.स्वस्थपणें पारायण करणें, भरल्या पोटीं उपवाशियां ऐकिवणें. अ॰ लोकां सांगे उपवास करणें, आपण तर जेवून येणें.
It is easy to defend the innocent; but who is eloquent enough to defend the guilty?- Latin.निरपराध्या साध्य होती, अपराध्या नउभे राहाती.
It is easier to run from virtue to vice than from vice to virtue.दुराचरणीं जातां सोपें पडतें, सदाचरणीं येतां कठीण वाटतें.
It is easier to take poison than alms.- Oriental.विषघेतां सोपें पडतें, भीक मागतां कठीण वाटतें.
It is easier to suppress the first desire, than to satisfy all that follow it.प्रथम विषयीं मन मारी, तर नहोय इच्छा दुसरी. अ॰ बीज मारिल्यावरी, झाड नहोय ही खातरी.
It is for want of thinking that most men are undone.मनन करून नकरती, बहु नाशातें पावती.
It is good fishing in troubled waters- French.ढवळलें पाण्यांत, मासे येती धरण्यांत. अ॰ होतां राजक्रांती, होय द्रव्याची प्राप्ती.
It is foolish to lay out money in purchase of repentance.पैसाटाकून संतापा, विकत घेऊं नको बापा.
It is good to fear the worst, the best save itself.दुष्टकर्मा अधीं भिणें, रक्षण होईल उत्तम तेणें.
It is good to go on foot when a man hath a horse in his hand.हातीं घोडा धरून चालणें, थकलां म्हणजे स्वार होणें. अ॰ पैका जवळ बाळगिणें, कामपडल्या उपयोगी पडणें.
It is good to hear mass and keep house.- Spanish.चित्त भजनीं असावें, प्रपंचांतही राहावें.
It is godness, not greatness, that will do thee good.थोरवी पेक्षां भलेपण, करितां होईल कल्याण.
It is hard for an empty bag to stand upright.रिती पिशवी उभी राहत नाहीं, गरीबींत सदाचरण चालत नाहीं.
It is hard to live in rome and fight with the Pope.- Scotch.पर राष्ट्रीं राहाणें, त्याचे विरूद्ध न बोलणें.
It is human to err, but diabolical to persevere.चुकी मनुष्या पासून होती, शोधतांना कठीण पडती.
It is ill angling after the net.एकदां लोणी काढियेलें, मग घुसळून काय मिळे.
It is ill playing with edged tools.शस्त्रावरीं विश्वासणें, तो वाईट खेळ जाणें.
It is important to preserve property as to acquire it.धनप्राप्तीस यत्न जितके, रक्षणाला तेही तितुके.
It is in vain to learn wisdom, and yet to live foolishly.वागे जरीं मूर्खापरी, ज्ञानाभ्यास व्यर्थ तरी.
It is in vain to watch a really bad woman- Italian.जी स्त्री मूळची वाईट, जपून तिसी नहोय नीट. हिं॰ रंडीरहीतो आपसे, नहीतो सगे बापसें.
It is less difficulty to plant new truths than to root out old errors.कठिण सत्य स्थापन, त्याहून भ्रांति निवारण.
It is less painful to learn in youth than to be ignorant in age.ज्यास करणें विद्याभ्यास, पूर्ववय साध्य त्यास, म्हातार पणीं विद्याहीन, होतो दीनाहूनि दीन.
It is miserable hospitality to open your doors and shut your countenance.बोलवून पाहुण्या आदर नाहीं, तो तर हलकेपणा पाहीं.
It is money makes the mare to go.दाम करी काम, बीबी करी सलाम. सं॰ द्रव्येणसर्वेवशाः
It is more blessed to give than to receive.घेण्यापेक्षां दुसऱ्यां देणें, सुख होय फार तेणें.
It is more easy to praise poverty than bear it.- Italian.दैन्य कथितां सोपें वाटे, सहन करितां दुःख मोठें. म्ह॰ बोलतां बोला सोपे, करितां टिरी कांपें.
It is more easy to threaten than to kill- Italian.नमारितां भय दावी, बरी नीति ती वदावी.
It is more painful to do nothing than something.रिकामें राहावें, त्यापेक्षां कांहीं करावें. अ॰ रिकामपणा दुःख देतो, यत्न हितचि करितो.
It is more wisdom sometimes to dissemble wrongs than to revenge them.आपुली नुकसानी कोणी करिती, ती न उगवावी ही चांगली रीती.
It is necessary to be good rather than to appear so.खरेचखरे सभ्य व्हावें, सोंग कशासि धरावें.
It is never too late to learn.शिकण्याचा काळ गेला, म्हणू नयें कोणत्या वेळा.
It is next to impossible to correct habitual vices.अंगीं जडलेला दुर्गुण, निघतां फारच कठीण.
It is no small conquest to overcome yourself.आपलें मन स्वाधीन ठेवणें, हा तर मोठा जय म्हणणें.
It is not an art to play, but is very good art to leave off play.- Italian.नाहीं खेळणें हें बरें, खेळ सोंडणें हित करे.
It is not wise to wake a sleeping lion.निजल्या सिंहा जागृत, नकरणें हें उचित.
It is not for a man in authority to sleep a whole night.- Greek.मोठ्या अधिकारीं असणें, त्याणें सारीरात्र झोंप नघेणें.
It is not much to give a leg to him who gave you the fowl.- Spanish.जेणें तुम्हा फूल दिलें, पाकली देतां त्या काय गेलें.
It is not the burden, but the over-burden, that kills the beast.- Spanish.ओझें फारच घेणें, तर प्राणासच मुकणें.
It is not the cowl that makes the friar.- Scotch.कंथा माळा घातल्यनें, फकीर होत नाहीं जाणें.
It is not the gay coat that makes the gentleman.उत्तम पोशाक करणें, गृहस्थ नहोय तेणें.
It is not time to do good.- Oriental.भलेका जमाना नहीं.
It is of more consquence to know how to live than how to die.मरण जीवन कैसें व्हावें, हें तों सर्वांहीं जाणावें.
It is one thing to talk, and another to act.बोलण्यांत एक आणावें, करण्यांत दुजें दाखवावें.
It is possible to sin against charity, when we do not against truth.कुपात्रीं धर्म घडे, पदरीं पाप पडे.
It is pride, and not nature, that crave much.जें दिमाखा लागतें, तें साधेपणा नसतें.
It is proper to eat moderately and dress well- Oriental.थोडा खाना, बनावसे रहना.
It is prudent to consider the consequence before we resolve.कामा पूर्वीं विचार करिती, हीच चतुराईची रीती.
It is self-conceit that makes opinion obstinate.जो मत्ताग्रह धरतो, तो अभिमानी असतो.
It is sin, whether you steal sesamum, or sugar.- Oriental.गूड चूरावतो पाप, तल चूरावतो पाप. अ॰ कोणतीही चोरी करी, तरी पाप बसे शिरीं.
It is sweet and glorious to die for one’s country- Latin.स्वदेशाकरितां मरणें, चांगले प्रतापी म्हणणें.
It is best revenge to overcome an enemy by a good turn.शत्रु उपकारे जिंकणें, तोचि त्याचा सूड घेणें.
It is the bridle and spur that make a good horse.चाबूक लगामीविना, घोडा नहोय नीट जाणा.
It is time to set when the oven comes to the dough.भट्टी तापल्यावरी, उंडे मांडिती भीतरीं. अ॰ नहाण आल्यावरी, पतिनाद लागेतरी.
It is too late to complain when the thing is done.- Italian.जें घडून आलें तें खरें, हायहाय करतां न निवारे.
It is too late to spare when the botton is bare.खालीं असतां हात, कोणाला न देववत.
It is very easier to fill a glutton’s belly than his eye.खादाडा नजरभर देणें, पोट भरतां पुरे न म्हणें.
It is very seldom that a great talker hath either discretion or good manners.फार बडबड करिती, त्यांच्या क्वचित चांगल्या रीती.
It is unlawful, to beg from a beggar.- Oriental.मुफलससे सवाल हरामहै. अ॰ भिकाऱ्या जवळ मागणें, तें तर अयोग्य करणें.
It may be necessary sometimes to hold a candle to the devil.करावा लागतो दुष्टाचाही, कोणेसमयीं आर्जव कांहीं.
It must be unfeeling mind that derives pleasure from the destruction of others.परघातें हर्ष पावें, तें मन कठोर जाणावें.
It shews great barbarity to make a jest of the misfortune of others.दैवहीनाची थट्टाकरणें, तेंचि दुष्ट आचरणें.
It was necessary to hold my turban with both hands.-Oriental.दोनो हाथो पगडी, संभालने पडी है. अ॰ फार प्रयत्नानें, संकटांतून निघणें.
It were better to hear the lark sing, than the mouse chirp.उंदिराची चिवचीव श्रवण करणें, त्यापेक्षां बरा पक्षांचा ध्वनी ऐकणें. अ॰ शहरांत राहून उपद्रव भोगणें, त्यापेक्षां बरें पर्वतीं राहाणें.
Jack-of-all-trades, and master of none.बहु कसबें शिकूंजाती, एकही कसब नयें हातीं.
Jack of all trades is no trade.करी हरकाम, तो नाहीं उदीम.
Jesting lies bring serious sorrows.थट्टेच्या लबाड्या, त्याच दुःखाच्या उड्या.
Jest not with the eye, nor with religion.- Spanish.नेत्रें चेष्टा नकरणें, धर्म विरूद्ध न वदणें.
Jesting often indicates a want of understanding.वारंवार थट्टा करितो, आपल्या अज्ञाना दावितो.
Jests are seldom good the first time, but the second distasteful.एक वेळ गोष्ट बरवी मस्करीची, पुन्हा तीच बोलतां नाहीं रूची. म्ह॰ थोडी तों गोडी, फार तर लबाडी.
Jests like salt should be used sparingly.जपूनच थट्टा करी, भाजी माजीं मिठापरी.
Jests,like sweetmeats, have often sour sauce.थट्टा करितां गोड लागती, परिणामीं कडू वाटती. म्ह थट्टा अधीं करूंनये, केली तर बोलूंनये.
Jests should never be suffereed to intrude on good manners.प्रमाणिका बराबरी, मस्करीच्या गोष्टी नकरी.
Jocular slanders often prove serious injuries.मस्करीनें बालट घेती, बहुधा खरेंही ठरविती.
Joking with hands is the wit of blackguards.हातानें थट्टा करणें, तींतों पाजीचीं लक्षणें.
Jollity often exists without a spark of friendship.आनंदमय वृत्ति, मैत्री विणही होती.
Judge not of a ship as she lies on the stocks.- Italian.तारूं बद्ध काठ्यावरीं, तेव्हां परीक्षा नकरी.
Judge not of men or things at first sight.परीक्षा ती पाहातांचि, नकरी हो कोणाची.
Judgement and truth are equivalent.न्याय आणि खरेपणा, बरोबरीची जाणा.
Judgement is the child of observation.भाषण असतां अनुकूळ, तेंचि निश्चयाचें फळ.
Judgement is the throne of prudence and silence is its sanctuary.ज्ञान चतुराईचें स्थान, मौन तिचें आलय जाण.
Just praise only a debt, but flattery is a present.योग्य स्तुति आभारवत, खुशामती ओशाळगत.
Justice ought to be the rule to the will of kings.न्याय रीतीनें, चालावें राजानें.
Justice will not condemn, even the devil, wrongfully.न्यायाच्यानें दुष्टासही, खोटा पाडवत नाहीं.
Keep a close mouth if you’d have a wise head.जरीं शहाणा असती, तरीं बंद ठेवी वाचेसीं.
Keep a thing seven years, and you will find a use for it.- Gaelic.वस्तु ठेवी संग्रहासी, कालें पडे उपयोगासी. सं॰ कोकालोफल दायकः
Keep counsel thyself first.स्वयें विचारानें वागावें, मग दुसऱ्या सांगावें.
Keep God in your thought whilst engaged in your work.काम करण्याचे प्रसंगीं, ईश ठेवी अंतरंगीं. पु॰ कामामध्यें काम, भज मना रामराम.
Keep good company, and you shall be of the number.ठेवा चांगली सोबत, गणले जाल त्या संख्येंत. अ॰ चांगला समागम ठेविती, त्यास लोक चांगले म्हणती.
Keep money when you are young, that you may spend when you are old.तारूण्यांत धन मिळवी, वार्धक्यांत खर्चालावी.
Keep no more cats than will catch mice.मांजर ठेवी घरीं, जी उंदिरातें धरी. अ॰ काम करता गडी, ठेवी धरून आवडी.
Keep not, nor covet, what is not your own.दुसऱ्याच्या वस्तुवरीं, कदापि लोभ नधरी.
Keep aloof from quarrels; be neither a witness nor a party.- Spanish.कज्जापासून दूर राही, मग साक्षी पडत नाहीं.
Keep something for a painful fit.- Scotch.हातापायांसाठीं, ठेवा कांहीं गांठीं.
Keep the bowels open, the head cool and the feet warm, and a fig for physician.ठेवी पोट साफ पाय उष्ण, नेहमी गार मस्तक जाण, मग वैद्याची गरज, सोड हित हेंच समज.
Keep the feast to feast-day.- Scotch.सणा वारीं, मेजवानी करीं.
Keep the shop, and thy shop will keep thee.- Spanish.दुकान चांगले संभाळ, करील तुझा उदयकाळ. पु॰ जो दुकानाचा चाकर, दुकान होय त्याचें किंकर.
Keep your purse and your mouth close.पैका आणि खर्च अपुला, संभाळणें योग्य तुला. अ॰ आदाया पेक्षां कमी, खर्च असूदें नेहमीं.
Keep your thoughts to yourself; let your mien be free and open.ठेवी मन स्वाधीन, राहे प्रगट डौलान.
Keep your tongue within your teeth.- Scotch.आपले बोलणें, स्वाधीन ठेवणें.
Keeping from falling, is better than helping up.पडल्यावरी साध्य होणें, त्याहून बरें न पडूं देणें.
Kill the lion’s whelp; thou’lt strive in vain when he’s grown.मारी लहानपणीं सिंहपोर, जड पडे थोर झाल्यावर. अ॰ शत्रू लहान असतां संहारी, पुढें कठीण पडे भारी.
Kind speeches comfort the heavy-hearted.दयाळू भाषणानें, दुःखी पावती समाधानें.
Kindness is lost upon an ungrateful man.क्रियानष्टीं उपकार, करितां व्यर्थचि जाणार.
Kindness will creep when it cannot run.- Scotch.उपकार फेडतां पडतो जड, त्याची हळूंहळूं करी फेड.
Kindnesses, like grain, increase by sowing.धान्या प्रमाण उपकार, पेरण्यानें वाढती फार.
King as well as mean men must die.राजापासून किंकरास, आहे मरण खास.
King’s chaff is worth other man’s corn.- Scotch.राजगृहीचा भुसारा, इतरां तो मुशारा.
Kings have long arms, and have many eyes and ears.- Italian.उदारशक्ति दूर पाहाणें, असीं असावीं राज लक्षणें.
Kings have no power over souls.राजाची सत्ता देहावरीं, नाहीं चालत प्राणावरीं.
Kings may win crown but cannot conquer death.राजा राष्ट्रातें जिंकित, मृत्यु पुढें नाहीं टिकत.
Kings ought to be kings in all things.- Latin.भूपें भूपापरी असणें, कधीं तरी हलकें नसणें.
Knaves imagine nothing can be done without knavery.ठकपणावीण कांहीं, ठक मानीं कीं होत नाहीं.
Knavery may serve a turn, but honesty is best in the long run.ठकपणा दोन दिवस, खरेपणा बहूवस.
Know thyself- Greek.आपणा आपण जाणावें, मग दुसऱ्या सांगावें.
Knowledge and learning are preferable to riches.विद्या आणि ज्ञान, द्रव्यापेक्षां अधिक मान.
Knowledge  directs practice, and practice increases knowledge.ज्ञानें वहिवाट होती, तीच ज्ञाना वाढविती.
Knowledge in every state is a grand treasure.अवघे राष्ट्रामध्यें ज्ञान, आहे मोठेसें निधान.
Knowledge in youth is wisdom in age.असतां तरूणपणीं ज्ञान, तें म्हातारपणीं शहाणपण.
Knowledge is silver among the poor, gold among the nobles, and a jewel among princes.- Italian.गरीबा ज्ञान रूप्या ऐसें, समर्थाचें सोन्या सारिसें, राजा रत्ना सरिसें ज्ञान, ज्ञान म्हणून एकच जाण.
Knowledge is the treasure, but practice is the key to it.ज्ञान मनाचें निधान, वहिवाट त्याची युक्ति जाण.
Knowledge is worth nothing unless we do the good we know.चांगलें आचरणावीण, ज्ञान म्हणावें तें हीन.
Knowledge puffs up some men, and humbles others.ज्ञाने कांहीं फुगती, ज्ञानें कांहीं लवती.
Knowledge should be free as air and pure as water.ज्ञान वायू सारखें खेळती, पाण्यासारखें निर्मळ ठेवी.
Knowledge will become folly, if good sense do not take care of it.ज्ञानालागी वेडेपणा, येतो नकरितां विचारणा.
Knowledge without education is, but armed injustice.विद्येवांचून ज्ञान, नसें शोभाय मान.
Knowledge without practice, makes but half an artist.ज्ञान वहिवाटीवांचून, कसबांत दिसें अपूर्ण.
Knowledge without virtue is best learned ignorance.सद्रुणाशिवाय ज्ञान, तें सर्वही अज्ञान.
Labor brings pleasure, idleness brings pain.उद्योगानें सुख येतें, रिकामेपणीं दुःख होतें. सं॰ उद्योगिनंपुरूषसिंहमुपैतिलक्ष्मीः
Labor is a lot of man.- Oriental.मर्दकों गर्द जरूरहै. सं॰ उद्योगंपुरूषलक्षणं.
Labor is mortal enemy to love, and deadly foe to fancy.उद्योग इष्काचा वैरी, तो इच्छेचे विरूद्ध करी.
Labor is preferable to idleness, as brightness is to rust.रिकामें नसावें उद्योग करी, शस्त्र वापरण्यानें जंग न धरी.
Ladies of pleasure affect not you, but your money.अनुकूळ नसे वेश्या, वश असे जाणा पैश्या.
Lament not the loss of that you cannot retrieve.जें सुधारवत नाहीं, त्याचा शोक करून कांहीं.
Land was never lost for want of an heir.जमीनीस धनी नसतां पाही, जमीन कोठें जात नाहीं. अ॰ असतां द्रव्य संग्रहीं, सोयरी सोडीत नाहीं.
Laughter is the hiccup of a fool.उचकी येणें तोंवरीं, मूर्ख हासे परोपरी.
Laughter is the source of quarrelling, and coughing of diseases.- Oriental.लडायका घर हांसि, रोगका घर खांसि.
Laughter succeeds sorrows.सुखा मागें, दुःख लागें.
Lavishness is not generosity.होत नाहीं उदारपणा, उडावपणा केल्यानें जाणा.
Law cannot persuade where it cannot punish.जेथें न्याय चालत नाहीं, तेथें शासन न होय कांहीं.
Law governs the man and reason the law.मनुष्य वागतो नीतिनें, न्याय चालतो बुद्धीनें.
Law is costly, take a part and agree.- Scotch.फिर्यादीचा खर्च मोठा, थोडें घेऊन मिटवा तंटा.
Lawless love never ends without a loss.लागतां परस्त्रीशीं प्रीती, अनहीत होऊनियां तुटती.
Law-makers should not be law-breakers.- Scotch.जे कायदे कर्ते, ते न त्याचे संहर्ते.
Law should not be the rich man’s luxury, but the poor man’s remedy.कायदे गरीबा उपयोगी, अगत्य नाहीं थोरालागी.
Laws are not made for the good.- Latin.चांगलें मनुष्यां करितांही, कायदे प्रगट करीत नाहीं.
Laws catch flies, but let hornets go free.अल्प न्याय करितो, मोठा तो सोडून देतो.
Laws not executed are of no value, and as well not made as not practiced.जे कायदे चालत नाहीं, ते नकेल्या परी पाहीं.
Lawyers don’t love beggars.वकिलाशी गिराहीक, नावडे निर्धनी लोक.
Lawyers houses are built on the heads of fools.मूर्ख लोक भांडती, वकील घरें बांधती.
Lay on the road you will bring on scholar.- Oriental.छडी लागे छमछम, विद्या येई घमघम.
Lazy folks take the most pains.आळसी मनुष्यास, श्रम पडती विशेष.
Lean libery is better than fat slavery.मोकळेपणीं गरीबी बरी, बंधनाची नलगे थोरी.
Lean not on the weak staff, trust not a weak man.नबळे काठीवरी न टेंकणें, मूर्खीं नच विश्वासणें.
Learning is to the studious, and riches to the careful, as well as power to the bold, and heaven to the virtuous.जपेल त्याची संपत्ती, करील त्याची विद्या व्युत्पत्ति, मारील त्याची तरवार, भजेल त्याचा ईश्वर.
Learning is a sceptre to some, a bauble to others.एका विद्या राजवेत्र, एका मुलाम्याचें पात्र. अ॰ कोणास विद्या राज सत्ता, कोणास प्राप्त दरिद्रता.
Learning is an ornament in prosperity, a refuge in adversity, and a provision in old age.- Greek.विद्या भूषण संपत्तींत, होय आश्रय विपत्तींत, जरेंत उपयोगी पडती, नसतानां द्रव्य हातीं.
Learning is the eye of the mind.विद्येचा अभ्यास, तोच मनाचा प्रकाश.
Learning is wealth to the poor, and an ornament to the rich.गरीबास विद्या धन, द्रव्यवानातें भूषण.
Learning makes a good man better, and an ill man worse.विद्या कुजना कुजन करी, सुजना सुजनता वरी.
Learning makes a man fit company for himself.विद्येचे योगानें, मंडळींत योग्य होणें. सं॰ विव्दान प्रशस्यते लोके विव्दान सर्वत्र पूज्यते.
Learning refines and elevates the mind.विद्या मना सुधारती, मनातेंही थोर करिती.
Learn to live as you would wish to die.जैसें जिणें ठेवावें, तैसें मरण इच्छावें.
Learn to unlearn what you have learned amiss.वाईट शिकलां तें सोडा, चांगलें शिकून पारपाडा.
Learn wisdom by the folly of others.- Italian.दुसऱ्यांच्यां वेडेपणें, आपण चातुर्य शिकणें.
Leave not that to chance, which care might prevent.प्रयत्नानें विघ्न टळे, तर दैवावर न घाले.
Leeches do not stick to a stone.- Oriental.पथरको जोक, नही लगती. अ॰ ऐकून गरीबाची याचना, निष्ठुरां दया नयेती जाणा.
Leave a jest when it pleases you best.थोडक्यांत गोडी, बहु थट्टा सोडी.
Leave raillery, when it is the most agreeable.जेव्हां येईल रंगास, तेव्हां सोड उपहास.
Lend and lose; so play fools.कर्ज देऊन हारणें, तें मूर्खाचें खेळणें.
Lend thy horse for a long journey, thou mayest have him return with his skin.घोडा स्वांरीस देणें, अस्थि चर्म माघारीं घेणें.
Lend your money and lose your friend.- Scotch.धनका धन गया, और दोस्तका दोस्त गया. अ॰ कर्ज मित्रा देऊं नये, दिल्हें तर मागूं नये.
Lenity and severity are the extreme of partiality.उणें अधिक दंडण, पक्षपाताचें लक्षण.
Less of your courtesy, and more of your purse.- Latin.थोडी करी शिष्टता, उदार होय देतां.
Let another man praise thee, and not thine own mouth.- Scriptural.आप आपणा नवर्णावें, जनें आपणा स्तवावें.
Let another’s ship-wreck be your sea-mark.परनाशातें पाहाणें, आपण सावध होणें. पु॰ पुढल्यास ठेंच लागे, सावध होय जो असे मार्गे.
Let choler be a common soldier not a commander.क्रोध स्वाधीन ठेवावा, त्यास श्रेष्ठ नहोऊं द्यावा.
Let every man have his own.- Latin.ज्याचें त्यानें घ्यावें, दुसऱ्यानें न पुसावें.
Let every man praise the bridge he goes over.ज्यापासून पारपडणें, त्याची स्तुति करणें.
Let every pedlar carry his own burden.नेती अवघे फेरेकरी, ओझें आपुल्या डोईवरीं. अ॰ ज्याणें घ्यावा भार, त्याणेंच करावा पार.
Let every tub stand on its own bottom.अवघी गंगाळें रहाती, आपुल्या बुडावरतीं. अ॰ आपलें ओझें आपणा, घेणें आहे योग्य जाणा.
Let not the mouse-trap smell of blood.उंदिराचा सांपळा, नठेवी रक्तानें माखला, उंदिर स्वास घेती, पळूनिया जाती.
Let not thy heart be upon the world when thy hands are raised in prayer.करितां देवाची प्रार्थना, जनीं जाउंदेऊं नये मना.
Let not your tongue cut your throat.- Oriental.फांसी गळ्यांत नयावी, ऐसी जिव्हा हालवावी.
Let nothing be said of the dead but what is favorable.- Latin.मेल्या मनुष्याचे मागें, चांगलें बोलावेंचि लागें.
Let passion be obedient to reason.अहो बुद्धीचे योगानें, नम्र क्रोधास करणें.
Let prayer ascend, that grace may attend.प्रार्थना करा बहुत, कृपा होय त्वरित.
Let reason be the constant rule of your actions.नेम कामाचा ठेवावा, बुद्धीनें तो चालवावा.
Let sleeping dog lie.झोपी गेल्या कुत्र्यास, जागृत करावें कशास. अ॰ दुष्टा सावध, करतां भाध.
Let the cobbler stick to his last.जोड्याचे सांच्याप्रमाणें, चांभारास ठेवणें. अ॰ पायरीप्रमाणें, सर्वांस ठेवणें.
Let the money go as long as the credit remains.- Oriental.जावे लाख, रहे साख. म्ह॰ माय मरावी, पण पत नजावी.
Let the snake die but the stick not be broken.- Oriental.सांप मरे नलाटी तूटे. अ॰ एक अरिष्ट निवारतां, दुजें न आणी आपुल्या माथा.
Let them fry in their own grease.ज्याचे अंगाची मस्ती, त्याचे अंगीं जिरती.
Let them laugh that win.जो जिंकतो, तोच हांसतो.
Let us be friends and put out the devil’s eyes.एक मत्ताचे होऊन, करावें दुष्टाचें शासन.
Let your honor be without a stain.राखा आपुली प्रतिष्ठा, तीस लाऊं नका बट्टा.
Let your letters stay for the post, not the post for your letter.- Italian.वेळे वरी डांक जाती, आपल्यासाठी न राहती. अ॰ कार्या पूर्वीं, तयारी ठेवी.
Let your manner be simple and your speech unaffected.साधारण रीतीनें चाला, गोड वाणीनें बोला.
Let your promise be sincere, and within the compass of your ability.ठेवा खरें वचन, सामर्थ्या प्रमाण.
Liars are generally cowards, and always boasters.लबाड गांडू असती, सदा बढाई सांगती.
Liars begin by imposing upon others but end by deceiving themselves.लबाड ठकवूं पाहती, तर स्वतां फसूनजाती.
Liberty is preferable to wealth.गणी द्रव्यापेक्षां अधिक, आपणा असतां मोकळीक.
Liberty with poverty is preferable to slavery with abundance.सुखी गरीब स्वाधीन, दुःखी आढ्य पराधीन.
Liberty under government is the most national independence.मनासारखें वागावें, तें राज्य स्वतंत्र म्हणावें.
Liberality is not in giving largely, but in giving wisely.चतुराईनें दान करी, त्याची उदारता खरी.
Liberality makes friends of enemies; pride makes enemies of friends.दातृत्वानें शत्रूचे मित्र होती, अभिमानें मित्राचे शत्रू होती.
Licentiouness and crimes pave the way to ruin.दुष्टकर्म व्यभिचार, नासाडीचा तो प्रकार.
Lie down, and sleep quietly or count your beads.- Oriental.या सुख नींद सोवो, या माला जपो. अ॰ एक काम एके वेळीं, दोन्ही नाहीं त्याचकाळीं.
Lies will surely bring a man to trouble but truth never will.खोटें बोलतां कष्ट होती, सत्य बोलतां श्रम हरती.
Life and death are in the power of tongue.जाणा जिव्हेचे स्वाधीन, आहे मरण जीवन.
Life is chequered scene.संसार चित्रविचित्र पाही, सुखादुःखाविना नाहीं.
Life is half spent before we know its use and value.अर्धें आयु सरल्या अंतीं, त्याची किंमत माहीत होती.
Life is no longer one’s own, when the heart is fixed on another.- Oriental.जी कहीं लगता नही, जब दिल कहीं लगजाय. अ॰ एका स्थानीं जडलें मन, दुसरें कार्यीं फिरतां कठीण.
Life is short,yet sweet.- Greek.जीविताची सीमा थोडी, परी त्यांत आहे गोडी.
Life is short, art is long.अुयुष्य किंचित, विद्या असे बहुत. सं॰ अनंतशास्त्रंबहुलाश्वविद्या, अल्पश्वकालोबहुविघ्नताच.
Life without a friend is death without a witness.मित्रा विरहित वांचणें, जैसें जंगलांत मरणें.
Light cares speak, great ones are dumb.- Latin.अल्पकार्यीं मारी हाका, मोठे कार्यीं राहे मुका.
Light injuries are made lighter by not regarding them.अल्प पीडा मनीं, आली तरीं न मानीं.
Light minds are pleased with trifles.हलके मनाचे, ते अल्प सतोषाचे. म्ह॰ अर्धे हळकुंडांत पिवळा.
Like a mill horse, that goes much but performs no journey.घाणीचे बैलाची फेरी, दिसती थोडी मजल पुरी.
Like dog and cat.- Oriental.इळा आणि भोपळा. गु॰ उंदर बीलाडीनो मेल.
Like for like, and Nan for Nicholas.हरकैसा, जैसेको तैसा. म्ह॰ पानी तेरा रंग कैसा, जिसमे मिलुं वैसा.
Like master, like man.- Italian.जैसा मालक, तैसा शेवक.
Like priest, like people.- Italian.जैसे लोक, तैसें गुरू देख.
Like saint, like offering.- Spanish.जैसे संत, तैसें दत्त.
Like the dog in the manger, he will neither do nor let do.- Scotch.कुत्रा नाहीं आपण खात, नाहीं दुसऱ्या खाऊं देत. अ॰ आपण नाहीं करीत, दुसऱ्या नाहीं करूं देत.
Linen often to water, soon to tatter.वस्त्रें वारंवार धुतीं, तेणें लवकर फाटतीं.
Lip-honor costs little, yet may bring in much.तोंडीं करतां आदरमान, श्रम नपडतां बहुमान.
Lips, however rosy, must be fed.जरी गुलाबी ओट, तरी नाहीं चुकत पोट.
Little and often fills the purse.बिंदु सतत पडतो, घडा निश्चयें भरतो. सं॰ जलबिंदुनिपातने क्रमशः पूर्यतेघटः।।
Little boats must keep the shore, larger ships may venture more.नौका ठेवा बंदरांत, जहाज खोल पाण्यांत. अ॰ लहान्याला जवळ धरी, मोठ्यापासून राहे दुरी.
Little dogs have long tails.- Scotch.जातीनें हलके असती, हिमायत मोठी दाखविती.
Little pitchers have great ears.असतां लहान घट, दिसती जाड कांट. अ॰ असतीं मुलें लाहान, परी त्यांचे तीक्ष्ण कान.
Little reading and much thinking, little speaking and much hearing, is the best way to improve in knowledge.थोडें वाचणें बोलणें, बहु शोधणें ऐकणें, सर्व मनांत राहाणें, हीं ज्ञानवृद्धीचीं लक्षणें.
Little said is soon amended, and a little gear is soon spended.थोडें असतां त्वरित सुधारती, थोडी वस्तु लौकर खपती.
Little sins commonly lead to great evils.थोडें थोडें पाप करी, तो मोठेही आचरी.
Little sticks kindle a fire, but great ones put it out.अग्नि काड्यांनीं पेटतो, मोठ्या लाकडें विझतो. अ॰ मूलें कळ लाविती, थोर निवारण करिती.
Little strokes fell great oaks.मारितां सतत घाय, तुटे मोठाही साय.
Little wit in the head makes much work for the feet.थोडी अक्कल ठेवी, कामें बहु मिळवी.
Live not to eat, but eat to live.खाऊन दिवस नकाढावे, नाव रूप करून असावें.
Live not upon the opinion of other men.सबकी सुन्ना, दिलकी करना.
Living upon trust is the way to pay double.विश्वासावर रहावें, दुपटीनें भरावें.
Look at tempting objects, but obstain from touching them.- Oriental.देखिय दीदार, और मारीय पैजार. अ॰ मोहिनी पाहणें, तीस तुच्छ करणें.
Look at your own face in the mirror.- Oriental.आरसीमें मूह देखो. अ॰ धरूं नका तोरा, मागलें स्मरा.
Look before you leap, for snakes among sweet flowers do creep.झाडी उडी पाहूनी घाली, सर्प सुंगंधिक फुली. अ॰ विचार करून करी, नाहीं तरीं विघ्नें भारी.
Look not a gift horse in the mouth.- Latin.धर्माचें घेणें, खोड नठेवणें.
Look twice ere you determine once.दोन वेळ विचार करणें, एकवेळ ठरविणें.
Lookers on see more than players.खेळणारा पेक्षां अधिकोत्तर, पाहात असती तमासगीर.
Long experience makes large wit.अनुभावानुसार, चातुर्य तें वाढतें फार.
Long is the arm of the needy.- Gaelic.गरजवंताला हात, लांब करावे लागतात.
Long standing and little offering make a poor priest.उभ्यां श्रम भारी देणगी थोडी, हरदासाची आशा मोडी.
Lordly vices require lordly estates.मोठें व्यसनाला, असावा मोठा डल्ला.
Lose no opportunity of doing good actions.चांगलीं कामें करून घेई, नको टाकूं प्राप्त सोयी.
Lost time is never found again.गेली घडी कांहीं, पुनः येत नाहीं.
Loud threatenings make men stubborn.मोठी धमकी देती, मनुष्यें वात्रट होतीं. अ॰ युक्तीनें बोलतां, काम होय तत्वतां.
Love, and a cough, cannot be hid.इष्क आणि खोकला, राहात नाहीं रोंकला.
Love and Lordship like no fellowship.इष्क आणि धनीपणा, नाहीं जमत जाणा.
Love and musk do not remain concealed.- Persian.इष्क आणि कस्तुरी पाहीं, लपून राहात नाहीं.
Love and respect are rarely found in lost fortune.क्वचित आदर सन्मान, गतभाग्या करती जाण.
Love asks faith, and faith asks firmness.- Italian.विश्वाशीं असावा दृढपणा, प्रीतिठाईं विश्वास जाणा.
Love can neither be bought nor sold; its only price is love.विक्री खरेदी न ज्यास, नसें मोल त्या इष्कास.
Love comes of its own accord and not by teaching.- Persian.इष्क स्वसंतोषें घडे, सांगण्यांनें नजडे.
Love does much, but money does more.स्नेहानें काम थोडें, द्रव्यानें अधिक घडें.
Love is as warm among cottagers as courtiers.- Scotch.इष्क जैसा समर्थाशी, तैसाचि गरीबाशी.
Love is the loadstone of love.लोह चुंबकाप्रमाण, इष्काची प्रीती जाण.
Love is without prudence, and anger without counsels.- Italian.मति नाहीं मदनाला, नाहीं विचार क्रोधाला.
Love may gain all, time destroys all, and death ends all.- Italian.स्नेह सर्वां साध्यकरी, काळ सर्वां नाश तरी, मृत्यु सर्वांते संहारी, ऐशी रीति भूमीवरीं.
Love me little, and love me long.थोडी ममता लावावी, फारवेळ चालवावी.
Love me, love my dog.- French.थोरा दाराचें श्वान, मानावें लागतें जाण.
Love not sleep, lest thou come to poverty: open thine eyes, and thou shalt be satisfied with bread.- Scriptural.वारी झोपेवरची प्रीति, नव्हे तिणें द्रव्यप्राप्ती, उघड डोळे ठेवती, नपडे आन्नाची भ्रांति.
Love overlooks many faults.प्रीतीच्या अंतीं, दोष नमानिती.
Love rules his kingdom without a sword.धनुष्यवाचून, मदन मारी बाण.
Love to fish in troubled waters.ढवळलें पाण्यांत, मासे धरणें निवांत. अ॰ राजक्रांतीं बुद्धि खेळवावी, लक्ष्मी बळेच मिळवावी.
Love your neighbour as yourself.आपल्या प्रमाणें, जनास चाहाणें.
Lucky men need little counsel.दैववान मनुष्यास, नलागती उपदेश.
Lying is the duty of none, but the custom of many.लबाडी हा धर्म नव्हे, परि बहुधा प्रथा आहे.
Lying is the vice of a slave.खोटें बोलणें हा दुर्गुण, हलके मनुष्याचा जाण.
Lying lips are an abomination unto the Lord.लबाडी करिती, ईश्वरा त्रासविती.
Lying rides on debt’s back.कर्जाचे पाठीवरी, असत्याची स्वांरी.
Magnanimity and courage are inseparable.धैर्य आणि थोरपणा, हीं भिन्न नाहीं जाणा.
Make a page of your own age.- French.योग्य असावा चाकर, तर स्वतां श्रम कर.
Make a virtue of necessity.- Italian.करितां करितां भागली, देवपुजेस लागली. हिं॰ रंडी मिलेतो संसारी, नमिलेतो बर्मचारी.
Make a wrong step, and down you go.पायरी चुकला, तर खालीं पडला.
Make choice of your wife by the ears, not by the eyes.बायको करावी ऐकून, करूंनका हो पाहून. अ॰ नजावे सुंदर पणावरी, गुण तिचे श्रवण करी.
Make no friendship with an envious man.हेवदुख्यासी दोस्ती, करूं नयें कल्पांतीं.
Make no friendship with an ill-natured man.आहे मूळचा कर्कश, त्याची नको मैत्री खास.
Make hay while the sun shines.चालते काळीं संग्रहालागी, विपत्तिवेळीं पडे उपयोगीं.
Make not a toil of pleasure.ज्यांपासून दुःख होणें, तें तर नकरणें.
Make not thy tail broader than thy wings.पंखापेक्षां विस्तीर्ण, पुच्छ करूंनये जाण. अ॰ लागतील त्या कामापेक्षां फर, ठेवूं नको खिसमतदार.
Make not your sail too big for your ballast.जाहाजाचे भाराप्रमाणें, शिडाचा बेत करणें. अ॰ सामर्थ्या प्रमाणें, खर्चाचा बेत ठेवणें.
Make the best of a bad bargain.अंगावरी पडतां माल, सोडावी त्याचें मुद्यल.
Make the night night, and the day day, you will live happily.- Spanish.दिवसाची रात्र रात्रीचा दिवस, केल्यावरी होईल तुला त्रास. अ॰ यथा योग्य काळ नेई, मग सुखानें राही.
Make the vine poor, and it will make you rich.द्राक्षलता करी खशी, पडती फळाच्या राशी.
Make use of time now whilst you’re in your prime.असतां तारूण्याचा भर, काळ व्यय उत्तम कर.
Make yourself all honey, and the flies will devour you.- Italian.करी गुळाचा गणपति, माशा येऊनियां खाती. अ॰ पैका असतां गाठीं, सर्व लागती पाठीं.
Malice drinketh of its own poison.कपट आपलें आपण, करितें विष प्राशन. म्ह॰ ज्याचें कुंडें, त्याचे पुढें.
Man collects by spoonfuls, but God dessipates the whole jar at once.- Oriental.बंदा जोडे पलीपली, रहमान लुढावें कुपी. म्ह॰ तेलण राखे धारोधार, खुदा लिजावे एकबार.
Man doth what he can, and God what he will.मनुष्या होय तें आचरी, ईश्वर असावें तें करी.
Man is according to his company.सोबती सारखा, मनुष्य पारखा.
Man is fire, and woman tow; the devil comes and sets them in a blaze.- Spanish.घृतकुंभ अग्नीजवळ, जातो पाघळून तात्काळ.
Man must fulfil his destiny.- Oriental.सटवीनें लिहिलें भाळीं, तें नटळें कदाकाळीं. सं॰ नैवान्यथाभवतियल्लिखितंविधात्रा.
Man must labour and fulfil his destiny.- Oriental.मनुष्यानें कष्टकरावें, हक्कानें मिळवावें.
Man proposes, God disposes.- French.मनुष्यें बोलणें करिती, व्यवस्था ईश्वरा हाती.
Man punishes the action, but God the intention.मनुष्याहातीं देहशासन, मनाचें ईश्वराधीन.
Mankind can endure whatever misfortunes befall him.- Persian.मनुष्य जातीवर पडतें दुःख, मनुष्येंच सहन करितीं देख.
Mankind like land is to be improved by cultivation.भूमितुल्य नरजाती, कसण्यांनें हो वाढती.
Manners and money make a gentleman.द्रव्य आणि चांगल्या रीति, ग्रहस्थपणा आणिती.
Manners often make fortunes.ठेवतां हो चांगली रीति, उघडती दैवगती.
Many a good cow hath but a bad calf.- Greek.चांगलें गायीचें वेत, नाहीं चांगलें होत. अ॰ चांगल्या मनुष्यांस पुत्र, होती वाईट विचित्र.
Many a true word spoken in jest.थट्टेंत शब्द खरे खोटे, बोलतां कांहीं नवाटें.
Many a one for land, takes a fool by the hand.द्रव्याशा धरती, मूर्खाशी लग्न करती.
Many blame the wife for their own thriftless life.- Scotch.आपण करी उधळेपण, बळें स्त्रियेसी ठेवी दूषण.
Many can pack the cards that cannot play.खेळूं नजाणें गंजीफ्यानें, तेणें तो गुंडाळून ठेवणें. अ॰ करिता नये व्यवहार, त्याणें नकरावा व्यापार.
Many children, and little bread, is a painful pleasure.अन्न कमी बहुमुलें, सुख देऊन दुःख आणिलें.
Many go out for wool, and come home shorn.- Spanish.लोंकरीची आशा धरती, मुंडण करून मागें येती. अ॰ जिंकण्याची आशा धरती, हारून मागें येती.
Many hands make light work.- Greek.लागल्यानें बहुहात, भारी काम हलकें होत.
Many have been ruine’d by buying good pennyworths.सस्तें घेतां वाटते हौस, शेवटीं होतो आपला नाश. अ॰ ज्याचा नाहीं उपयोग, तें अर्धे मोली घेतां महाग.
Many heads are better than one.एकापेक्षां बहुमत, फार उपयोगीं पडत.
Many littles make a mickle.- French.अनेक लहान, होती महान. हिं॰ दसकि लकडी, एकका बोझा.
Many men, many minds.पिंडेंपिंडें भिन्नमति, तुंडेंतुंडें सरस्वति. हिं॰ गुरूगुरू बिदया, सरसर अक्कल.
Many slips between the cup and the lip.- Scotch.तोंडांत घास, मानेस फांस. हिं॰ मुहमे निवाला, शिरपर टोला.
Many soldiers are brave at table, who are cowards in the field.- Italian.योद्धे घरीं शूर म्हणविती, रणांगणीं विन्मुख होती.
Many talk like philosophers, and live like fools.बहु पांडित्यें बोलती, मूर्खपणानें वागती. म्ह॰ लोकां सांगे ब्रह्मज्ञान, आपण कोरडा पाषाण.
Many that are wits in jest, are fools in earnest.बहुधा थट्टेचें चातुर्य, सरळपणीं मूर्खधुर्य.
Many that have great learning have no intellect.बहुतेकां विद्या असती, विद्या परी मति नसती.
Many there be, that buy nothing with their money but repentance.पैका टांकून फसती, ते पश्चात्ताप पावती.
Many things fall between the cup and the lip.- Greek.हाताबोटावर कामें येती, शेवटीं फसूंनियां जातीं.
Many ways to kill a dog and not to hang him.- Scotch.कुत्र्या करणें शासन, त्यास मार्ग बहुजाण. अ॰ युक्तिनें छेडणें, आब्रू न घेणें.
Many who possess much, enjoy but little.बहु संग्रह जेथें असतो, तेथें उपयोग थोडा होतो.
Many words will not fill a bushel.बोलतां शब्द फार, नाहीं काम पडत पार.
Marriage has many pains, but celibacy has no pleasure.लग्नें दुःख वारंवार, नकेल्यानें नसंसार.
Marriage is honorable, but house-keeping chargeable.लग्न करितां भूषण, खर्च लावितां कठीण.
Marry in haste, and repent at leisure.घाईनें लग्न करणें, पश्चात्ताप पावणें.
Masters are mostly the greatest servants in the house.जो संभाळी घर, तो त्याचा चाकर.
Masters grow poor, and servants suffer.- Spanish.यजमान गरीब होती, चाकर अडचणींत येती.
Masters should be sometimes blind, and sometimes deaf.धन्यानें समयीं पहावें ऐकावें, समयीं अंध बधिर व्हावें.
Maternal affection is the sweetest of all earthly blessing.मातोश्रीची प्रीती, प्रसादिक असती.
Matters occur to remembrance upon occasions.- Oriental.जात्यांवर बसणें, गीत आठवणें. अ॰ काम हाती घेणें, स्मरण होणें.
Mature deliberation is always better than hasty decision.शीघ्र न्याय न निवडावा, पक्का विचार करावा.
May God give sugar to the grateful, and break the head of the injurious.- Oriental.शाकेरकों शकर, मूजीको टकर. अ॰ उपकारीया लाभ होय, अपकारीया घडे अपाय.
Mean fortune and proud spirit are like fuel and fire.अल्पभाग्य अभिमान, त्याच गर्वे त्याचें मरण.
Mean men admire wealth, great men glory.हलका द्रव्याश्चर्य मानी, मोठा कीर्तीतें वर्णी.
Measure thrice what thou buyest; and cut but once.- Italian.तीन वेळ बेतणें, एक वेळ फाडणें. अ॰ बहु विचार करणें, मग काम हातीं धरणें.
Measure your desire by your fortune, and not fortune by your desire.द्रव्यापूर्ती इच्छा ठेवणें, इच्छेपरी धन न खर्चणें.
Measure your life by acts of goodness, not by years.सत्कर्म गणी संसारी, आयुष्य न मोजी त्यापरी.
Meddle not with that which concerns you not.आपलें नाहीं कांहीं, त्यांत शिरून फळ नाहीं.
Meddle with your own matter, and never trouble yourself about mine.स्वकार्यालागीं सांभाळावें, दुजया कामीं न घुसावें.
Meditation is the fountain of discourse.चांगलें मनन करा, तोचि भाषणाचा झरा.
Memory is the treasurer of the mind.मनाची गति, स्मृतीवरती.
Men apt to promise, are apt to forget.धारण शक्ति, तैशी विस्मृति.
Men are like money, they must be taken at the value for which they pass.खऱ्याखोट्या नाण्याप्रमाणें, मनुष्याचीं किंमत करणें.
Men are neither suddenly rich nor suddenly good.- Greek.सज्जन आणि द्रव्यवान, एकाएकी न होती जाण.
Men are taken by their words, and beasts by their horns.- French.नरा शब्दांत गोवावें, शिंगीं पशूशी धरावें.
Men can better suffer to be denied, than to be deceived.बरें कीं नाहीं म्हणणें, होय म्हणून न फसणें.
Men climb to honor by prudence and industry.चतुराई आणि उद्योगानें, थोर पदवीतें चढणें.
Men fear death, as children to go in the dark.लोक भीताति मृत्यूशीं, जैसीं मुलें अंधाराशीं.
Men, like watches, should be valued according to their correct goings.घड्याळापरी मनुष्याचें, मोल चाली वरून साचें.
Men love to be generous with the wealth of others.- Oriental.आईजीच्या दोंदावर, बाईजी उदार.
Men may blush to hear what they were not ashamed to act.काम निर्लज्जेचें करावें, तैसें ऐकून घ्यावें.
Men often pretend to dislike what they cannot obtain.काहीं प्राप्त होईना जास, म्हणतो मला अधींच त्रास.
Men take less care of their conscience than their reputation.प्रतिष्ठेची चिंता फार करिती, सत्यवचनाची अल्प धरिती.
Men use to worship the rising sun.- Latin.सूर्य उदय झाल्यावरती, लोक त्याची भक्ति करिती. अ॰ भरज्वानीत द्रव्यभरती, होतांना खर्च बहु करती.
Mend your manners, and that will mend your fortune.सुधरी अपली रीतवेस, ती सुधरील दैवदशेस.
Men’s actions do not always correspond with their words.जितके बोल बोलती, तितकें कार्य न करिती.
Men’s years and their faults are always more than they are willing to own.अपराध आणि वयोमिती, सर्व थोडीच सांगती.
Mental gifts often hide bodily defects.चांगली वाचाशक्ती, खोडी देहाच्या झांकिती.
Mickle head, little wit.- Scotch.डोई मोठी, अक्कल थोडी. अ॰ दिसतो बहु मोठा, अकलेचा तोटा.
Might is only right.जो बळी, तो कान पिळी.
Might overcomes right.बलवानां पुढें, खरा माजीं पडे. हिं॰ झूटेके आगे सच्चा रोमरे.
Mildness governs more than anger.- Latin.क्रोधा पेक्षां शांती, बहु काम करती.
Mills and wives are ever wanting.स्त्रियांचा आणा घिरटाचा दाणा, दिल्याविणा नचुके जामा.
Mind your own business, and let others attend to theirs.- Oriental.आपनी और निभाय, वांकी वही जाने. अ॰ आपले काम आपण करणें, दुसऱ्याचे वर चित्त न देणें.
Mirth is the best physician to labor.हास्यविनोदें कामकरी, तेणें श्रम न वाटती भारी.
Mischiefs come by the pound, and go away by the ounce.- Italian.पीडा हत्तीच्या पायीं येते, मुंगीच्या पायीं जाते.
Miseries have power over man, not man over miseries.दुःखसत्ता मनुष्यावरीं, त्याची नसे दुःखावरीं.
Misfortune befalls the vicious.- Oriental.कलसरेपर बडी आफतहै. अ॰ दुर्गुणी यावरीं, विघ्नें येतीं परोपरी.
Misfortune is the touchstone of friendship.आल्यावरी हो विपत्ति, कळे मैत्री आहे किती.
Misfortune keeps away from the wise.- Oriental.अकलमंदोकीं दूरबला. म्ह॰ शाहाण्याची बलाई दूर.
Misfortunes come on wings and depart on foot.दुर्दशा उडूनियां येती, जातानां चालत जाती.
Misfortunes seldome come alone.- French.एकादशीचे घरीं, शिवरात्र करी फेरी. ह्म॰ नागड्याजवळ उघडें गेलें, सारी रात्र हिवानें मेलें.
Misfortunes tell us what fortune is.भाग्य सरल्यावरी सुख, विपत्तींत आठवतें देख.
Misunderstanding brings lies to town.विपरीत ज्ञान खोटें, तें गावांत प्रगटें.
Mock no man in his misfortunes.दैवहीन झाला, छेडूं नको त्याला.
Modest appearance, good humour and prudence, make a gentleman.मर्यादशीळ चतुराईनें चालतो, तोच गृहस्थ जनीं योग्य होतो.
Modesty has more claim than beauty.लाजमर्यादेचा गुण, सौंदर्याहून अधिक जाण.
Modesty is not only an ornament, but a guard, to virtue.मर्यादा हें भूषण, सद्रुणाचें रक्षण.
Modesty is the handmaid of virtue.मर्यादा ती दासी, राहे सद्रुणापाशी.
Money and friendship bribe justice.स्नेह आणि द्रव्य, करविती न्याय वश्य.
Money gets by gaming is like a pyramid of snow.जुव्यानें मिळविला पैका, जातो बर्फ पर्वता सारखा.
Money begets money.- Italian.पैक्याला पैका, वाढवितो ऐका.
Money is the servant of some men, and the master of others.श्रीमंताचे हुकुमांत कांचन, गरीबाचें परस्वाधीन.
Money is an abridgment of human power.पैका नसतां हातीं, शक्ति आकर्षण होती.
Money is the best bait to fish for man with.पैका जना वश करी, जैसा गळीं मत्स्य धरी.
Money is the god of the world.द्रव्य देवता समान, जगीं मान्यतें जाण.
Money is welcome, though it comes in a dirty clout.धनवंत मलीन जरीं, त्यास म्हणती यावें तरीं.
Money like manure, does no good till it is well spread.शेतास जैसें खांत, पेरल्यां पैका जास्त.
Money makes the mare to go.- Italian.जवळ असे दाम, तरहोय सर्व काम. सं॰ सर्वेगुणाःकांचनमाश्रयंति.
Money makes the man perfect.- Latin.पूर्णत्वातें, द्रव्य आणतें.
Money makes not so many true friends as real enemies.पैका मित्रापेक्षां शत्रु फार, करित असतो वारंवार.
Money makes fewer friends than enemies.पैक्यानें शत्रु होती, खरे मित्र थोडे मिळती.
More a man knows, and less he believes.- Italian.मनुष्य अधिक जाणतो, कमी विश्वास ठेवितो.
More credit may be thrown down in a moment, than can be built up in an age.जीस बहु वर्षें कष्ट, ती पत तत्क्षणी नष्ट.
More fools, more funs.- French.बहुत मूर्ख मिळती, अधिक तमाशे होती.
More nice than wise.मसाला घालिती, तैसी रूची येती. हिं॰ यही मुह, यही मसाला.
More wisdom and less religion.- Italian.जेथें अधिक ज्ञान, तेथें धर्म कमी जाण.
More words than one go to a bargain.करारी शब्द एक, फुकट जाती अनेक.
Mortal man must not keep up immortal anger.अशाश्वत मनुष्यांनीं, शाश्वत क्रोध न ठेवणें मनीं.
Most evils come on horseback, and go away on foot.येतीं विघ्नें घोड्यावरी, पदें जाताती माघारीं.
Most haste, worst speed.उतावला सो बावला, धीर सो गंभीर. ह्म॰ उतावळा नवरा, आणि गुढग्याला बाशिंग.
Most man employ their first years, so as to make their last miserable.व्यर्थ तारूण्य घालविती, वृद्धपणीं, दुःखी होती.
Most of our evils come from our vices.दुर्गुणापासून, वाईट कर्म जाण.
Most of our quarrels are of our making.प्रथम आपलें उत्पादन, हेंच कज्जास कारण.
Mouth civility is no great pains, but may turn to good account.गोड वाचे थोडे कष्ट, बोलतां होती संतुष्ट.
Much coin, much care; much meat, much malady.- Latin.जेथें फार असे पुंजी, तेथें फारचि काळजी, जेथें असें फार खाणें, तेथें फारचि दुखणें.
Much disorder brings with it much order.- Spanish.बंडाळीच्या अंती, रीती अधिक चालती.
Much is expected where much is given.जेथें फार देत असती, तेथें फार इच्छा करिती.
Much is wanting where much is desired.जेथें बहुत इच्छावें, तेथें बहु असावें. अ॰ इच्छा आवरी, खर्च थोडा करी.
Much law, but little justice.कायदे बहुत, न्याय थोडक्यांत.
Muffled cats are not good mousers.गुंडाळलें मांजर, काय धरील ऊंदीर. अ॰ अशक्त असतानां, काम नहोय जाणा.
Murder will out.छपवून जरी खून केला, तो राहात नाहीं झांकलेला.
Music is the sweetmeat of grief and sorrow.दुःख शोकास वाद्यगान, तेणें चित्ता वाटें समाधान.
Mutual confidence is the pledge and bond of friendship.दोघां विश्वास बंधन, तेंच मैत्रीचें लक्षण.
My house is my castle.ज्याचें घर त्याला, वाटतो किल्ला.
Mystery renders the most innocent action suspected.कार्य गुप्त ठेविती, त्यांत संशय उद्भवती.
Nature sets every thing for sale to labour.सर्व वस्तु मायापासून, उद्योगानें होती उत्पन्न.
Nature teaches us to love our friends, but religion our enemies.स्वभाव मित्रावर प्रीति शिकवितो, धर्म शत्रूवर कृपा करवितो.
Nature takes as much pains in the womb for the forming of a beggar as an emperor.राजा किंकराचा गर्भ जाण, वाढवितां मायेतें वाटे समान.
Necessity hath no law.- Latin.गरज जेव्हां लागती, तेव्हां प्रमाणें नसतीं.
Necessity is the mother of invention.नवीन कामाची कृती, गरजेपासून निघती.
Need makes the naked man run.गरज नाहीं हो बरवी, नाहीं केले तें करवी.
Need makes the old wife trot.गरज वेडी, बाईल दवडी.
Need teaches things unlawful.- Latin.अधर्माची कृति, गरज शिकविती.
Needs must when the devil drives.गरज पडती, ओढूनियां नेती.
Neglect will sooner kill an injury than revenge.विस्मृतीनें अपकार त्वरित जातो, सूड उगवतां वेळ फार लागतो.
Neither amongst vigorous, nor amongst the barren.- Oriental.ना धडांत, ना भाकडांत. अ॰ ना बऱ्यांत, ना वाईटांत.
Neither art nor wisdom can be acquired without preparatory learning.उत्तम कळा उत्तम ज्ञान, विद्येवांचून नये जाण.
Neither beg of him who has been a beggar, nor serve him who has been a servant.- Spanish.भिक्षुकाजवळ देख, कदां न मागे भीक, जो चाकरी करीताहे, त्याचे चाकरींत न राहे.
Neither believe rashly, nor reject obstinately.अविचारें नको मानूं, हट्टे नको अपमानूं.
Neither caress nor chide a wife in the presence of strangers.परक्या समक्ष लालन, न करी स्वस्त्रीचें ताडण.
Neither despair nor oppose, what you do not understand.समजेना तें ऐकावें, त्यास आड न यावें.
Neither does a golden bed benefit a sickman, nor splendid fortune a stupid man.व्यर्थ मूर्खा हातीं द्रव्यसंख्या, जैसी व्याधिता सुवर्ण शय्या.
Neither give to all, nor contend with fools.सर्वांचें ऐकूं नको, मूर्खाशीं त्या भांडूं नको.
Neither great poverty, nor great riches, will hear reason.अति गरीब आणि अति द्रव्यवान, ह्यांस बुद्धि देतां नघेत जाण.
Neither praise nor dispraise thyself, thine actions serve the turn.जैसें करी तैसें भरी, दोष नाहीं परावरी.
Never accuse others to excuse yourself.आपला अपराध चुकवावया, दुज्यावर घालूं नको वायां.
Never be hasty in coming to an unfavorable decision.करितां न्याय समान, उतावीळ न होणें जाण.
Never be weary of well-doing.चांगलें जें करणें, त्यास नच कंटाळणें.
Never carry a sword in your tongue to wound the reputation of any man.परमान भंग करितां, नको जिव्हा शस्त्र धरूं हातां.
Never carry two faces under one hood.एका म्यानांत दोन सुऱ्या, ठेवूं नको वाईट बऱ्या.
Never conceal an accident.अरिष्ट आलियावरी, ततक्षणीं प्रगट करीं.
Never do that force which may be effected by fair means.जें होय सहजानें, तें नकरी जुलमानें.
Never do that in prosperity, whereof you may repent in adversity.नकरी ऐसे भाग्यवेळीं, पश्चात्ताप विपतकाळीं.
Never do that through another, which it is possible to execute yourself.स्वतां काम जें करतां येतें, दुसऱ्याजवळ न करवी तें.
Never fall out with your bread and butter.पुढें वाढियेल्या अन्ना, अव्हेरूं नको सज्जना.
Never judge from appearances.केवळ पाहाण्यावरी, परीक्षा नकरी.
Never leave that till tomorrow which you can do to-day.आजचें कामकाज, उरकून घ्यावें आज.
Never light your candle at both ends.दोहों छेड्यानें मेणबत्ती, न उजळतां वांचती. अ॰ खर्चूं नये आपलें वित्ता, दोहों हातांनीं जवळ असतां.
Never lose a tub for a half penny worth of tar.- Scotch.अल्प डामर लागतां, पीप न घालवी आलें हातां. अ॰ थोडे खर्चाकरितां, लाभ न सोडी आला हातां.
Never lose sight of your business until it is finished.सोडूं नको तूं कामातें, झाल्याविना तें पुरतें.
Never make a mountain of a molehill.राईचा पर्वत, नको करूं थोडक्यांत.
Never open the door to a little vice, lest a great one enter with it.अल्प व्यसन न स्वीकारी, तर मोठें व्यसन राहे दुरीं.
Never praise a ford till you are over.पायउतार केल्यावरी, उथळ पाण्याचा स्तव करी. अ॰ काम झाल्यापूर्वीं, स्तुती न करावी.
Never promise what you cannot perform.जें तुझ्यानें करवत नाहीं, वचन देऊं नको कांहीं.
Never quit certainty for hope.पुढल्या आशेतें धरून, नदे आहे तें सोडून.
Never reproach a man with the faults of his relatives.कोणी करतां अपराधां, शब्द नका त्याचे भावाबंदां.
Never ride a free horse to death.चालते घोड्यावर स्वांरीं, न करावी मरे तोंवरी. अ॰ कामकर्ते मनुष्यावरी, बळात्कार कदापि न करी.
Never sacrifice your future reputation for present pleasure.सांप्रत सुखा करितां, नको सोडूं पुढली योग्यता.
Never scald you lips in other folk’s broth.थोरपणा राखणें, तर याचना न करणें. हिं॰ बातजो च्याहे आपनी, तो मांग नपी पानी.
Never scramble for the fruit, till the tree has been well shaken.झाड हालव चांगलें, मग वेंचून घे फळें. अ॰ उद्योग करितां, फळें येतीं हातां.
Never sign a writing till you have read it, nor drink wine till you have seen it.- Spanish.कोणत्याही लेखावरी, वाचल्यावीण सही नकरी, परीक्षा केल्या वीण, न करी सुरापान.
Never sound the trumpet of your own praise.आपले स्तुतीचाहो डंका, आपले आपण वाजवूं नका.
Never speak a word that may offend a chaste eye.वाईट लागे मना, तें न बोलावें सज्जना.
Never speak but when you have something to say.काम असल्यास सांगणें, व्यर्थ कधीं न बोलणें.
Never speak ill of them whose bread you eat.- Oriental.ज्याचें भक्षावें अन्न, त्यास न निंदावें जाण.
Never study to please others, if thereby you ruin yourself.आपलें अनहित करून, दुसऱ्याचें प्रसन्न नकरी मन.
Never think of raising your reputation by detraction.निंद्यकामीं प्रतिष्ठा वाढणें, ऐसें मनीं न आणणें.
Never too old to learn.- Latin.काळ झालाहो सरता, नको म्हणूं शिकण्या करितां.
Never tread on a sore toe.दुःखास ढका, लावूं नका. अ॰ दुःखीयाशी पाहावें, तर चांगलें बोलावें.
Never trust a man whom you have injured.ज्याचें मन दुखविलें आहे, त्यावर विश्वास ठेवूं नये.
Never venture out of your depth till you can swim.पाहूनियां आपुली प्रौढी, गंगेमाजीं घाली उडी.
Never wade in unknown water.गैर माहित जळांतून, पायीं न जावें चालून.
New amours make us forget the old.नवीन इष्क लागतो, जुन्याचा विसर पाडतो.
New grief awakens the old.नवें दुःख येतें, जुनें आठववितें.
New lords, new laws.- French.नवे न्यायाधीश होती, नवे कायदे करिती.
Next to a good conscience prefer a good name.सत्य वचन ठेवणें, आणि कीर्ति मिळविणें.
Next to love, quietness.प्रीति लागल्यावरी, चळवळ निवारी.
Next to no wife, a good wife is best.नाहीं पेक्षां जी मिळाली, ती स्त्री म्हणावी चांगली.
Night is the mother of thoughts.- Scotch.रात्रीचा समय, कल्पनेचा उदय. अ॰ रात्र पडलियावरतीं, कल्पना मनीं सुचती.
Nine tailors make a man.बहु हात लावणें, काम करून घेणें.
Nip sin in the bud.खुडून टाक त्याच वेळीं, उगवतां पापकळी.
Nits will be lice.लिक्षापासून यूका, मोठ्या होती ऐका. अ॰ पाजीचा झाला गाजी, शेवटीं पाजी तो पाजी.
No alchymy like saying.पैका संग्रह करणें, तीच किमया समजणें.
No clock can go without wheels.चाकावीण गाडा जैसा, नर धनावीण तैसा.
No companion like money.पैक्यासारखा सोबती, नाहीं नाहीं पृथ्वी वरती.
No confidence can be placed in those who are in the habit of lying.सदां असत्य बोलतो, त्याचा विश्वास नसतो.
No cut like unkindness.अनुपकारा सारिखा, दुसरा नाहीं फटका.
No day passeth without some grief.कांहीं अडचणी विना, दिवस नजाय सुना.
No enemy is so dangerous as a false friend.खोटा मित्र घात करी, त्या सारिखा नाहीं वैरी.
No entertainment is so cheap as reading.वाचण्यापरी कर्मणूक, दुजी नाहीं अमोलिक.
No evil action can be well done, but a good one may be ill done.वाईट होईना बरवें, बऱ्याचें वाईट करवें.
No faith is to be expected from him who will take a bribe.लांचलुचपत घेतो, त्याचा विश्वास नसतो.
No fear should deter us from doing good.चांगलें करी, त्याचें भय नधरी.
No flying without wings.पंखाविना उडत नाहीं, द्रव्याविना न चाले कांहीं.
No friend to a bosom friend; no enemy to a bosom enemy.प्राण सख्यापरी मित्र नाहीं, गोवरीचे आगेपरी शत्रु पाही.
No herb will cure love.लागले इष्कास उपाय, नाहीं औषधीनें होय.
No jesting with edge tools.शस्त्रानें मस्करी, नकरणें ती बरी.
No joy without annoy.- Latin.कष्ट केल्याविना, सुख नाहीं जाणा.
No labor is too great for the discovery of truth.सत्य शोधाची प्राप्तता, होती बहु श्रम नपडतां.
No longer pipe, no longer dance.वाद्य बंदझालें, मग नांच नचाले अ॰ पैका खुटला, व्यवहार तुटला.
No man can call again yesterday.कालचा दिवस आज, येत नाहीं समज.
No man can go to the house of God without being invited.- Persian.बोलावणें आल्याविणें, देवलोकीं नहोय जाणें.
No man can serve two masters.दोहो धन्याची चाकरी, नाहीं होत बरी.
No man can stand always upon his guard.सदां हुशारींत, राहे ऐसा क्वचित.
No aman ever lost his credit, but he who had it not.मुळीच पत नाहीं, त्याची जाईल तरीं कांहीं
No man is born wise or learned.मनुष्य विव्दान शहाणा, उपजतां नहोय जाणा.
No man is born without faults.भूमीवरी चुकीविना, कोणी न जन्मला जाणा.
No man is safe, but he that is honest.मनुष्य निर्भय, नाहीं सभ्यतेशिवाय.
No man is free who does not command himself.- Greek.आपलें मन स्वाधीन नाहीं, बंधनीं तो सदां राही.
No man is master of himself that is a slave to his passions.कामक्रोधाधीन, तो त्याचा किंकर जाण.
No man is wise at all times.- French.सर्वकाळ न राहात, शहाणपण मनुष्यांत. पु॰ सर्व काळ शहाणा, कोणी नसेचि जाणा.
No man may be both accuser and judge.- Latin.न्यायाधीश तोचि फिर्यादी, नाहीं होणारच कधीं.
No man sympathizes with the sorrow of vanity.कोरडा शोक करणें, त्याचें दुःख कोणी न माने.
No mirth good but with God-welsh.ईश्वरीं रंगला, तो रंग चांगला.
No mother is so wicked but desires to have good children.- Italian.उत्तम मुलांची इच्छाकरी, ती सारखी दुष्ट न दुसरी. अ॰ स्वमुलें न आवडतीं, तीस पापाची भरती.
No news is good news.बातमी नाहीं आली, तीच म्हणावी चांगली.
No object is more pleasing to the eye, than the sight of a man whom you have obliged.ज्यास केलें त्वां आभारी, त्यास पाहून संतोष धरी.
No one calls his own buttermilk sour.- Oriental.आपने छाचकों कोयी, खट्टा नहीं कहता. म॰ आपले आईला कोणही, डाकीण म्हणत नाहीं.
No one can be of any service after death.- Oriental.मुये पर कोयी, किसीके काम आता नही. अ॰ जिवीं असून उपकार करी, आठवती गत झालियावरी
No one can erase what destiny has written.- Oriental.किसमतके लिखेको, कोयी मिट नहीं सक्ता. म॰ दैवीं लिहिलेलें, कदापि नटळें.
No one ever lost his honor, except he who had it not.- Latin.ज्याला प्रतिष्ठा नसती, त्याची काय जाती.
No one hath seen God, we know his existence by reason.- Oriental.खुदा देखा नही, अक्कलसे पहच्यान्ना.
No one is a fool always, every one sometimes.सदां मूर्ख नसती, कोणे वेळीं फसती.
No one is free who has not obtained the empire of himself.इंद्रियासी नजिंकिंलें, त्यासी स्वातंत्र्य नआलें.
No one knows what will happen to him before sun-set.अस्तमान होय तोंवरी, नकळें काय होईल तरीं.
No people can be great who have ceased to be virtuous.सद्रुणाचा करी त्याग,तो मोठेपण्या लावी डाग.
No person throws a stone at a tree that bears not fruits.- Persian.ज्या झाडीं फळें नसतीं, त्या दगड न मारिती. अ॰ ज्याजवळ द्रव्याची कमती, त्याजवळ याचना न करिती.
No pot is so ugly as not to find a cover.- Italian.झांकण ज्या भांड्यास नसतें, तें विशोभित दिसतें. अ॰ ज्याला आश्रय नाहीं, तो निराश्रित पाही.
No proof is required of that which is before our eyes.- Oriental.हाजरकु, हुजत नही. म॰ प्रत्यक्ष दिसतें, त्यास प्रमाण नसतें.
No riches are comparable to a contented mind.समाधानापरी धन, नाहीं होणारचि जाण.
No rough like the godly rogue.पाखांडी सारखा, नाहीं ठक देखा.
No rose without a thorn.- Latin.फूल कांट्यावीण, गुलाबी नाहीं जाण. अ॰ कष्टाशिवाय कांहीं, सुखाची प्राप्ति नाहीं.
No secrets but between two.असतां चतुष्कर्णीं, गुप्तराहे जाणी.
No shoemaker beyond his last.चांभाराचें मत्त चालतें, जोड्याचे सांच्या पुरतें. अ॰ परीक्षा ज्याचे त्याणें, कसबाची करणें.
No smoke without some fire.जाळावांचून कड नाहीं, मायेवांचून रडें नाहीं.
No state ever long flourished where education was neglected.जेथें विद्येचा अव्हेर होतो, त्या राज्यांत रंग नसतो.
No sweet without some sweat; without pains, no gains.- French.श्रमावीण गोडी, लागती थोडी, कष्टावीण प्राप्त, कांहीं न होत.
No tree takes so deep a root as prejudice.खोटे कल्पनेचें मूळ, झाडाच्या पेक्षां असतें खोल.
No tyrant can take from you your knowledge and wisdom.चोराच्यानें विद्या ज्ञान, नाहीं घेववत हिसकून. सं॰ नचोरहार्य्यं.
No witness is so strong as one’s conscience.- Oriental.मना एवढा ग्वाही, त्रिभुवनांत नाहीं.
No woman is ugly when she is drest.कुरूपस्त्री दिसतें बरी, अळंकार घातल्यावरी.
Nobody calls himself rogue.असतां कोणी ठक, नम्हणे मी आहे देख.
None but great men can do great mischief.मोठ्या मनुष्या शिवाय, न होय मोठा अपाय.
None can play the fool so well as a wise man.- Scotch.मूर्खी मूर्खा सारिखा वागतो, त्या समान शहाणा नसतो.
None can pray well but he that lives well.चांगलें रीतीनें राहातो, तोचि ईश्वरास भजतो.
None can think so well of others, as most do of themselves.स्वकल्याणाची इच्छा करिती, तेवढी दुजाची नधरिती.
None is so wise, but the fool overtakes him.मूर्ख कोणे समयीं न फसवी, ऐसा शहाणा नाहीं मानवीं.
None knows the weight of another’s burthen.एकाचें जें जडभारी, दुसरा नजाणे तरीं. पु॰ ज्याचा भर त्याशीं, नाहीं दुसऱ्याशीं.
None of you know where the shoe pinches.ज्यास जोडा लागतो. तोच तें जाणतो.
None so blind as those who won’t see.दिसून दृष्टी करी मंद, तोचि जाणा पूर्ण अंध.
None so deaf as those who won’t hear.जो ऐकून घेत नाहीं, त्याहून कोणी बहिरा नाहीं.
Not possession, but use, is the only riches.उपभोग घेतो त्याची लक्ष्मी, संग्रही ठेवतां नपडे कामीं.
Not so ugly as to be frightful, nor so beautiful as to kill.- Spanish.कुरूपता भयंकर, सौंदर्य तें प्राणहर.
Not to be useful to any is to be hurtful to all.कोणावर उपकार नकेला, तो वाईट लागतो सर्वांला.
Not to offend is the first step towards  pleasing.ज्याला खुषींत ठेवणें, त्याची मर्जी न मोडणें.
Not to overcome workmen, is to leave them your purse open.नित्यानित्य मजुरी देतां, पाहाणें नलागे काम घेतां.
Nothing can be well done, that is done out of season.अकाळीं जें करणें, तें सर्व विपरीत होणें.
Nothing comes out of the sack but what was in it.जसें असेल भीतरीं, तसें येईल बाहेरी.
Nothing down, nothing up.जोखीमीं न झटती, त्यांस नहोय प्राप्ती.
Nothing flourishes for ever.भरभराट सर्वकाळ, नाहीं चालत सरळ.
Nothing have, nothing crave.- Italian.जेथें अर्थ नसे कांहीं, तेथें मागून फळ नाहीं.
Nothing in the world is stronger to a man than his own passions.क्रोधादिकां पेक्षां बळकट, नाहीं दुसरें प्रगट.
Nothing is difficult to the brave.शौर्यसंपन्न यास कठीण, कांहीं वाटत नाहीं जाण.
Nothing is got without pains.श्रमाशिवाय कांहीं, प्राप्त होतच नाहीं.
Nothing is impossible to a willing mind.- Latin.ज्यास काम करण्याची खुषी, असाध्य कांहीं नसें त्याशी.
Nothing is more precious than time, yet nothing less valued.- Latin.काळ अमोलिक असे, परी त्या कोणी नपुसे.
Nothing is more dangerous than to leave our regular calling.चालता धंदा सोडणें, तर संकटीं पडणें.
Nothing is more commendable than to endeavor to excel in virtue.सदाचरण वाढवीत जावें, जगीं चांगलें बोलवून घ्यावें.
Nothing is profitable which is dishonest.- Latin.हरामाचा विषय, जिरत नाहीं तिळप्राय.
Nothing is so pernicious as passion.क्रोधापरी पीडा देता, नाहीं दुसरा दिसत आतां.
Nothing is wanting where prudence is the guide.चतुराई जेथें वागे, तेथें पहाणें नलगे.
Nothing more thankful than pride, when complied with.गर्वापरी उपकारी, दुजा नाहीं सोडल्यावरी.
Nothing so bad as not to be good for something.कांहीं चांगलें नकरणें, तें वाईट कर्म जाणें.
Nothing so bold as a blind man.- Scotch.आंधळ्यासारिखा, धीट दुसरा नाहीं देखा.
Nothing that is violent is permanent.बलात्कारें जेंजें करणें, त्याचें सदां नसें टिकणें.
Nothing to be got without pains, but poverty.कांहीं कष्ट नकरितां, घरी येती दरिद्रता.
Nothing venture, nothing have.- Italian.धैर्य केल्याविना, नाहीं प्राप्त हो जाणा.
Now I have a sheep and a cow, every body bids me good-morrow.ज्याचे पदरीं संपत्ति, त्याचे आर्जव करीती. पु॰ ज्याचे गांठी पैका, त्याचे म्हणती ऐका.
Now his belly is filled, he utters big words.- Oriental.पेटमें पडीया रोटिंयां, तो सुझे कलाम मोटीयां. अ॰ द्रव्य झालिया गांठीं, आवडती मोठ्या गोष्टी.
Obedience is an essence of law.आज्ञापालन, तें नीतीचें जीवन.
Obedience is better than obligations.आज्ञापालन बही, उपकार वाटती भारी. अ॰ उपकार करावा हा धर्म, कोणाचा नघ्यावा तो उत्तम.
Obscene words must have a deaf ear.बीभत्स शब्द जेथें, कान देऊं नयें तेथें.
Observe the face of the wife to know the husband’s character.- Spanish.स्त्रीचे अवसानावरून, पतिप्रतिष्ठा येती कळून.
Obstinancy and contradiction are like a paper kite; they are only kept up whilst you pull against them.हटवाद प्रतिवाद करावे, वावडी परी स्वाधीन ठेवावें.
Of a little take a little and leave a little.आहे त्यातून थोडें घ्यावें, शेष राही तें ठेवावें. अ॰ काठकसरीनें, संसार चालविणें.
Of all flatters, self-love is the greatest.आर्जवी मंडळीहून, आत्मप्रीति अधिक मान.
Of all prodigality, that of time is the worst.काळ दवडावा तो खोटा, तेणें होतो मोठा तोटा.
Of all studies, study your present condition.चरितार्थ जेणें चाले, तेंचि व्हावें अभ्यासिलें.
Of all the virtues, gratitude has the shortest memory.सर्व सद्रुणाहून स्मरण, कृतज्ञतेचें थोडें जाण.
Of all virtues works, the hardest is to be humble.सर्व सत्कर्मे स्वीकारितां कठीण, त्याहून नम्र होणें अधिक जाण.
Of all wars, peace ought to be the end.- Scotch.सर्व लढाईचे पोटीं, सल्ला आहेच शेवटीं.
Of an ill paymaster get what you can, though it be but a straw.- Spanish.ज्याचे हातून नसुटे पैका, येतो तैसा घे करून सुटका.
Of money, wit, and virtue, believe one-fourth of what you hear.द्रव्य चतुराई कीर्ति ऐकावी, त्याची योजना चतुर्थ करावी.
Of saving cometh having.सांचवितें, तें राहातें.
Of the dead or absent speak well, or not at all.मेल्यागेल्याचे मागें, न बोलावें वावगें.
Of two evils choose the least.- Spanish.नंगी भली या झुके पाव. अ॰ दोन विघ्नें आलियावरी, एक मानून सुटकाकरी.
Of young men die many; of old escape not any.- Italian.तरूण बहु मरती, नंतर म्हातारेही जाती.
Offer your staff at a dog, and he will bark the more.कुत्र्या काठीतें उगारी, अधीक भुंके त्यावरी. अ॰ हलक्यातें छेडावें, वाईट ऐकून घ्यावें.
Often and a little eating makes a man fat.थोडेंथोडें समयीं खातो, तोचि सदां पुष्ट होतो.
Oftentimes, to please fools, wise men err.मूर्खाची मर्जी सांभाळणें, शहाण्यानें जाणून फसणें.
Oil and truth will get uppermost at last.सत्य बाहेर पडतें, जैसें तेल पाण्यावरतें.
Old age is not so fiery as youth; but when once provoked, cannot be appeased.तरूणपणीं राग असतो, तेवढा म्हातारपणीं नसतो, चाळवून आला असतां, होत नाहीं कमता.
Old bees yield no honey.झालीया म्हाताऱ्या माशा, त्यांपासून नाहीं मधूची आशा.
Old birds are not caught with chaff.म्हातारे पक्षी कोंड्यानें, कदा नमिळती जाणें. अ॰ अल्पलोभ दाखवती, म्हातारे ते न ठकती.
Old foxes want no tutors.म्हातारे असतां जंबुक, नलागती शिक्षक. अ॰ म्हातारे यांस, नलागे उपदेश.
Old men are twice children.- Greek.दोन वेळ मनुष्याप्रति, बालदशा येत असती. हिं॰ बुढ्ढा बाला बराबर होताहै.
Old men go to death; but death comes to young men.वृद्ध मरण मागती, तर तरूणच जाती.
Old reckonings breed new disputes.जुने हिशोब काढणें, नवे तंटे उद्भवणें.
Old young, and old long.- Latin.बहुश्रम तरूणपणीं, तेणें शरीराची हानी. अ॰ मध्यम खाऊन थोडे श्रम, शरीर रक्षणीं हाच क्रम.
Omission of good, is a commission of evil.बरे कामाचा त्याग, तो वाईट कामाचा मार्ग.
Once a whore, and ever a whore.- Latin.एकवेळ परव्दार, घडल्या करी निरंतर.
Once an use, and ever a custom.एकवेळ चट लागती, तीच प्रथा पडती.
One bad example spoils many good precepts.वाईट कित्ता घालती, सर्व नीतीतें नासती.
One barking dog sets all the street a barking.एक कुत्र्याची भोंकणी ऐकती, दुजे श्वान भुंकू लागती. अ॰ एक आचरतो, तैसें दुजा करितो.
One barber shaves not so close, but another finds work.श्मश्रु न केली आवडती, पुनः करावी लागती. अ॰ काम चांगलें नकरणें, पुनः लागतें सुधारणें.
One beats the blush, and another catcheth the bird.एक दुदावतो पाखरें, दुजा जाऊनिया धरे. अ॰ एक मेहनत करितो, दुसरा फळ घेतो.
One bird in the net is better than a hundred flying.- Hebren.बहु पक्षी उडते पाहाती, त्यापेक्षां बरा एक हातीं.
One bold and boasting at the outset, but who soon meanly yields and sinks.- Oriental.पुढें तिखट, मागें पोंचट. अ॰ पुढें हिंमत दाविती, मागें हटूनि या जाती.
One cannot fly without wings- French.पंखारहित, नाहीं उडत. अ॰ धनावीण कांहीं, कार्य होत नाहीं.
One clod is sufficient to drive away a hundred crows.- Persian.शत काक पक्षी जमती, एका खड्यानें उडती. अ॰ एक असतां बळी, शंभराचे कान पिळी.
One cloud is enough to eclipse all the sun.एका मेघापासून, सूर्य जाय अच्छादुन. अ॰ असतां लहान, थोरा अडवी जाण.
One danger is seldom overcome without another.संकट निवारण, नाहीं संकटा वीण.
One day of a wise man is worth the whole life of a fool.सूज्ञा दिवसाची प्राप्ती, नहोय मूर्खा जन्मांती.
One day of pleasure is worth two of sorrow.एक दिवसांचे सुख, त्याचे दुणें होय दुःख.
One dog is better by another dog being hanged.- Gaelic.कुत्र्याकुत्र्या वैरभावें, खाऊंजातां भांडावें. अ॰ कसब्या कसबी पाहाती, शत्रुप्रमाणें मानिती.
One error generally leads to another.एका चुकी मागें, दुसरी चुकी लागे.
One eye of the master sees more than four of the servant’s.- Italian.चाकरापेक्षां अधिक, धनी असतो सूचक. गु॰ धनीने सूझे ढाकणमि, पडोसीने सुझे आरसीमा.
One eye-witness is better than ten hearsays.दाहा गोष्टी ऐके जरीं, पाहे दृष्टीनें ती खरी.
One fool makes many.- Scotch.एक मूर्ख अपले परी, बहु लोकातें करी.
One foolish act may undo a man, and a timely one make his fortune.- Gaelic.मूर्खपणे पावे नाश, पावे सुज्ञत्वें धनास. अ॰ मूर्खपणीं नाश पावतो, सुज्ञपणीं लाभ होतो.
One flower makes no garland.एका पुष्पाचा हार, नहोय हें सार. अ॰ बहु कामें एका हाती, सिद्धीस नजाती.
One good head is better than an hundred strong hands.अकलेनें काम फार होतें, बहुतां हातीं थोडें चालतें.
One good turn asks another.तूं मुझकु, तो मै तुझकुं. म॰ तूं मला, तर मी तुला.
One grape and an hundred wasps.- Persian.येऊन एका द्राक्षीवरी, पडती शत भ्रमरी. अ॰ एक चाकरी निघती, उड्या बहु पडती.
One half the world knows not how the other half lives.- Scotch.कोणी कोणाची माहिती, नाहीं ठेवीत पुरती.
One hand knows another.- Oriental.हाथेको हाथ, पहच्याने. अ॰ ज्या जवळून घेणें, त्याचे हातीं देणें.
One head and a thousand anxieties.- Persian.असतां एक प्राणी, बहु कल्पना मनीं.
One heron amongst a hundred crows is a prince.- Oriental.सो कव्वोमे एक बगलाभी सरसहै. म्ह॰ लंगडी गाय प्रधान, वासरांत जाण.
One hour’s sleep before midnight is worth two hours after.एक घटिका निद्रा पूर्व रात्री, दोन घटिका उत्तर निशापरी.
One hundred strokes of the goldsmith are not equal to one of the blacksmith.- Oriental.सो सुंनारकी, एक लुहारकी. अ॰ अशक्ताचे शत, बळियाचा एक हात.
One ill word asketh another.एक अपराध बोलावा, तैसा दुसऱ्याचा घ्यावा.
One is not so soon healed as hurt.दुखविला प्राणी, नहोय समाधानी.
One lie makes many.एक लबाडीच्या योगें, बहु येती तीच्या मागे.
One love drives out another.एक प्रीति लागती, दुसरी विसरती.
One mad action is not enough to prove a man mad.वेडा विचार घडला, तेणें वेडा न झाला.
One man’s fault is another man’s lesson.केला एकानें दोष, तो दुज्यास उपदेश.
One man’s meat is another man’s poison.एकाचे जें अन्न होय, दुसऱ्यातें विषप्राय. अ॰ पिंडापिंडाचे ठायीं, मति भिन्न पाहीं. सं॰ भिन्नरूचिर्हिलोकः
One mild word quenches more heat than a whole bucket of water.मृदुशब्दें संताप शांत, न तैसा पाण्यानें विझत.
One may hold one’s tongue in an ill time.येतां समय वाईट, जिव्हा संभाळी नीट.
One may live and learn.लोकीं जिवंत राहावें, गुण ते बरे शिकावे.
One may sooner fall than rise.- French.क्षण नलागतां पडतो, उठायास वेळ लागतो.
One must conform to the multitude, not the multityde to one.- Italian.घरापरी पाहुणा होयी, घर त्याच्यापरी नाहीं. अ॰ बहुत जेथें असती, एकाचें न चालूंदेती.
One nail drives out another.खिळा खिळ्यास काढतो, शेरास सव्वाशेर भेटतो.
One never loses by doing a good turn.कोणाचेही चांगलें केलें, अनहीत नहोय आपुलें.
One ought to remember kindness received, and forget those we have done.- Latin.दुसरा उपकार करी, त्यातें स्मरावें अंतरीं, उपकार दुजावर, केले तुंवां तें विसर.
One ounce of discretion is worth a pound of wit.तोळा मुकत्यारीचें मोल, शेरभर चतुराई समतोल.
One perverse disposition will destroy the peace of a whole family.घरीं एकाचा स्वभाव वांकडा, सर्व कुटुंबांत पडतो बखेडा.
One person’s house burns, that another may warm himself.- Oriental.किसीका घर जले, कोयी तापे. अ॰ एकाचा नाश होतो, दुजा संतोष पावतो.
One pound of learning requires ten of common sense.- Persian.एक शेर विद्या आल्यावरी, दाहाशेर अक्कल लागे तरीं.
One refusal prevents a hundred reproaches.- Oriental.एकनन्ना सौदुःख हरे. म॰ एकनन्ना म्हणती, आलें विघ्न निवारिती.
One saint knows another.- Oriental.वल्लीकोवल्लीही, पछानताहै. म॰ परीक्षा संताची, अपण झाल्या संत कळती.
One scabbed sheep will a whole flock.- Italian.एक खवळ्या मेंढा होतो, कळपी रोग पसरतो.
One sheep follows another.- Hebren.एक मेंढा पुढें चालतो, त्यामागें दुजा जातो. अ॰ एक वाईट आचरतो, पाहून दुसरा करितो.
One story is good till another is told.अन्य गोष्ट नाहीं समजली, तोंवरी पहिली चांगली.
One thief makes a hundred suffer.- Spanish.एक चोरीतें करितो, शेंभरांवर आळ येतो. म्ह॰ एक ढेकूण चावतो, शेंभरांचा काळ होतो.
One to-day is worth two to-morrows.एक उद्यां म्हणें तर दिवस दुणें.
One turn meets another; if rats can eat iron, a kite may carry off a child.- Oriental.एक कहे लोहोकों चुव्हा खावे, दुसरा बोले लडका लेगई चांल. अ॰ जैशाला तैसा भेटे, खोट्याचें खरें नवाटें.
One vice is more expensive than many virtues.दुराचरणीं खर्च मोठा होतो, सदाचरणीं अल्प लागतो.
One whip for a good horse and one word for a good man.- Oriental.भले घोडेको एक च्याबक, भले आदमीको एक बात.
One who covers a vengeful, cruel disposition under a smooth exterior.- Oriental.करणें कसाबाचें, बोलणें मानभावाचें. सं॰ वचस्येकंमनस्येकंकर्मण्येकंदुरात्मनां.
One wrong step may give you a great fall.एक पायरी चुकणें, खालीं येऊन पडणें. अ॰ संभाळून चालणें, संसारास नभिणें.
One year a nurse, and seven years the worse.एकवर्ष दाईपणा, बहु वर्षें अशक्त जाणा.
One’s good fortune does not always last.- Persian.कोणाची चलती, सदां चालत नसती. हिं॰ सदां किसीकी नही रहे.
Only good and wise men can be friends; others are but companions.सभ्य आणि शहाणे करी मित्र, इतर जवळ वागवी मात्र.
Only that which is honestly got, is gain.विषय मिळवी हक्कानें, तोच मात्र लाभ जाणें.
Open not your door when the devil knocks.येतांना दुष्ट विचार, बंद करी त्दृदय व्दार.
Open rebuke is better than secret hatred.गुप्त व्देषापेक्षां भला, शब्द मार पत्कारला.
Open thy purse, and then open your sack.- Hebren.प्रथम पैका घ्यावा, मग माल द्यावा.
Opportunities neglected are lost.सवड चुकली, हातातून गेली.
Opportunity is the cream of time.सवड समयाचें सार, धरतांना काम पार.
Opportunity makes the thief.- Latin.सवड मिळालियावरी, करूं इछितसे चोरी. पु॰ ठेवतां उघडें कवाड, चोरीस मिळते सवड.
Opportunity neglected brings severe repentance.सवड चुकणें, पश्चात्ताप करणें.
Oppose the first appearance of evil.वाईट दृष्टी पडतां, होय त्याचा मोडता.
Operession cause rebellion.प्रजा पीडण, तें बंडाचें कारण.
Oppression will make a wise man mad.- Scotch.जुलूम जेथें चालतो, शहाण्याचा वेडा होतो.
Oppressions are frequently paid in their own coin.जुलूम करितां लोकांवरीं, त्याचा बदला येतो माघारीं.
Overdoing is doing nothing to the purpose.अतिशय करणें, तें तर व्यर्थ घालविणें.
Over shoes, over boots.हिमत धरणें, हारणें किंवा जिंकणें.
Over the greatest beauty hangs the greatest ruin.जेथें सौंदर्याची खुबी, तेथें फारच खराबी.
Our actions are in our power; our destiny in that of Providence.काम आपले स्वाधीन, व्यवस्था ती ईशाधीन.
Our birth made us mortal, our death will make us immortal.जन्म आहे क्षणभंगुर, मरण आहे अमर.
Our first breath is the beginning of death.- Scotch.जन्माचा आरंभ, तोच मृत्यूचा प्रारंभ.
Our liberality must not exceed our ability.बाबा उदारपणा करी, आपुल्या सामर्थ्या परी.
Our minds must be cultivated as well as our plants.लावणी प्रमाणें, मनातें कसणें.
Our own opinion is never wrong.स्वताचें मत, तें नाहीं असत्य.
Our pleasures are imagined, but our griefs are all real.सुख थोडें वाटतें, दुःख फार जाचतें.
Our sins and debts are often more than we think.आपली पापें कर्ज, मनीं अधिक समज.
Our stay in this world is transient.जगीं आपलें राहाणें, क्षणभंगुर जाणें.
Our tempers must be governed or they will govern us.स्वभावाला चालवावें, त्याचे स्वाधीन नसावें.
Our virtue would be proud, if our vices whipp’d them not.अगुण सगुणा न छेडती, तरी सगुण उन्मत्त होती.
Out of debt, out of danger.- Latin.जो कर्जांत नाहीं, तो नभयें वाही.
Out of sight, out of mind.दृष्टी समोर नसतो, त्याचा विसर पडतो. हिं॰ जो नजर नआवे, सो भुलजावे.
Out of frying pan into the fire.- Italian.आगींतून निघावें, फुपाट्यांत पडावें अ॰ कष्टातून निघावें, अरिष्टांत पडावें.
Own debt and crave days.- Scotch.कर्ज नाकबूल न जाणें, पाहिजेतर मुदत मांगणें.
Oxford knives, London wives.आक्सफोर्डच्या सुऱ्या, लंडनच्या स्त्रिया. म्ह॰ देखण्यांत ढबू, चालण्यांत शिवराई.
Pain is forgotten where gain comes.प्राप्ति वेळे बरी होतां, कष्ट विस्मृती तत्वता.
Pain past is pleasure.कष्ट सरल्यावरी, सुख होय अंतरीं.
Pains to get, care to keep, fear to lose.कष्ट मिळविता, चिंता रक्षिता, भय हारविता, हीं सर्व असतीं वित्ता.
Paint and patches give offence to the husband, hope to the gallant.भ्रतारा चट्टिपट्टि नावडती, यार पाहून उल्हासती.
Pardon all where there is hope of amendment.सुधारण्याची आशा जरी, अपराधाची क्षमा करी.
Pardon is the most glorious kind of revenge.सूड कोणाचा नघेणें, बरी ती क्षमा करणें.
Pardon others often, thyself never.- Latin.लोकावरी क्षमा करी, स्वयें पश्चात्ताप धरी.
Passion evaporates by words, as grief does by tears.क्रोध जातो बोलतांना, दुःख शमतें रडतांना.
Passion is a fever, that leaves us weaker than it finds us.क्रोध हा एक ज्वरा परी, जाऊन अशक्त करी.
Passion makes fools of the wise, and shows the folly of the foolish.क्रोधें शहाणपण जातें, गुप्त मौर्ख्य बाहेर येतें.
Passion should be cured by prudence.राग जाण्यास उपाय, विवेकचि खरा होय.
Passionate people lay up no malice.स्वभावें जन कोपिष्ट, त्याचे मनीं नसे कपट.
Past labour is present delight.मागले कष्ट, वाटती मिष्ट.
Past time is irrecoverable, and the loss of it irreparable.हातांतून समय जातो, पूढें असाध्यचि होतो.
Patch by patch is good housewifery, but patch upon patch is plain beggary.कप्या लावि तो संसार जाणा, कप्यावर कप्या तो भिकारपणा.
Patience and diligence removes mountains.धैर्य धरून श्रम घेती, पर्वतादिक उलटती.
Patience and time run through the roughest day.वाट पाहे दम धरी, वाटे दिवस उदास तरी.
Patience is a flower that grows not in every garden.शांति पुष्पलता असे, सर्व उपवनीं नसे. अ॰ शांति नाहीं, सर्वां ठायीं.
Patience is a plaster for all sores.शांति मलमपटी परी, सर्व जखमी बऱ्या करी.
Patience is better itself, but bears sweet fruit.सहनशीलता कडवट, परी अंतीं तिचें फळ मिष्ट. म्ह॰ टाकीचे घाय सहाणें, देवकळा पावणें.
Patience is the best remedy for grief.दुःखास उपाय कांहीं, शांती शिवाय नाहीं.
Patience is the remedy against love and fortune.द्रव्य इष्क साध्यकरतां, उपाय नाहीं शांती परता.
Patience, money, and time, brings all things to pass.- French.धैर्य पैका काळ अनकूळ, सर्व घडून येतें तात्काळ.
Patience, virtue, a friend, and a wife, are all to be tried in the time of misfortune.- Oriental.धिरज धरम मितर और नार, आपत काल परखते च्यार.
Patience with poverty is all a poor man’s remedy.गरीबीं शांति धरूनिया राहे, तो गरिबांस उपाय आहे.
Pay as you go, and keep from small score.रोख घ्यावें, खातें न ठेवावें.
Pay not to fortune the regard you owe to merit.योग्यतेनें मिळवी, तें दैवावर न घालवी.
Pay what you owe, and what you are worth you’ll know.देऊन फेडी लोकाचें कर्ज, राहील तें तुझें समज.
Peace flourishes when reason rules.जेथें बुद्धीचा प्रकाश, तेथें शांतीचा वास.
Peace would be universal, if there were neither mine or thine.- Italian.माझें तुझें नसतें, लोकीं समाधान असतें.
Pedantry is a vice in all professions.विद्येचा डौल घालणें, कसबीं लांछन लावून घेणें.
Penny and penny laid up will be many.संग्रह करी पैसा पैसा, काळेंकरून होतो लैसा.
Penny in pocket is good companion.खिशांत पैका, तो सोबती बरा देखा.
Penny wise and pound foolish.मिळवी कवडी कवडी, एकदम रूपया दवडी.
People become great through performing their duty.- Oriental.उद्योग करिती, थोरी मिळवती.
People seldom learn economy, till they spent their fortune.जवळची पुंजी सरती, मग काटकसर करिती.
People who live in glass houses, should never throw stones.आरसेमहालांत राहाणें, तर दगड न उडवणें. अ॰ आपला नाश आपण, नकरावा जाण.
Perfect friendship cannot be impaired.पूर्ण मैत्रिकीचा हेत, नाहीं तुटला जात.
Perfect love never settled in a light head.अल्पबुद्धि असे, तेथें प्रीति न ठसे.
Perfection is the point at which all should aim.कार्यसिद्धीवरी, सर्वांचे लक्ष भारी.
Perseverence is the crown of all great actions.कामालागी झटून पडणें, त्यास कामाचा कळस म्हणणें.
Person generous with the property of another.- Oriental.सासूचे जीवावर, जावयजी उदार.
Perspecuity is the best kind of eloquence.बोलण्याची स्पष्ट युक्ति, चांगली ती वाचा शक्ति.
Physician cure thyself.- French.वैद्यें स्वयें निरोगी व्हावें, मग दुसऱ्या औषध द्यावें.
Physician’s faults are covered with earth, and rich man’s with money.वैद्य औषधानें मारिती, तेणें दोष आच्छादती, धनिक धनव्यय करिती, निजदोष लपविती.
Physicians rarely take medicine.- Italian.वैद्य औषध विरळा घेती, बरी प्रकृति राखिती.
Plain-dealing is a jewel; but they that use it die beggars.सरळ व्यवहार करिती, निर्धनिक होऊनिया मरती.
Plain-dealing is more praised than practised.सरळ व्यवहारीं करिती स्तुती, सरळपणे थोडे आचरती.
Play, woman and wine, undo men laughing.दारू जुवा रंडीबाजी, तेणें लोकीं इतराजी.
Pleasant company alone makes this life tolerable, – Spanish.चांगली असतां संगत, जीव राहतो नेमांत.
Pleasant hours fly fast.आनंदाची घडी येती, नकळतां निघून जाती.
Pleasing ware is half sold.- French.चांगले मालावरती, सर्वाच्या उड्या पडती.
Pleasure in excess is criminal.अमर्यादेनें मौजा करिती, होय पापाची ती भरती.
Pleasure is precarious but virtue is immortal.मौज आहे क्षणभंगुर, सदाचरण अमर.
Pleasure are very short; pains are very long.मौजा थोडे दिवस, दुःखणें बहुवस. अ॰ मौजा मारतां पुरेना हौस, दुखणें येतां कसमस.
Pleasure over-purchased are real torments.पैका उडऊन मौजा मारी, परम दुःखी सरल्यावरी.
Pleasures unduly taken make fools of the wise.मौजा अनुचित मारिती, शहाण्याचे मूर्ख दिसती.
Pleasures while they flatter, sting to death.मौजा गोड हो वाटती, डंश करून प्राण घेती.
Plenty makes dainty.जेवढा गूळ सोडी, तेवढी होय गोडी. म्ह॰ हाटापेक्षां हात गोड.
Plough-men on their legs are higher than gentlemen on their knees.उभ्या कुळंब्यांचा संसार, पडल्या श्रीमंतापेक्षां थोर. अ॰ उद्योगें पैका वाढतो, बसून खातां खुटतो.
Poets are born, but orators are made.- Latin.कवि जन्मती स्वभावानें, पंडित होती शिकण्यानें.
Policy goes beyond strength.- French.व्यवहार चातुर्य, बळाहून अधिक होय.
Policy often effects what force cannot.जें होत नाहीं बळानें, तें करावें चतुराईनें.
Politeness is the science of civility.जो कीं असे ग्रहस्थपणा, तोचि जाणा मनुष्यपणा.
Pomp ruins families, and leads to the corruption of manners.डामडौलें कुटुंबाची हानी, चांगले रीतीची नुकसानी.
Poor folks seek meat for their stomach; and rich folks stomach for their meat.- Scotch.गरीबें भुकेसाठीं खाणें मागती, श्रीमंतां अन्न असतां क्षुधा नसती.
Poor freedom is better than rich slavery.मोकळेपणें गरिबी बरी, बंधन असून नलगे थोरी.
Poor indeed is he who thinks he has never enough.लोभ आहे अधिक ज्यास, केवळ गरीब म्हणा त्यास.
Poor men may think well, but rich men may think well and do well.गरीबाच्या कल्पना व्यर्थ जाती, श्रीमंत करिती सिद्धीस नेती.
Poor men want many things, but covetous men all.गरजें पुर्तें गरीबांस, सर्व लागतें लोभ्यास.
Popular opinion is the greatest truth in the world.जनाचें मत, तेंच माना सत्य.
Positive men are most often in error.मताग्रही बहुत, पडतात हो चूकींत.
Possession is nine points of the law.स्वाधीन आलें, तें आपलें झालें.
Postpone not for another day, what should be done this.आज करणें तें करावें, उद्यावर नठेवावें.
Poverty and shame attend those who refuse instruction.हित बोधा सारीं मागें, दरिद्र लज्जा त्यायोगें.
Poverty craves many things, but avarice more.- Italian.गरीबीची धांव थोडी, लोभाची तों मोठी उडी.
Poverty has no shame.- Spanish.गरिबीस कांहीं, बाध येत नाहीं.
Poverty is a complication of evils.गरिबीचे माघारीं, अरिष्ठांची स्वांरी.
Poverty is no baseness, but it is a branch of knavery.- Spanish.गरिबी नव्हे नीचपण, पण तिचें नमानिती जाण.
Poverty is shamefully born by a sluggard.दरिद्राची उत्पत्ति, आळशाचे संगति.
Poverty is the mother of all arts.- Italian.गरीबी पासून उत्पन्न, कलाकुशलता जाण.
Poverty on an old man’s back is a heavy burthen.म्हातारपणीं दरिद्राची स्वारी, येतांना कष्ट वाटती भारी.
Poverty parts friends.गरिबी आल्यावरी, मित्र बसती घरीं.
Poverty secures us from many dangers, to which the rich are exposed.धनवंता विघ्नें बहुत, थोडीं गरीबींत येत.
Poverty wants some, luxury many; avarice all things.गरिब इछितो परिमित, इछी विषयी बहुत, लोभीयाचा लोभ अंत, कधी नघडे.
Poverty without debt is independence.गरीबींत नजरीं ऋण, तेच म्हणावें स्वतंत्रपण.
Power discovers the real disposition of a man.अधिकार आल्यावरती, मूळ स्वभाव प्रगटती.
Power should not be employed to do wrong, but to punish the doers of wrong.सत्तेनें आपराध्यांस शासन करणें, सत्तेनें वाईट कर्म न करणें.
Power weakeneth the wicked.सत्ता दुष्टांहातीं, देतां विपरीत करिती.
Praise, like gold and diamonds, owes its value only to its scarcity.सुवर्ण रत्नाचा बहु तोटा, तैसा कीर्तीचा आहे मोठा.
Praise is as the reflection of virtue, as the glass that gives the reflection.सदाचरणीं स्तुति वसे, जैसें दर्पणीं प्रतिबिंब दिसें.
Praise is pleasing to him that thinks he deserves it.योग्य स्तुति करिती, ती गोड वाटती.
Praise is the hire of virtue.- Latin.सद्रुणाचा उपज, तीच स्तुति समज.
Praise makes good men better, and bad men worse.सज्जन स्तुतीनें सुधारतो, दुर्ज्जन स्तुतीनें बिघडतो.
Praise no man too liberally before his face,nor  censure any man severely behind his back.निंदा कोणाची न करी माघारी, प्रशंसा न करी तोंडा वरी.
Praise not the day before night.बरा दिवस लोटल्यावरी, रात्रीं दिवसाची स्तुति करी.
Praise not the unworthy, though they roll in riches.अगुणीयांचा स्तव न करी, लक्ष्मी त्यांचे घरीं जरीं पाणी भरी.
Praise nothing but what you know to be worthy of praise.स्तुति न करावी एरवी, योग्यता पाहून करावी.
Praise the man whose bread you eat.- Oriental.ज्याचें भक्षावें अन्न, त्याचें इछावें कल्याण.
Praise without profit, puts little in the pocket.करावी उगचिं स्तुति, तींत लागे काय हातीं.
Prate is but prate; it is money buys land.बडबड करितां नाहीं जोम, पैका करितो सर्व काम.
Prayer is the wing where with the soul flies to heaven.भक्तिस्वरूपीं पंख होती, जीवा उडवून स्वर्गीं नेती.
Prayer should be the key of the day, and the lock of the night.भक्ति दिवसा साध्य करी, सांभाळी रात्र झाल्यावरी.
Precepts may lead, but examples draw.उपदेशानें मार्ग लागतो, दृष्टांतानें समज होतो.
Prefer loss to unjust gain.सोड हरामाची प्राप्ती, जरीं तोटा आला हातीं. पु॰ कुकर्माची जोड, तोटा आला तरी सोड.
Prepare for sickness in the day of health, and for old age in thy youth.स्वगात्रें चालतीं तोंवरी, कांहीं द्रव्य संग्रह करी. दुःखणें जरा आलियावरी, उपयोगी तें पडें तरीं.
Presence of mind is necessary at all times.मनाचा सावधपणा, वारंवार उपयोगी जाणा.
Presence of mind will often extricate us from imminent danger.मनीं धरी सावधगिरी, मोठें संकट निवारी.
Preserve carefully your reputation.प्रतिष्ठा आपली, सांभाळ चांगली.
Preserve the character of others, so that they may preserve yours.रख पत, जो रखावे पत. अ॰ दुजीयाची पत्त राख, तो ठेवील तुझी साख.
Preserve thyself from the occasion, and God will preserve thee from the sin.उपाधीपासून राहे दूर, पापापासून रक्षी ईश्वर.
Prettiness dies quickly.सौदर्याचा भर, जातो लवकर.
Prettiness make no pottage.सुंदर सकुमार, सैपाकाची मारामार.
Prevention is better than cure.अपायीं उपाय करावा, त्यापेक्षां तो न होऊं द्यावा.
Pride and poverty are ill met, yet often together.दैन्य ताठा विलग सोबती, जगीं एकत्र वास करिती. म्ह॰ भिकाऱ्याच्या पोराला ओकारी भारी.
Pride and self-sufficiency cheat us through life.धरितां गर्व आणि स्वार्थ, संसारीं होय अनर्थ.
Pride goes before, and shame follows after.गर्वगती पुढे होती, तिचे मागे लज्जा जाती.
Pride goeth before destruction, and an haughty spirit before a fall.- Scriptural.विनाशापूर्वीं गर्व येतो, पडल्यापूर्वीं उन्मत होतो. सं॰ नाशातपूर्व्वमहंकारो मनुष्याणां प्रजायते, गर्व्वश्च पतनात पूर्व्वं मनुष्याणां प्रजायते.
Pride has many difficulties, but vanity more disappointments.अभिमाने संकटें येतीं, दिमाखानें आशा भंग होती.
Pride in a beauty is like a flaw in a diamond.सौदर्यांत धरतो तोरा, हिऱ्यापोटीं जसा दोरा.
Pride hides our own faults, and magnifies the faults of others.अभिमान स्वदोष लपवितो, दुजयाचा प्रगट करितो.
Pride in prosperity turns to misery in adversity.भाग्यकाळीं अभिमान धरी, विपत्तीवेळीं मान हरी.
Pride increases our enemies, but puts our friends to flight.अभिमान वैरी वाढवी, मित्रजना दूर करवी.
Pride is easily seen in others, but we can rarely see it in ourselves.इतराचां गर्व पहावा, आपले अंगीं न ठेवावा.
Pride is the effect of self-ignorance.गर्वाचें कारण, तें अज्ञात जाण.
Pride is as loud a beggar as want, and a great del more saucy.भिकाऱ्याचें हांक मारून मांगणें, तसें गर्वाचें उत्धट बोलणें.
Pride, like a wild horse, overthrows its rider.गर्व जंगली घोड्यापरी, पाडि त्या जो स्वारी करी.
Pride makes youth inglorious, and age shameful.तरूणीं गर्व धरतां कीर्ति हारक, तोच वृद्धपणीं लज्जा कारक.
Pride of heart foreruns destruction.मनीं अहंकार धरी, कार्याचा नाशकरी.
Pride often borrows the cloak of humility.अभिमान कार्या करितां, धरितो वारंवार नम्रता.
Pride that dines on vanity, sups on contempt.गर्वानें फुगती, त्यांस तुच्छ मानिती.
Pride will have a fall.गर्वातें धरिती, ते खालीं पडती. पु॰ जो चढे, तो पडे.
Princes may bestow preferments, but they cannot make men truly honorable.राजे मोठे अमल सर्वांसीं देती, वाईट बरें चालवणें घेणारा हातीं.
Procrastination is the thief of time.टाळाटाळी करणें, तो समय चोरणें.
Prodigality is born a wonder, and dies a beggar.उधळेपणाचा जन्म चमत्कार, भिकारी होऊन मरणार.
Promise little and do much.थोडें कबूल करी, दे बहुता परी.
Promises are like pie-crust, made to be broken.बहुवचनाचा पाल्हाळ, भंग होतो तात्काळ.
Prosperity and vanity are often lodged together.फुशारी आणि संपति, एका स्थानीं वास करिती.
Prosperity destroys fools, and endangers the wise.संपति मूर्खांचा नाश करिती, शहाण्याला भयांत घालती.
Prosperity discovers vices, and adversity virtue.संपत्तींत दुर्गुण उमटती, विपत्तींत सद्रुण समजती.
Prosperity engenders sloth.- Latin.तालेवारी येती, सुस्ती उत्पन्न होती.
Prosperity makes friends, and adversity tries them.भाग्यकाळी मित्र जोड, विपत्तिकाळीं ताडातोड.
Prosperity is no just scale, adversity is the only balance to weigh friends in.मित्र कळती आपत्काळी, समजत नसती भाग्य वेळीं. सं॰ आपदिमित्रपरीक्षा.
Prosperous men seldom mend their faults.श्रीमंता खोडी असती, विरळा सुधारून घेती.
Proud looks lose hearts, but courteous words win them.- Latin.क्रूर दृष्टी भयंकरी, आर्जव शब्दें भयें वारी.
Proverbs are patent teachers, and maxims are moral demonstrations.म्हणी उपदेश कारक, नीति दृष्टांत दायक.
Provide for the worst, the best will save itself.वाईटांशीं उपाय कर, चांगलें स्वयें राणार.
Provide your remedy before the evil.- Oriental.आसवला आधीं किंक फोडावी, पाण्या आधीं वळणें बांधावीं. गु॰ पांनी पेहला, पाल बांधवी.
Provisions are better in the belly than on the back.- Persian.अन्न पाठीवर नेणें, त्यापेक्षां पोटीं खाणें. अ॰ द्रव्यसंग्रह करणें, त्याहून बरे भोगणें.
Provoke not the age of a patient man.शांत मनुष्याचा राग, न चाळवावा तो सुमार्ग.
Prudence guides the wise, but passion governs the foolish.शहाण्याचे मनीं शहाणपण, मूर्खाचे मनीं क्रोध जाण. अ॰ चतुराईनें शहाणे वागती, क्रोधानें मूर्ख चालती.
Prudence is commendable but pride is always abominable.चतुराईची स्तुती करिती, अहंकार व्देषप्राय मानती.
Prudence is the conductor of all virtues.सद्रुणाची चालिवणारी, चतुराईच ती खरी.
Prudence is the mother of generosity and charity.दानधर्माची आई, ती जाणे चतुराई.
Pry not into the affairs of others.दुसऱ्याचे व्यवहारांगी, न करावी हुंगाहुंगी.
Punctuality is the soul of business.कामाचे जीवन, तें समय रक्षण.
Punctuality begets confidence, and is the sure path to honor and respect.समयरक्षण विश्वासाचें कारण, तेणें थोरपणा मिळतो जाण.
Punishment and reward act like the bridle and spur.बक्षीस शासनाची वर्तणूक, जैशी घोड्या लगाम चाबूक.
Punishment though lame, yet overtakes the sinner at last.पाप्यास शासन, न कधीं सोडी जाण.
Purchase by persuation rather than enjoy by violence.खुशीकरून घेणें, जोराकरून न ठेवणें.
Pure religion is the fountain of truth.जो धर्म खरा, तो सत्याचा झरा.
Pure water dissolves inflammation, but mild discourse dissolves anger.स्वच्छ जळें दाहा शमतो, मृदु शब्दें क्रोध जातो.
Purposing without performing is mere fooling.व्यर्थ योजना करणें, तें मूर्खत्वचि जाणें.
Put no faith in tale-bearers.चहाड्याचा इतबार, करूं नये हें सार.
Put not a naked sword in a mad man’s hand.वेड्याहातीं तरवार, देऊं नये करील वार.
Put not off repentance till a future day.वरचेवरी पश्चात्ताप करी, न ठेवी दुसऱ्या दिवसावरी.
Put not thy hand between the bark and the tree.फाटक्यांत पाय घालूं नये, घरखटल्यांत पडूं नये.
Put off your armour, and then shew your courage.काढी चिलखत, दावी हिंमत. अ॰ अश्रयाविणा, हिंमत खरी जाणा.
Put on your spurs and be at your speed.- Scotch.घाईप्रमाणें, घोडा फेकणें. अ॰ कामाप्रमाणें, स्वतः वागणें.
Put to your tongue a bridle, that it talks not idle.जिव्हा स्वाधीन ठेवणें, व्यर्थ बकवा न करणें.
Put your finger in the fire, and say it was your ill fortune.- Scotch.चुलींत बोट घालणें, कपाळास बोल लावणें.
Qualify exorbitant passions with quietness and patience.शांतीनें आणि धीरपणें, अति क्रोध शांत करणें.
Quality without quantity is little thought of.- Scotch.वस्तु देखिल्यावांचून, नको वर्णूं तिचा गुण.
Quarrels are really began, but with difficulty ended.आरंभीं कज्जा करती, निवारितां कष्टी होती.
Quarrels could not last long, were but prudence on one side.एक शहाणा असता, दुजा कज्जा न चालविता.
Quench all immoderate desires.अमित इच्छा न धराव्या, आपुले अंगीं जिरवाव्या.
Quench not hope; for when hope dies, all dies.आशा मेल्यावरी, कांहीं नराहे माघारी. हिं॰ जबलग सास, तबलग आस.
Questions in jest no serious answers need.मस्करीनें प्रश्न ऐकावे, त्याचें उत्तर तैसें द्यावें.
Quick at meat, quick at work.खाण्यास झराझर, कामास सरासर.
Quick wits are generally conceited.तीव्र बुद्धीचे प्राणी, बहुधा अभिमानी.
Quick landlords make careful tenants.घरधनी खडखडीत, बिऱ्हाडकरी हुशारींत म्ह॰ राऊत असे खरखरा, तर घोडा चाले तुरतुरा.
Quick promises are commonly slow performers.उतावळीनें कबूल करणारे, ते विलंबानें सिद्धीस नेणारे.
Quick resentments are often fatal.शीघ्र कोपासी येती, प्राण घातक होती.
Quick returns make rich merchants.- Scotch.करतां रोख वेव्हार, सधन होती सावकार.
Quickness and precision are the life and essence of business.त्वरा आणि ठासपण, हे दोघे कामाचे प्राण.
Quiet persons are welcome every where.सभ्य जाती जेथें, होती पूज्य तेथें.
Quietness and peace flourish where justice and reason govern.न्याय बुद्धि ज्या गांवीं चालतीं, तेथें शांति स्थिरता नांदतीं.
Quit not certainty for hope.- Scotch.हातींचें सोडावें, पळत्यापाठी न लागावें.
Rage robs a man of his reason, and makes him a laughing-stock.क्रोध बुद्धीते चोरितो, दुसऱ्याचे हांसें करितो.
Raise no more spirits than you can conjure upon.जेवढी असती शीतें, तेवढी उठती भुतें अ सामर्थ्याप्रमाणें, कार्य उरकणें.
Rapacity is the offspring of avarice.अपहार बुद्धि, ती लोभाची वृद्धि.
Rash judgement makes haste to repentance.अविचारें न्याय करी, पश्चाताप पावे तरी.
Rashness is the fruitful parent of misforunes.घाबरेपण, तें अरिष्ठ जाण.
Rather confess ignorance than falsely profess knowledge.न जाणत ऐसे स्पष्ट बोलावें, बोलून लबाडींत न पडावें.
Rather go to bed supperless, than rise in debt.उपवाशी जाऊन निजावें, कर्ज भरीत न उठावें.
Rather pay the money out of your pocket than become security.- Oriental.जामीन न होइये, गीरोका दिजीये. म॰ गांठचें द्यावें, जामीन न व्हावें.
Rather purchase by pursuation than to enjoy by violence.समजुतीनें घेणें तें खरें, बळात्कारानें तें नाहीं बरें.
Ready money is ready medicine.हातीं रोख पैसा, औषधी सरसा.
Ready money will away.रोख पैका तरीं, नाहीं राहत घरीं.
Real friends are not easily set by the ears.- Oriental.काठी मारितां पाण्यांत, पाणी दोहों ठिकाणीं न होत. अ॰ खरे मित्र असती, कधीं न तुटती.
Rear and nourish with kindness, but chastise with severity.- Oriental.सोनेका निवाला खिलाना, औरशेरसे नजरोसें देखना. अ॰ मुलांस खाण्यापिण्याचे लाड करणे, विद्येविषयीं धाकांत ठेवणें.
Reason governs the wise man, and cudgels the fool.बुद्धि शाहाण्यास चालविती, मूर्खास छडी मारिती.
Reason is frequently more persuasive than gold itself.सुवर्णापेक्षां अधिक, बुद्धि काम करी देख.
Reason is the key that locks the gate of knowledge.बुद्धीस आहे ऐशी शक्ति, ज्ञानास ही बंद करिती.
Reckless youth makes rueful age.- Scotch.बेपरवा मुलगा, होईल दांडगा.
Recklessness is the parent of misery.बेपरवेपणा, तो दुःखाचा जाणा.
Reconcile enmities, and cement friendships.शत्रुत्व मोडा, मित्रत्व जोडा.
Refuse the favors of a mercenary man.लाभलोभी याचा आभार, नको घेऊं अंगावर.
Refrain not to speak, when by speaking you may do good.बोलतांना कल्याण होणें, तें बोलणें सोडून न देणें.
Regal honors have regal cares.राजपदवी असतां, राज्याची वाहे चिंता.
Religion and language we suck in with our milk.धर्म आणि भाषा, दोन्ही प्रिय पुरूषा.
Religion is the best understood when most practised.धर्म चांगला जाणतो, तो धर्मातें आचरतो.
Religion is the ground-work of salvation.धर्माचा जो पाया, योग्य संसारीं तराया.
Religion is the best armour but the worst cloak.उघडा धर्म तारक, झांकला तो मारक.
Religious contention is the devil’s harvest.- French.धर्माविषयीं भांडण, तेंचि दुष्टाचें साधन.
Remember always your end, and how that lost time never returns.अघाडीचा गेला वेळ, पिछाडी तरी सांभाळ.
Remember to assist the distressed.दैवानें जो पीडित, त्यास करा बा मदत.
Remember your duty to God, your neighbour, and yourself.ईश्वरीं मानवी सेवा, याचें स्मरण ठेवी बावा.
Rememberance of past pleasures augments present pain.मागल्या मौजेचें स्मरण, तेणें वाढतें दुःख जाण.
Remove an old tree, and it will wither to death.जुनें झाड उपडून लावें, तर तें तात्काळ मरण पावे.
Remove not the old land-mark; and enter not into the fields of the fatherless.- Scriptural.सारून आपली शिव खूण, घेऊंये अनाथाची जमीन सं॰ नापसारयभूमेस्त्वंमानचिन्हं पुरातनं, पितृहीनस्य क्षेत्रंच त्वयानैव प्रविश्यतां.
Repentance after base action is the salvation of life.पश्चात्ताप पाप कर्मांतीं, करी जीवाची बा मुक्ति.
Repentance cannot be sincere, if not accompanied with reformation.कोणी सुधारला नाहीं, त्याचा पश्चात्ताप खोटा पाही.
Repentance comes too late when all is consumed.सर्व विषय सरून जाणें, मग पश्चात्ताप येणें.
Repentance is the whip for fools.मूर्खाते पश्चात्ताप होतो, तो चाबुकापरी लागतो.
Report is a quick traveller but an unsafe guide.आवई लौकर येती, पण खरी नसती.
Reproach not the unhappy, for the hand of God is on them.छेडूं नये अभाग्यांसीं, ईश्वर संभाळतो त्यांसी.
Reprove mildly and correct with caution.सौम्यतेनें खोडणे, ताकिदीनें छेडणें.
Reprove thy friend privately; commend him publicly.मित्रा एकांतीं दूषण, उचित चौघांत भूषण.
Reputation is often got without merit, and lost without fault.अयोग्यतेंनें प्रतिष्ठा मिळविती, ती अपराधाविना जाती.
Reputation is the darling of human affection.प्राणिमात्राची हो प्रीति, आहे प्रतिष्ठे वरती.
Reputation serves to virtue, as light does to a picture.सदाचरणीं प्रतिष्ठा शोभती, जैसी प्रभा चित्रावरती.
Require not of any man that which is beyond his ability.सामर्थ्य नाहीं ज्याशीं, मागूं नये त्यापाशीं.
Respect a man for his worth and not for his apparel.मानी पराक्रमावर, नच पोषाकीं आदर.
Respect a man, he will do the more.आदरमान करी, होईल तुला तरीं.
Resist a temptation till you conquer it.मोह जिंकितो तोंवरी, मोहातें दूर धरी.
Resist not the laws; they are safe guard of the people.कायदा अमान्य नकरणें, सर्व लोक रक्षण तेणें.
Resist vice at the beginning and you will conquer it in the end.अधी दुर्गुण सोडावा, मग त्यास जिंकावा.
Restore faithfully what is committed to thy trust.विश्वासावर ठेवावें, विश्वासानें मागें घ्यावें.
Restraint from ill is the best kind of freedom.वाईट कर्मा नाचरावें, मग सदा मोकळें राहावें. पु॰ वाईटापासून अटक, ती तो चांगलीं मोकळीक.
Revenge dwells only in little minds.हलके मनाचे प्राणी, सूड वसे त्यांचे मनीं.
Revenge, however sweet, always costs more than it is worth.सूड घेतां गोड वाटे, परिणामीं कष्ट मोठे.
Revenge in cold blood is the devil’s own act and deed.थंड काळजानें सूड घेणें, हें तो दुष्टाचें आचरणें.
Revenge often punishes itself.सूड आपुले हाती, शासन पावती.
Revenge the aged, and treat your juniors with kindness.वडिला पूज्य मानावें, धाकट्यां ममतेनें वागवावें.
Reverence your superiors.श्रेष्ठ जन, पूज्य मान.
Reward is for work, reaping is to the sower.- Oriental.दळील तो भरील, करील तो पावेल.
Rewards and punishments are the basis of good government.- Italian.बक्षीस आणि शासन, हें चांगलें राज लक्षण.
Reynard is still Reynard, though he put on a cowl.वाघाच्या झाला पाग्या, येळकोट राहीना, पूर्व स्वभाव जाईना.
Rich men and fortunate men, have need of much prudence.श्रीमंत भाग्यवान, यांस असावें ज्ञान.
Rich men depend on the poor, as well as the poor on them.गरीब आणि धनिक, परस्परें त्यांची कुमक.
Rich men feel misfortunes that pass over poor men’s heads.गरीबा अरिष्ठें न वाटतीं, श्रीमंता आल्या जाचतीं.
Rich men have no faults.द्रव्यवानातें, दूषण नसतें.
Rich men’s spot are covered with money.धनिकाचें लांछन, द्रव्य झाकितें जाण.
Riches abuse them who know not how to use them.द्रव्य व्यय करतां येत नाहीं, त्याजवळ पैका न राही.
Riches beget riches; poverty, poverty.द्रव्याला द्रव्य मिळतें, दरिद्राला दरिद्र भेटतें.
Riches gotten with craft, are commonly lost with shame.कपटानें द्रव्य मिळतें, अवघें कुमार्गानें जातें.
Riches have wings.लक्ष्मी नाहीं सर्वदा स्थिर, निघून जाती सत्वर.
Riches, like manure, do no good till they are spread.द्रव्य फैलावल्यावीण, कधीं वाढत नाहीं जाण. अ॰ पैका देता घेता ज्यास्त, जैसें शेतास खात.
Riches may be wasted, honor lost but virtue is immortal.मान आणि पैका न राहे, सदाचरण काईम पाहे.
Riches may at any time be left, but not poverty.संपत्ति सोडूनियां जाती, गरीबी आहे तीच राहाती.
Riches serve a wise man, but command a fool.लक्ष्मी शहाण्यां अनुसरती, मूर्खा आज्ञेंत वागविती.
Riches though hard to gain, are still hard to keep.द्रव्य मिळवितां आयास, तेवढे रक्षणीं प्रयास.
Riches well got, and well used are a great blessing.सन्मार्गीं द्रव्य व्यय करावा, तो कल्याण दायक म्हणावा.
Rome was not built in a day.- French.रोम शहराची बांधणी, नाहीं झाली एका दिनी. अ॰ एकदम काम सारें, दिवसांत नहोय पुरें.
Root up the tree of hypocrisy; but cultivate the seedlings of truth.दंभ वृक्ष निर्मूळ कर, वाढीव सत्याचे अंकुर.
Royalty consists not in great pomp, but in great virtues.राज्य डाम डौलाचे नसावें, सदाचरण तेथें असावें.
Rule lust, temper the tongue, and bridle the belly.मदन आवरणें, जिव्हा नेमस्त ठेवणें, पोटी कांटे घालणें, तरी जाणा जिणें धन्य.
Rule the appetite and temper the tongue.क्षुभेस आटोपणें, जिभेस नेमस्त ठेवणें.
Rule your fancy with your reason, or it will overrule you.बुद्धीनें इच्छा आवरून धरी, नधरतां वावगें करी.
Run not into ruin with your eyes open.जाणून आगींत उडी, घालतां होईल नासाडी.
Runs so much as you please, you will only get what God has ordained.- Oriental.धांव धांव जो बेध तिखासो पाव म॰ जें ब्रह्यानें लिहिलें भाळीं, तें नचुकें कदा काळीं स॰ यद्धात्रानिजभा लपट्टलिखितं तन्मार्जितुंकःक्षमः।।
Sadness and gladness succeed each other.सुख दुःखाचा बांधा, जैसा जोड फळाचा सांधा.
Sadness is the punishment of the heart; hope, the medicine of distress.खेद मनास शासन, आशा औषधा समान.
Safe bind, safe find.बांधलें घट्ट, तर राहें नीट.
Safe is he who serves a good conscience.जो सत्यानें चालतो, तोचि निभर्य असतो.
Salt cooks bear blame, but fresh bear shame.जुना स्वयंपाकी होतो आळशी, नवा काम करी शरमेशीं.
Sand forms the mountain, moments make the year.कणे कणे जमे गिरी, वर्ष पळें पळांतरीं.
Sauce for the goose is sauce for the gander.जो चारा हंसाचा, तोच असे हंसिणीचा. अ॰ जें आपल्याला, तेंच दुसऱ्याला.
Save a thief from the gallows, and he’ll be the first shall cut your throat.फांशी देताना चोर सोडी, बसे सोडीत्याचे बोकांडीं.
Say no ill of the year till it be past.वर्ष सरल्यावीण न बोल, वर्षाचें वाईट फळ.
Say nothing of my debts unless you mean to pay them.दुसऱ्याचे कर्जाची सोय करावी, तर त्यास त्याची संख्या पुसावी.
Say well is good but do well is better.काम करणें तें उत्तम, गौरवणें तें मध्यम.
Saying and doing are two things.- French.बोलणें आणि करणें, दोन्ही भिन्न जाणणें.
Saying and doing should be but one man’s office.जें बोलावें तें करावें, कृत्य एकाचें असावें.
Scandal will rub out like dirt when it is dry.जाय चहाडी धुपून, जसा मळ पुसून.
Scatter with one hand, gather with two.दोहाती मिळवावें, एक हाती खर्चावें.
Seal words with silence, and silence with opportunity.गोष्ट मनांत ठेवणें, समयीं मौन धरणें.
Seamen are the nearest to death, and the farthest from God.तारवट्याचा मृत्यु हातावर, भक्तीपासून राहाती दूर.
Search others for their virtues, thyself for thy vices.घ्यावा दुसऱ्याचा सद्रुण, आपला त्यागावा दुर्गुण.
Sebastopole was not taken in a day.सिबास्त पोलचा किल्ला, नाहीं एका दिवसांत घेतला.
See, listen, and be silent, and you will live in peace.- Italian.पाहून ऐकून स्तब्ध राहे, सहज सुखी तोच होय.
Seeing is believing, but feeling is the truth.- Italian.जें पहाणें, तें खरें मानणें, प्रचीत येणें, तें खरें वाटणें.
Seek every opportunity to do good.चांगलें करी, अशी सोय धरी.
Seek not for a good man’s pedigree.- Spanish.उत्तम पुरूषाचें कूळ, शोधू नयें त्याचें मूळ.
Seek not to reform every one’s dial by your own watch.आपले घड्याळानें, दुजाचीं न मांडणें. अ॰ केवळ आपले बुद्धीनें, दुसऱ्या न सुधारणें.
Seek till you find, and you will not lose your labor.शोध केल्या लागे हातीं, श्रम व्यर्थ न जाती.
Secret joys are like an extinguished candle.- Spanish.मनाची खुशी, नकळे कोणाशी.
Secrets are never long lived.गुप्त नाहीं राहात, झाकून दिवस बहूत.
Secrecy is the soul of all great affairs.कारभारीं गुप्त रक्षण, तेंच त्याचें साधन.
Secrecy is the key of prudence, and sanctuary of wisdom.गुप्त गुज ही चतुराईची किल्ली, तीच असे बुद्धीची खोली.
Self-conceit is the attendant of ignorance.धरिला जो अभिमान, तेंचि जाणावें अज्ञान.
Self-denial is the most exalted pleasure.मन निरोधन, तेंचि मोठें समाधान.
Self-exaltation is the fool’s paradise.चढती पायरी, मूर्खा आनंद भरी.
Self-examination is a good medicine for the soul.आत्म परीक्षा करी, ती औषधा परी.
Self-interest is the fruitful source of disputes.आत्म हितातें पाहती, तंटा उत्पन्न करिती.
Self-interest is the rule; self-sacrifice the exception.आत्म हित हा धर्म, आत्म नाश तो अधर्म.
Self-love is the greatest flatterer in the world.आपले हितातें पहातो, तो तर आर्जवी असतो.
Self-love is the mother of vanity.अहंभाव मनीं धरती, पोकळपणा घेउन उठती.
Self-praise is the ground of hatred.आत्मस्तुती, व्देषाची हो जाती.
Self-preservation is the first law of nature.करी स्वतःचें रक्षण, तो स्वधर्मचि जाण.
Seldom seen, soon forgotten.क्वचित क्वचित पाहातो, त्याचा विसर पडतो.
Selfishness is the root and origin of all monopolies.आपला स्वार्थीपणा, तो आपले पोटाचा भरणा.
Sell not thy conscience with thy goods.सत्यानें माल विका, सत्य बुडवूं नका.
Sell not virtue to purchase wealth.सोडून सदाचरणातें, मिळऊं नको तूं धनातें.
Send a wise man of an errand, and say nothing to him.निरोप शहाण्या हाती, न सुचविता चालवी मति.
Send a fool to the market, and a fool he will return again.मूर्ख पाठवितां बाजारीं, गेला तैसा पाहे माघारीं.
Send not for an hatchet to break open an egg with.नखें जरी छेदहोयीं, कुऱ्हाड घेणें तरीं कायी.
Send your noble blood to market, and see what it will buy.वडिलाचे पतीवर, कोणी नाहीं धीरणार. अ॰ मोठे कुळाचा वाहती अहंकार, ते न मानावे पुरूष थोर.
Sensible men show their sense by saying much in few words.थोडें बोलून फार अर्थ, असे शहाणे समर्थ.
Sensual pleasure degrades men below the brute creation.भोग विलासांनीं स्थिति, पशु पेक्षां हलकी होती.
Serve a great man, and you will know what sorrow is.- Spanish.मोठे मनुष्याची चाकरी, करितां दुःख होय भारी.
Serve yourself till your children come to age.- Scotch.मुलांचें पालन कर, येती वयांत तोंवर.
Service is no inheritance.नाहीं चाकरीचा वारसा, काम सरल्या न भरंवसा. हिं॰ नोकरी अरंडकी जड है.
Servitude is ever new.- Oriental.नोकरी नित नवी. म॰ नित्य काम, नवें जाण.
Set a beggar on horseback, he’ll ride to the devil.भिकाऱ्या प्राप्त होतां घोडी, मरे तोंवरी करी दौडादौडी. हिं॰ अनोखिके हाथ कटोरी, पानी पीपी मुही पदोरी.
Set a thief to catch a thief.चोराचें पाउल, चोर शोधील. हिं॰ चोरकों चोरही, पहच्याने.
Set bounds to your passion by reason.स्वबुद्धि बळानें, क्रोध आवरणें.
Set not too high a value on your own abilities.आपले सामर्थ्यावर, उडूंनको कधीं तर.
Set the saddle on the right horse.पाहून जीन घाली तरीं, ज्याचे आहे त्यावरीं. अ॰ सामर्थ्याप्रमाणें, जड कोणास घालणें. पु॰ अपराधाप्रमाणें, दूषण ठेवणें.
Setting down in writing is a lasting memory.लिहून ठेवणें, कायीम रहाणें. गु॰ एक लखीया, सो बकीया.
Setting the wolf to watch the fold.मेंढवाडा रक्षण करितां, अपाय लांडगा ठेवितां.
Seven hour’s sleep make a clown forget his design.जोकीं बहु निद्रा घेतो, कार्य नाश त्याचा होतो.
Shake not the credit of others in endeavouring to establish your own.दुसऱ्याच्या पतीस लावून धक्का, आपली पत स्थापूं नका.
Shame and disappointment attend sloth and idleness.आळस आणि सुस्ती, लज्जा निराशा आणती.
Shame may restrain what the law does not prohibit.- Latin.शास्त्र युक्त करणें, त्याची लज्जा नधरणें.
Shameless craving must have shameless refusing.- French.लज्जा सोडून ज्यापाशी मागणें, त्याणें निर्लज्ज होऊन न देणें.
Sharp stomachs make short devotion.- Scotch.फार भूक लागती, थोडी भक्ति करिती.
She betrays her own disgrace, and then dies for shame.- Oriental.आपनी रान खोले, और अपही लाजू मरे.
She came to be entertained, she was set down to grind.- Oriental.आवि मलवा, तो बेसाडी दलवा. अ॰ आली मेजवानीला, तर लावली कामाला.
She loves the poor well, but cannot abide beggars.हरीबाची ममता करी, याचक उभे न ठेवी दारीं. अ॰ डौल घालणें, धर्म न करणें.
She pushes a large pestle where a needle can hardly pass.- Oriental.जहां सूइ नही जाती, वहां मूसल चलाती है. अ॰ अल्प कार्य नाहीं होत, मोठे कामी करी बेत.
She shews many more airs than graces.बहु नखरे थोडे सद्रुण, असें स्त्रीचें लक्षण.
She that hath an ill husband shews it in her dress.कळे वाइट पति, स्त्रीचा पोषाका वरतीं.
She wanders all night in the forest, and when morning comes, is afraid of a crow.- Oriental.सगरी रैन बंन फीरी, भोर भयी कव्वेसें डरी. अ॰ ज्या जार कर्मीं स्त्रियी असती, त्या अन्य प्रकारें समजाविती.
She who is born a beauty is half married.रूपें सुंदर जन्मती, ती लवकर वराडती.
She who is born handsome is born married.- Italian.अति सुंदर जन्मायेती, तिजवर उड्या पडती.
She who studies her glass neglects her heart.जिचें ध्यान आरशांत, तिचें चंचळ चित्त.
Shew me a liar, and I’ll shew you a thief.- French.लबाड तोचि चोर, त्यांत नाहीं फार फेर.
Shew not to all the bottom of your heart.आपले मनांतील गोष्ट, नको करूं सर्वां प्रगट.
Short and sweet.थोडक्यांत करावें, गोड वाटावें.
Short pleasure, long lament.- French.थोडें सुख, मोठें दुःख.
Short reckonings make long friends.- Italian.थोडी देव घेव करिती, ते मित्र बहु दिन टिकती.
Shorter is a draught than a tale.- Gaelic.थोडक्यांत खुबी, गोष्ट असतां लांबी.
Shut not your door against the distressed.प्राणी विपत्तींत पाहावा, त्याचा अव्हेर न करावा.
Sickness is felt, but health not at all.दुःखणें येतां शरीरीं चैन नाहीं, समाधान असतां नकळे कांहीं.
Silence is best.- Oriental.सबसें भले चूप. सं॰ मौनं सर्वार्थ साधनं.
Silence is consent.- Italian.बोलता उत्तर नकेलें, म्हणजे तें खरे झालें.
Silence is the wisdom of a fool, speech of a wise man.मौन तें मूर्खाचें शहानपण, बोलणें तें शहाण्यातें ज्ञान.
Silence is a gift without peril, and a treasure without enemies.मौन हें ईश्वरी दत्त, संकट शत्रु निवारीत.
Silence is wisdom, when speaking is folly.मौन धरतां दिसतें ज्ञान, बोलतानां होय अज्ञान.
Silence seldom doth harm.मौनापासून काहीं, उपद्रव होत नाहीं.
Silent deeds are better than unprofitable words.करून दाखविणें, व्यर्थ शब्द न बोलणें.
Silent man, like still waters, are deep and dangerous.अबोलका दिसतो, तो खोल घातक असतो.
Silent waters are seldom shallow.स्थिरपणाचा ओहळ, असतो क्वचित उथळ.
Silk and satins put out the fire in the kitchen.घालतां उंच पोशाखाशी, ठेवी बायको मुलें उपवाशी.
Simplicity of character is the natural result of profound thought.दिसे साधे पणाचा, तो गूढ असे मनाचा.
Simplicity of intention is the source of pure morality.इछा सरळपणाची, वाट शुद्ध ती नीतींची.
Simplicity of life and manners produce tranquility of mind.साधा संसारांत, तो शांत मनांत.
Sin and sorrow are inseperable companions.पाप आणि दुःख, दोघे सोबती देख.
Sin blinds the eyes of the wicked, but punishment opens them.दुष्टाचे नेत्र झांकी पाप, दंड उघडवी आपे आप.
Sin is sin, whether it be seen or no.कोणी पाहिलें न पाहिलें, तरी पाप केले तें घडलें.
Sin is sweet in the beginning but bitter in the end.पाप गोड तें आगमीं, कडू वाटतें निर्गमीं.
Since thou art not sure of a minute, throw not away an hour.पळाचा नाहीं भरवंसा, व्यर्थ न घालवी तासा.
Sincere friendship is the excellence of human nature.अकृत्रिम मित्रभाव, तो जाणा उत्तम स्वभाव.
Sincerity is the parent of truth.अकृत्रिमता, ती सत्याची माता.
Singh his praise who feeds you.- Oriental.जिसका खावे, उसिका गावे.
Sins and debts are always more than we think them to be.पाप आणि ऋण, दुणें अंतःकरणीं आण.
Sit in your place, and none can make you rise.आपल्यठायीं बसूं जाणें, त्यास ऊठ कोण म्हणें.
Six grains of rice and nine skins of water.- Oriental.छ चावल और नव पखाल पाणी. अ॰ किंचित करणें, बहु दाखविणें.
Slander always leaves a slur.निंदेचेयोगे, थोडा डाग लागे. म्ह॰ मातीवरी शेण पडे, माती घेऊनिया उठे.
Slander offends the living, and preys upon the dead.चाहडी जित्या टोचती, मेल्या पाप घेती.
Slanderers are the devil’s bellows, to blow up contention.चाहाड दुष्टाचे हो भातें, ते फुंकती तंट्यातें.
Sleep and idleness are enemies to learning.निद्रा आणि आळस, हे तो शत्रु विद्यांस.
Sleep without supping, and wake without owing.बरें उपवासी निजणें, कर्जा शिवाय उठणें.
Sloth, by bringing on diseases, absolutely shortens life.आळस तो रोग जाण, तेणें जीवित्व होय क्षीण.
Sloth, like rust, consumes faster than labor wears.आळसानें शरीर हीन, जंगानें लोखंड क्षीण.
Sloth makes all things difficult, but industry all things easy.अवघे सोपे उद्योगानें, सर्व कठीण आळसानें.
Sloth wears out the body, while it corrodes the mind.आलस्य शरीर घटवितें, मनास ही खात असतें.
Sly knavery is too hard for honest wisdom.मतलबी ठकपणा, शहाण्यापासून न घडे जाणा.
Small faults indulged are little thieves, that let in greater.अल्प गुन्हा अल्प चोरी, करूं दिल्या मोठी करी.
Small griefs are loud, but great ones are mostly silent.अल्पदुःखी मोठा खेद, मोठीं दुःखें होतीं बंद
Small matters win great commendation.थोडा विषय असतो, स्तव त्याचा बहु होतो.
Small rain fills a pond at last.- Oriental.फूये फूये तलाब भरे. म॰ थेंबे थेंबे तळें भरे.
Small rain lays a great dust.- French.थोडा पाउस पडतो, फार धुराळा उडतो. अ॰ थोडें कार्य करतो, फार बोलून दाखवितो.
So got, so gone.- Spanish.जसें आलें, तसें गेलें.
So live and hope as if thou would’st die immediately.- Latin.आनायासें व्हावा काळ, ऐसें मागे वेळोवेळ.
So many men, so many minds.- French.एकेका मनुष्या मति, भिन्न भिन्न असती.
So much of passion, so much of nothing to the purpose.जेवढा क्रोध येतो, तेवढा विषय नसतो.
Soft words hurt not the mouth.बोलतां मंजूळ वाणी, मुख न दुखें जाणी.
Solitude dulls the thought, too much company disipates it.कल्पना काळजीनें मंद होती, बहु समुदायानें घाबरती.
Solitude is the parent of reflection.चिंतेपासून मनन, होत असतें उत्पन्न.
Some are active with their hands, some with their tongues.- Oriental.किसका हात चले, किसकी जबान चले.
Some are always busy, and never do any thing.कामांत चूर दिसती, कांहीं करित नसती.
Some are of light weight, and some of little price.- Oriental.कोयी तोलों कम, कोयी मोलों कम.
Some do first, think afterwards, and repent for ever.मनन केल्याशिवाय करिती, शेवटीं पश्चात्ताप पावती.
Some are wise, and some are otherwise.कांहीं असती शहाणे, कांहीं वागती मूर्खपणें.
Some rich men are over-valued, though nothing worth.धनाढ्याची द्रव्य संख्या, त्यापेक्षा अधिक आख्या. गु॰ सोये सहसर गणाय.
Some spare at the spigot, and let at the bunghole.थोडेंथोडें वांचविती, एकवेळींच घालविती.
Sometimes the days and sometimes the nights are longer.कभी दिन बडे, कभी रात बडी अ॰ कधीं द्रव्यवान गरीबीतें पावती, कधीं गरीब द्रव्यवान होती.
Sometimes words hurt more than swords.कठीण तरवारीचा मार, त्याहून शब्दाचा तो फार.
Soon hot, soon cold.लवकरी तापे भांडे, तें लवकरी होय थंडें. अ॰ अति प्रीति जडती, लवकर तुटती.
Soon ripe, soon rotten.लवकर जें पिकतें, लवकरी तें नासतें.
Soon well, long ill.लवकर होय बरा, तो पुन्हा दुखणाईत खरा.
Sorrow and an evil life maketh soon an old wife.दुःख असें वाईट संसारीं, त्या योगें स्त्री होय म्हातारी.
Sorrow and ill weather cometh unsent for.- Scotch.दुःखणें आणि वाईट हवा, न बोलावितां येतीं बावा.
Sorrow, carried to excess, destroys both the mind and body.अतिशय शोक करतो, देह मनाचा नाश होतो.
Sorrow is good for nothing but sin.दुःख वाईट पाप आहे, मनी विचारूनि पाहे.
Sorrow is soon enough when it comes.- Scotch.दुःखाची जी स्वारी येती, पुरे पुरे जीवा होती.
Sorrow will pay no debt.दुःख धरून बसला, कर्ज फिटेना त्याचे बाला.
Sound not the vain trumpet of self-commendation.आत्म स्तुतीचा बांका, नको फुंकूं फुका.
Sour grapes, as the fox said when he could not reach them.द्राक्षा उंच मांडवावरीं, कोल्हा अंबट म्हणून फिरी. अ॰ वस्तु हाती लागत नाहीं, मग खोड ठेवी कांहीं.
Sow good works, and thou shalt reap gladness.भला करेगा, भला पावेगा.
Spare superfluities, to provide necessaries.उरला पदार्थ वाचवी, पुढले साहित्या लावी.
Spare to speak, and spare to speed.कांहीं बोलण्या विना, काम न होय जाणा. हिं॰ बिन रोये लडकाभी, दुध नही पाता.
spare well and spend well.वाचवून ठेवावें, चांगलें खर्चावें.
Spare when you are young, and spend when you are old.तारूण्यांत संग्रह जरी, व्यय जरा आल्या करी.
Speak little and to the purpose, and you will pass for somebody.कामापुरतें बोलावें, शहाण्यांत खपावें.
Speak not, rather than speak ill.स्तब्धपणानें राहणें, पण कडु न बोलणें.
Speak the truth and shame the devil.खरें बोलावें, खोट्या लाजवावें.
Speak well of your friend, of your enemy say nothing.चांगलें म्हणावें मित्राचें, काहीं न बोलावें शत्रुचें.
Speak what you think but not always all you know.मनन कर तेंच बोल, दुसरे बोलूंनये बोल.
Speak when you are spoke to; come when you are  called.- Latin.बोले त्याशीं भाषण करी, बोलावी त्या जाय घरीं.
Speaking without thinking is shooting without taking aim.बोलणें जें मननावीण, बार जैसा निशाण हीन.
Speech is the gift of all, but the thought of few.- Latin.बोली सर्वांस येती, कल्पना थोडक्यां असती.
Speech is the picture of the mind.मनुष्याची उत्कि, मनाची ती मूर्ती.
Spend not, where you may save; spare not, where you must spend.कार्या समयीं खर्च लावी, एरवीं संभाळून ठेवी.
Spend the day well, and you will rejoice at night.चांगला घालीव दिवस, रात्रीं होईल उल्हास.
Sport not with life, nor for death.जीव मरणाच्या चेष्टा, करतांना पावे अपेष्टा.
Spend and be free, but make no waste.लागेल तितकें खर्चावें, व्यर्थ खर्च न करावें.
Stand in awe of thine own conscience.आपले सत्यानें, सदा भिऊन चालणें.
Stars are not seen by sunshine.उगवतां सूर्यकिरणें, नदिसतीं तारागणें. अ॰ थोराचे तेजाखालीं, गरीबें जातीं लपलीं.
Stay no longer in a friend’s house than you are welcome.- Scotch.सत्कार आहे जोंवरी, राहे मित्राचे घरीं.
Steal a penny, steal a pound.एका पैशाची चोरी, करील रूपयाची तरी.
Step by step, one goes a long way.पाऊल पाऊल टाकतां, बहु होतो सरता.
Step after step the ladder is ascended.पायरी पायरीनें, शिडी चढणें.
Stick your opinion on no person’s sleeve.दुसऱ्याचे अंजूळींत, नको राहूं पाणी पीत.
Storms in the conscience will always lodge clouds in the countenance.ज्याचें मन भयाभीत, त्याचें मुखीं काळिमा नित्य.
Straight trees have crooked roots.सरळ झाडाला मुळ्या, येती वांकड्या तिकड्या.
Strangers are not to be trusted.परक्या मनुष्यावरी, अति विश्वास न धरी.
Stretch your legs according to your coverlet.अंथरूणा प्रमाणें, पाय पसरणें.
Strike while the iron is hot.- Italian.लोह जोवरी आहे उष्ण, करी तोवरी ताडण. अ॰ मर्जी थोराची पाहून, कार्य घे आपुलें साधून.
Strive not against a person who has never injured you.जो अपकारी नाहीं, त्या छेडून न पाही.
Strive not to vie with the powerful.समर्थीं बराबरी, करण्या न यत्न करी. गु॰ लांबा साथे तुको जीयाय, मरे नही पण मांदो थाय.
Strong minds are superior to bad fortune.मनाचा खंबीर, तो विपत्तींत गंभीर. सं॰ विपदिधैर्यं.
Stubbornness and obstinacy are the effects of a shallow understanding.अडेलपण हट्टीपण, अल्प बुद्धीचें लक्षण.
Study begetteth study, and sloth increaseth sloth.अभ्यासे अभ्यास वाढतो, आळसानें आळस येतो.
Study enhances prosperity, and alleviates adversity.वाढे अभ्यासे संपत्ति, तेणें कमी होय विपत्ति.
Study of science and literature makes a man rich.- Oriental.जर तुला पाहिजे धन, तर करी विद्या संपादन.
Study mankind as well as books.ग्रंथाचा अभ्यास करणें, माणूसपणा शिकणें.
Study to be worthy of your parents.योग्यता वडिलाची, अभ्यासावी साची.
Study wisdom and you will reap pleasure.करी ज्ञानाचा अभ्यास, होय सुखभोग त्यास.
Subdue your passions, and every duty of life will appear you easy.कामक्रोधादि जिंकावें, स्वस्थ संसारीं असावे.
Success depends on our using proper means.चांगले प्रयत्न करावें, आणि यश मिळवावें.
Success is the child of confidence and perseverance.निष्ठा दीर्घप्रयत्न, हेचि यशाचें साधन.
Success makes a fool seem wise.मूर्खाचे शहाणे दिसती, मूर्ख जय जरी पावती.
Such a welcome, such a farewell.करी जैसा जो आदर, तैसा त्यास प्रत्यादर.
Such as are careless of themselves can hardly be mindful of others.- Greek.स्वयें बेपरवा जे राहाती, विरळा लोकांचें ऐकती.
Such as boast much usually fail much.जो बढाई सांगतो, तो तर सर्वदा फसतो.
Such as do nothing are always in the way of mischief.जे रिकामे असती, ते उपद्रवातें करिती.
Such as give ear to slanderers are worse than slanderers themselves.- Latin.जे चहाडखोऱ्याचें ऐकती, ते चहाड्यापेक्षां दुष्ट असती.
Such as the tree is, such is the fruit.जसें झाड, तसें फळ.
Such is the government, such are the people.- Italian.यथा राजा, तथा प्रजा.
Sudden joy kills sooner than excessive grief.अतिशय शोक अवकाशानें मारतो, अकस्मात हर्ष त्वरित प्राण घेतो.
Sudden trust brings sudden repentence.एकाएकी विश्वासतो, पावे पश्चात्तापास तो.
Sue a beggar, and get a louse.फिर्याद भिकारीयावरी, यूका मिळती केली तरी.
Suffer any thing, but incur not public ridicule.- Oriental.घासून घ्यावें, पण हसून न घ्यावें.
Sufferings are but the trials of gallant spirits.शूरत्वाचि परीक्षा करी, संकटे आल्यावरी.
Sufficiently revenged is he who can pardon his bitterest enemy.शत्रूवर क्षमा करणें, तोच त्याचा सूड घेणें.
Superior abilities are acquired by long application.मिळवितां पराक्रम, पडताति फार श्रम.
Superstition render a man a fool, and scepticism makes him mad.अधर्मानें ये मूर्खता, वेडेपणा धर्म निंदा करिता.
Surgeons should have an eagle’s eye, a lion’s heart and lady’s hand.दृढछाती सूक्ष्मदृष्टी मृदुहस्त जाणें, असी असावीं शस्त्रवैद्याचीं लक्षणें.
Suspect a talebearer, and trust him not.चाहाडखोराचा संशय धरी, विश्वास त्याजवर नकरी.
Suspect the meaning, and regard not speeches.जाऊं नको भाषणावर, बोलण्याचा अर्थ कर.
Suspicions among thoughts are like bats among birds.कुतर्क मनांत ओंगळ, जसें पक्षांत वाघूळ.
Sweep the houses of your friends but knock not at the door of your enemy.मित्राचें घर झाडावें, परी शत्रुव्दारीं नजावें.
Sweet and sound is the sleep of an industrious man.उद्योगी मनुष्य भागे, गाढमूड निद्रा लागे.
Sweet discourse makes short days and nights.प्रीतिचीं भाषणें चालतीं, रात्रंदिवस लहान वाटती.
Sweet meat must have sour sauce.गोड पदार्थासवें, अंबटवणी असावें.
Sweet water cannot flow from a foul spring.खाऱ्या झऱ्यातूनि पाणी, कैसें निघे गोड वाणी.
Sweet words nourish hope, but contempt kills it.गोडबोलें उल्हास होतो, धिक्कार शब्दें प्राण जातो.
Take a man by his word and a cow by her horns.- Scotch.मनुष्यें धरावीं वचनानें, गुरें धरावीं शिंगानें.
Take a vine of a good soil, and a daughter of a good mother.- French.कलम बरें जमीनीतून घेणें, कन्या चांगले कुळांतून करणें.
Take away fuel, take away flame.सरपण काढती, ज्वाळा नाहींशा होती. अ॰ चाहाड दूर करिती, तर तंटे न लाविती.
Take away my good name, take away my life.अबरू घेऊन जातें, तें प्राणावर येतें.
Take care of the pence, and the pounds will take care of themselves.दमडी ठेवतां सांभाळून, रूपयाचा खर्च होय जपून.
Take care of minutes, and hours will take care of themselves.पळापळातें पकडी, तेणें व्यर्थ नजाय घडी.
Take no counsel from the mouth of an angry man.क्रोधी मनुष्यांचा सल्ला, घेऊं नको जरी दिल्हा.
Take the will for the deed.काम करण्यावरी, इच्छा बहु धरी.
Take time when time is, for time will away.- Scotch.आली घडी ती तर धर, मिळणार नाहीं गेल्यावर.
Tales of Robin Hood are good enough for fools.चोराची गोष्ट, मूर्खा लागे मिष्ट. अ॰ अनुभवावीण करणें, ती मूर्खाचीं लक्षणें.
Talk is but talk; but it is money that buys land.बोलतां बोल होत नाहीं, पैक्या शिवाय सर्व कांहीं.
Talk of the devil, and his imp appears.दुष्टाची गोष्ट बोलती, तीच मनांत खेळती.
Talk of the war, but do not go to it.- Spanish.गोष्टी युद्धाच्या सांगणें, युद्धाजवळ न जाणें.
Talking too much is a great proof of folly.बकबक करणें, हीं मूर्खाचीं लक्षणें.
Tell me with whom thou goest, and I’ll tell thee what thou doest.- Italian.सांगा कोणा संगे फिरता, कथिन तुम्ही काय करितां.
Tell me the company you keep, and I’ll tell you what you are.सांगा तुमचे मंडळीचें नांव, सांगेन आपला स्वभाव.
Tell money after your own father.हिशोबी घ्यावें द्यावें, बापालाही न चुकावें.
Tell not all you know, nor do all you can.- Italian.एकदम अवघे सागूं नका, अवघें एकदम करूं नका.
Tell not thy the secrets to thy servant, lest he become your master.गुप्त चाकरां सांगती, धन्याचे चाकर होती.
Tell your grievances to a man of feeling.- Persian.दरदीया जवळ, दुःख सांगे सकळ.
Temperance, employment, and a cheerful spirit are the great preservers of health.मितभूक उद्योग हर्षवृत्ती, शरीरसंपत्तात सदा रक्षिती.
Temperance is the best physic.नेमाचें जें खाणें, तें औषधा प्रमाणें.
Temptation cannot enter where the heart is well guarded.मन दृढपणें वसे, त्यांत मोह न प्रवेशे.
That anger is not warrantable, that has seen two suns.उन्हातून करून येतो सुरापान, त्याचे क्रोधाचे नाहीं प्रमाण.
That city cannot prosper, where an ox is sold for less than a fish.उंची वस्तु अल्प मोला, त्या राष्ट्रीं मोडती कळा.
That house is best wherein the master may live at ease.घरांत यजमान सुखी, तर दिसेना कोणी दुःखी.
That is a wise delay which makes the road safe.मार्गीं दिवस लावणें, निर्भय घरीं येणें.
That is but an empty purse that is full of other men’s money.परधनें भरलें पोतें, भरलें नाहीं रिकामें तें.
That is but a slippery happiness that fortune can give and fortune take away.दैव देतें दैव घेतें, तें भाग्य स्थिर नसतें.
That is good sport that fills the belly.करी उदर पोषण, तो खेळ चांगला जाण.
That is gold which is worth gold.ज्यास सुवर्णाचें मोल, तें केवळ सोनेंच बोल.
That is not good language which all understood not.सर्व अर्थ नसमजती, ती उत्कि बरवी नसती.
That is well spoken that is well taken.उत्तम बोलावें, बरवें ऐकावें.
That life is long which answers life’s great end.ज्याचा संसार पुरा, त्याचा शेवट खरा.
That man is rich whose desires are poor.ज्याची इच्छा अल्प असे, त्यास दरिद्र नसें.
That man is the best master who masters himself.आपले मनाचा जो धनी, तोच धनी खरा जनीं.
That must be true which all men say.सर्व जन जें म्हणतें, तें जाणा खरें असतें.
That seldom remains a secret which is made known to three.षट कर्णी जें झालें, तें हातातून गेलें.
That sheep has his belly full which butts his companions.- Spanish.मेंढा खाऊन मस्त होतो, आपल्यांत ढेमणी मारितो. अ॰ फुकट जो पोट भरतो, तो उन्मत्त असतो.
That trial is not fair, where affection is the judge.न्यायाधीश करी प्रीति, तेथें विपरीत नीति.
That war is only just which is necessary.करावें कामापुरतें, तें युद्ध चांगलें दिसतें.
That which covers thee, discovers thee.- Spanish.गुणावीण डौल जरी, निंदा स्पष्ट होय तरी.
That which dwells in the mind is seen in dreams.- Oriental.जो मनसे बसे, सो सपने दिसे. म॰ जें मनीं वसें, तें स्वप्नीं दिसें.
That which has never happened in my life time was yet in my destiny.- Oriental.जन्मीं नाहीं, तें कर्मीं पाही.
That which is a good argument to an honest man is not as to a rogue.भला मानी चांगलें प्रमाण, ठकास न आवडे तें जाण.
That which is in the pot will come on the plate.- Oriental.जो हांडीमे होगा, सो रकामबीमे आवेगा. अ॰ मनांत असतें, तें भाषणांत येतें.
That which is in the mind comes into mouth.- Oriental.जो मनमें बसे, सो मुहसे रसे.
That which is evil is soon learnt.कुकर्मा कांहीं आयास, न लागती शिकावयास.
That which opposes right must be wrong.खऱ्यास आड येतें, तें खोटें असतें.
That which was bitter to endure may be sweet to remember.कडवट सहन करिती, ते गोड प्राप्त करून घेती.
That which you have given in alms, will be your safety at the last day.- Oriental.जेवढा धर्म करितो, तेवढा कामा येतो. हिं॰ दियाही आडे आताहै.
The absent party is always faulty.- French.वेळेस चुकला, तो कामास मुकला.
The abuse of riches is worse than the want of them.गरीबी ती जाण बरी, वाईट ती दिवाळ खोरी.
The accused is not guilty till he is convicted.- Latin.पदरीं दोष घातल्याविण, नाहीं होत दोषी जाण.
The acquirements of science are the armour of the mind.विद्येची प्राप्ती, ती मनाते रक्षती.
The air is playing upon his face.- Oriental.मुहपर हवाया, उडने लगें अ॰ तोंडावरून दिसती, द्रव्याची प्राप्ती.
The anger of good man is the hardest to bear.- Latin.सज्जनाचा राग सहन, करतां कठीण पडतो जाण.
The ass that brays most eats least.जो गाढव फार ओरडतो, तो जाण थोडें खातो. अ॰ जो फार बोलतो, तो थोडें आचरितो.
The ass that carries wine drinks water.दारू पाठीवरी वाहे, गाढव पाणी पिऊन राहे. अ॰ पैका ठेवी संग्रहीं, ताक पीठ खाऊन राही.
The award of patience is in the hand of God- Oriental.सबरकि दाद, खुदाके हातहै अ॰ ज्याचे अंतःकरणीं शांती, त्याची दाद ईश्वरा हातीं.
The axe goes to the wood from whence it borrowed its helve.- Hebren.कुऱ्हाडींत दांडा येतो, गोतास काळ होतो. अ॰ ज्याकुळांत जन्म घेणें, त्याचा नाश करणें.
The barber learns to shave on the orphan’s face.- Arabic.कुंभाराच्या घड्यावरीं, सिकतां न्हावी हात फिरवी.
The bark is worst than a bite.- Oriental.तवाई पुरवती, अवाई जाचती.
The belly hath no ears.पोट आहे बहिरें, नाहीं ऐकणारें.
The belly is the commanding part of the body.- Greek.पोटापासून रक्षण, देहाचें होतें जाण.
The belly teaches all arts.पोट शिकवितें, कळाहुनेरातें.
The best friends are in the purse .- German.हातीं ज्याचे पैका, तोच त्याचा सखा.
The best furniture in the house is a beautiful and virtuous wife.असतां पतिव्रता सुंदरी, तिचा प्रकाश घरीं दारीं.
The best horse needs breaking, and the aptest child needs teaching.धूर्त मूल तेजी घोडा, शिकवाया यत्न थोडा.
The best of the sport is to the deed, and say nothing.नबोलतां काम करणें, तो खेळ चांगला म्हणणें.
The best physicians are Dr. diet, Dr. quiet, Dr. Merry-man.- Latin.पथ्य उल्हास स्वस्थपणा, हे तिघे वैद्य जाणा.
The best remedy of affliction is submitting to providence.दुःख झाल्यावरीं, भार ठेवी ईश्वरीं.
The best thing in the world is to live above it.राहून जगांत, होय प्रख्यात.
The best throw of the dice is to throw them away.फांसे जुवा खेळताति, त्यांसी धरूं नये हातीं.
The best way to see divine light, is to put out thine own candle.ब्रह्म साक्षात्कारीं प्रीति, देहीं निवडी आत्मज्योती.
The better the day, the better the deed.- French.असतां दिवसाची चलती, सर्व कामें चांगलीं होतीं.
The better workman, the worst husband.पूर्ण कारागीर, तो वाईट भ्रतार.
The biggest horses are not the best travellers.दोंदील घोडे, चालती थोडे.
The blessing of the Lord, it maketh rich and he addeth no sorrow with it.- Scriptural.ईश्वरी कल्याणापासून, दुःख हरून होय सधन.
The blind man distributes portions, but always to his family.- Oriental.अंधा बाटे जोडीया, फिरफिर अपने नहीको. अ॰ आपण कमाऊन आणावें, सोयऱ्याचें घर भरावें.
The blind man’s wife needs no painting.- Spanish.आंधळ्याचें स्त्रीला, चट्टीपट्टी असावी कशाला.
The blind woman grinds and dog eats it up.- Oriental.आंधि पिसे, कुत्ता खाय. अ॰ एक कमवितो, दुसरा खातो. सं॰ पश्येहंमधुकरिणांसंचितमर्थंहरंत्यन्ये.।।
The blood of the soldier makes the glory of the general.- Italian.होतो सेना रक्तस्त्राव, होतें सेनापतीचें नाव. हिं॰ लढे शिपाई, नाम सरदाका.
The borrower is a slave to the lender, and the debter to the creditor.रिणको धनकोचा दास, घेणार देणाराचा खास.
The borrower is a slave to the lender, and the security a slave to both.ऋणी बंदा सावकाराचा, जामीन बंदा दोघांचा.
The boughs that bear most hang lowest.फांदीं फळानीं भरती, तितुकी खालीं लवती. अ॰ ऐश्वर्य आल्यावरीं, मनीं लीनता धरीं.
The boy cries for his hair, and the barber for a shave.- Oriental.लडका रोवे बालोकों, नायी रोवे मुंडायीको. अ॰ एक श्रमी द्रव्यास्तव, दुजा इच्छी किर्ति वैभव.
The brains of a fox will be of little service, if you play with the paw of a lion.सिंहाचा असतां खेळगडी, कोल्ह्याची अगत्य थोडी. अ॰ पूर्ण राजकृपा जोडी, प्रधानाची गरज थोडी.
The breath of licentiousness is poison, and its touch is death.व्यभिचाराची वाणी, पडूं देऊं नको कानीं. स्पर्श व्यभिचारी, जाणी मृत्यूचेपरी.
The burden which was thoughtlessly got must be patiently borne.- Gaelic.अविचारें ओझें घेणें, शांतपणें तें साहाणें.
The burnt child dreads the fire.एकवेळ मुल पोळें जरी, अग्नीची भीति धरी. हिं॰ दूधका जला, छांच फुंक फुंक पीय सं॰ बालःपायसदग्धादध्यपिफूत्कृत्यभक्षयति.
The butcher looked for his knife, when he had it in his mouth.खाटिकाचे तोंडीं सुरी, पाहातो खाल वरीं. हिं॰ बगलमे कोंमडा, गांवमे ढंडोरा.
The buyer needs a hundred eyes, the seller not one.डोळे झांकून द्यावें दुकानदाराने, चौकशी करून घ्यावें घेणारानें.
The calf dances round the stick it is fastened to.- Oriental.बछडा खुंटेके बळ नाचताहै. अ॰ मित्राचे आश्रयानें, निर्वाह करणें.
The calf is bought and the buffalo demanded into the bargain.- Oriental.पडयाका मोल देना, भैस उसके साथ लेना.
The camel going to seek horns, lost his ears.- Hebren.सिंगें आणवया उंट गेला, कान घालवुन माघारीं आला. हिं॰ लेनेगयी पूतको, खोआयी खसमको.
The cards will beat their maker.जो करितो गंजिफेला, खेळतां हारवीही त्याला. हिं॰ फांसा पडे, अन्नाडी जीते.
The cat and dog may kiss, yet are none the better friends.कुत्र्या मांजराची दोस्ती, क्षणांत नाहींसी होती.
The cat in gloves catches no mice.गुंडाळलें मांजर, काय धरील उंदीर.
The chandlier cheats his friend, and the swindler cheats strangers.- Oriental.बनिया मारे जानको, ठक मारे अजानकों.
The child is in his arms and he proclaims it in the city.- Oriental.गोदमें लडका, शेरमें ढंडोरा. म्ह॰ गांडी खालीं आरी, चांभार पोर मारी.
The children give advice to their grandfather.- Oriental.लहानाचा थोर केला, नातू शिकवी आज्याला.
The city for wealth, the country for health.धनप्राप्ती शहरांत, समाधान बागेंत.
The clock of the tongue should be set by the dial of the heart.अंतःकरणीं आणणें, तेंच जिव्हेनें बोलणें.
The cobbler should stick to his last.चांभाराची उडी, जोड्याच्या साच्या येवढी.
The cobbler’s wife is worst shod.चांभाराची रंडी, सदा पायीं उघडी. अ॰ ज्याचे घरीं माल, त्याचे पुरेहाल.
The common people suffer from the disputes of the great.मोठ्या लोकाचें भांडण, गरीबाचा जातो प्राण.
The conflict may be maintained, but victory is from God.- Oriental.मारमारके जाय, फताहदाद इलाही है. अ॰ अति सहासे युद्ध करी, पण यश देणार श्रीहरी.
The conquest of evil habits is a glorious triumph.वाईट खोडी जिंकणें, मोठा जय मिळवणें.
The cost exceeds the profit.- Oriental.घोडें खाई भाडें. अ॰ प्राप्त होतें, तें खर्चीं पडतें.
The course of true love never did run smooth.खरे प्रीतीचा ओहळ, वाहत नाहीं सरळ. अ॰ खरी असे प्रीति, तेथें विघ्नें येतीं.
The covetous man is his own tormentor.जो लालची, तो येतो पेचीं.
The cow knows not the value of her tail till she has lost it.गाईस पुछाची गरज, तुटलें म्हणजे पडतें सहज.
The cow gives good milk, but kicks over the pail.गाय दूध चांगलें देती, भांडें लातेनें तुडविती. अ॰ उपकारी अपकार, नकरावा हें साचार.
The cow’s calf is dead, she gives milk on looking at the skin.- Oriental.गायका बछडा मरगया, खलरा देख पनाय अ॰ प्रिय वस्तूचा झाला नाश, तैसी दुजी देखतां होय उल्हास.
The cradle straws are not yet out of his breech.होटोंसे अभी, दूधकी बों नही गयी. अ॰ तरूणता प्राप्त झाली, तरीं बाल्य दशा न गेली.
The credit got by a lie lasts only till the truth comes out.सत्य उमटल्या अंतीं, असत्याची पत्त जाती.
The cripple seized a thief, and the blind man ran to his assistance.- Oriental.लंगडेने चोर पकडा, दवडे मिया अंधे. अ॰ असाध्य असल्यावरी, कार्यींप्रयत्न नकरी.
The cross on the breast and the devil in his heart.तुळशी माळा गळीं, अंतरीं ठेवी इंगळी.
The crow whilst learning to walk like a swan, forgot its own gait.- Oriental.कव्वा हन्सकेसी चाल सिकताथा, अपनिभी चाल भूल गया. अ॰ नाहीं आपल्या पासून होत, तें धरूं नये हातीं निश्चित.
The crow thinks her own bird the fairest.आमची जात चांगली, ऐसी काकांची ही बोली.
The cudgel of the powerful must be obeyed.- Oriental.जबरदस्तका ठेंगा सिरपर. म हकमाची सत्ता, वाहे माथ्या वरतां.
The cure for anger is silence.- Persian.क्रोधास उपाय कांहीं, मौन्या शिवाय नाहीं.
The day has eyes, the night has ears.- Scotch.दिवसाचें पहावें, रात्रीचें ऐकावें.
The day is short and the work is much.- Hebren.रात्र थोडी होती, सोंगें बहु असतीं.
The dead are buried where they die.- Oriental.जहांके मुरदे, वहांही गडतेहै. अ॰ ज्यागांवीं तंटा होतो, त्यागांवीच चुकतो.
The dearest child of all is that which is dead.वारसें मूल सर्वांहून, वाटतें प्रियकरून.
The death of youth is a shipwreck.तरूण मनुष्याचें मरण, आकाशाची कुऱ्हाड जाण.
The devil goes share in gaming.जुवे बाजीकरिती, तेथें भूतें संचरतीं.
The diligent spinner has a large shift.उद्योग्याचे घरीं, येतीं सुखें सामोरीं.
The devil laughs when the hungry man gives to him with a belly full.- Spanish.जेना दाडा पादरा, तेने आपे वांदरा.
The devil was so fond of his children that he plucked out their eyes.लेकराचे झाकून डोळे, दुष्ट बाप करितो सोहोळे. अ॰ लाड विद्येचे मुलां देती, त्या आईबापां दुष्ट म्हणती.
The discourse of flatterers is a hope of honey.आर्जविकाचें भाषण, गोड मधुतुल्य जाण.
The disease a man dreads, that he dies of.- Spanish.ज्या दुःखास भितो, त्याच दुःखीं मरतो.
The disobedience of the patient makes the physician seem cruel.दुखणेकरी न ऐकती, वैद्याची इतराजी होती.
The dog bites him, though mounted on a camel.- Oriental.उंट चढे, तोंभी कुत्ता काटे. गु॰ वड चडीया पिंपळ चडीया, हगरी हेटलना हेटल. अ॰ कोठे जरी गेला, दैव सोडीना त्याला..
The dog wags his tail not for you, but for the bread.- Spanish.कुत्रा तुकड्याचे आशे, शेपुट हालवितसे. अ॰ आर्जवी करी आर्जव, नाहीं यजमानास्तव.
The drunkard and the glutton shall come to poverty.मद्यपी खादाड आणती, गरीबीतें आपले हातीं.
The drunkard continually assaults his own life.दारूबाज वाईटपणा, करितो जिवाची हेळणा.
The edge cuts, but the sword has the credit of it.- Oriental.काटे बाड, नाम तलवारका.
The earth produces all things and receives all again.भूमी उत्पन्न करिती, पुन्हा आपले मोटीं घेती.
The easiest way to dignity is humility.मोठेपणा येतो हातां, जनीं धरितां नम्रता.
The elephant although dead still his hide is an assload.- Persian.हत्ती मरण पावल्यावरी, चर्म निघे भाराभरी. अ॰ सावकार मोडलाजरी, थोडा तरी अर्थ त्याचे पदरीं.
The empty vessel makes the greatest sound.खाली घडा जाणा, वाजतो दणाणा.
The end of a good man is good.भल्याचा शेवट, नाहीं हो वाईट.
The end of passion is the beginning of repentance.क्रोध गेल्या अंतीं, पश्चात्ताप पावती.
The end of mirth is often the beginning of sorrow.विनोदाचा परिणाम, तो दुःखाचा उपक्रम.
The epicure puts his purse into his belly; and the miser his belly into his purse.विलासी पैका पोटास खातो, कृपण संग्रह करीत जातो.
The evening crowns the day.सायंकाळ झाला, मग तो दिवस निभावला. अ॰ चांगला काळ झाला, तो संसारीं निभावला.
The evil we do to others, frequently falls on our heads.जो खाडा दुसऱ्या खणतो, त्यांत आपण पडतो. म्ह॰ करूंगेलों तुज, तें झालें मज.
The example of good men is visible philosophy.भले मनुष्यांचा कित्ता, तत्वज्ञाना जोगता.
The eye of the master does more work than both his hands.काम करी धनी आपुले हातीं, त्यापेक्षां चौकशीनें होतें ज्यास्ती.
The eye that  sees all things else, sees not itself.डोळे सर्वां पाहाताती, स्वतां ते नपाहाती. म्ह॰ दोन्ही डोळे शेजारीं, भेट नाहीं संसारीं.
The eyes of a dead father are large.- Oriental.मूवे बापकी, बडबडी आंखें. म्ह॰ मेल्या म्हैशीस दूध फार.
The eyes serve for ears to the deaf.- Italian.कान बहिरे झाले, तर उपयोगी डोळे.
The fairest rose will wither at last.गुलाबी फूल सुंदर, शेवटीं कोमून जाय लौकर. गु॰ फुले ते करमाय. अ॰ अमोल काया, जाईल वाया.
The father to the bough, the son to the plough.कुकर्मानें बाप गेला फांसी, पाहून मुल लागला उद्योगासीं.
The faulty stands on his guard.पदरी असतां अपराध, राहे तो नेहमी सावध.
The fear of war is worse than war itself.मनांत युद्धाचें भय धरी, त्या पेक्षां लढाई झाली बरी.
The fire in the flint shows not till it is struck.गारींत अग्नि असे, तो झाडतानां दिसे. अ॰ परिक्षा केल्यावीण, नाहीं समजत गुण.
The first chapter of fools is to esteem themselves wise.आपणा म्हणवी जो शहाणा, पहिला तो मूर्ख जाणा.
The first step to greatness is to be honest.सभ्यता आंगीं धरी, ती थोरपणाची पायरी.
The first step to virtue is to abstain from vice.कुकर्माचा त्याग करी, ती सत्कर्माची पायरी.
The first step to wisdom is to be free from folly.अज्ञानाचा त्याग करी, तीच ज्ञानाची पायरी.
The five fingers are not of the same length.- Oriental.पांचो अंगुलिया, बराबर नहीं. म॰ पांचही आंगठ्या, नाहीं सारख्या.
The follies of youth are food for repentance in old age.तरूण वेडेचार करिती, म्हातारपणीं आठविती.
The folly of one man is the fortune of another.मूर्खाची संपत्ति, जाती दुसऱ्या हातीं.
The fool is busy in every one’s business but his own.मूर्ख सर्वां कामीं शिरतो, आपलें काम सोडून देतो.
The fool is offended at him who speaks truth.- Oriental.हक कहनेसें, अहमक बेजार. अ॰ सत्य भाषण बोलतां, मूर्ख पावे खिन्नता.
The fool never thinks higher than the top of his house.आपले घरा पुरती, मूर्खाची समजुती.
The fool wanders; the wise man travels.मूर्ख उगाच भटकतो, शहाणा देशातें पाहातो.
The foolish alchymist sought to make gold of iron and made iron of gold.- Italian.मूर्ख किमया करूं इछिती, सोने देऊन लोह घेती.
The foolish man speaks, the wise man thinks.नादान बातकरे, दाना कीयास करे. अ॰ मूर्ख बोलतो, शहाणा मनन करितो.
The foot of the owner is the best manure for his land.धनी असतां शेतावरीं, लागवड होय बरी. म्ह॰ ज्याचें पोट शेतावरीं, त्यानें बसावें बांधावरीं.
The fortitude is the distinguishing mark of a great mind.थोरपणाचें लक्षण, धैर्य मुख्य जाण.
The foundation of our hope, and of our love are laid in the power of thought.आशा प्रीतीचें बंधारण, आहे मनाचे स्वाधीन.
The fox is very cunning, but he is more cunning that catches him.- Spanish.कोल्हा मोठा हिकमती, धरी त्यास तो त्याहून ज्यास्ती.
The friar preached against stealing when he had a pudding in his sleeve.माळा जपे बाहेरी, मनांत चिंती चोरी. हीं॰ एक हाथ जिकर पर, एक हाथ फिकर पर.
The friendship like gold in the fire loses nothing by being tried.आटलें सोंने कमी नसें, मैत्रिकीचें लक्षण तसें.
The friendship of a great man is a lion at the next door.मोठ्याचीहो मैत्री घडती, सिंहा परी देती भीती.
The friendship of a mean person is like a wall of sand.- Oriental.ओछेकी पीत, बालूकी भीत.
The friendship of an ape is the loss of life.- Oriental.बंदरकी दोस्ती, जीका जियान. अ॰ नादानकी दोस्ती, जीकाजियान.
The friendship of one wise man is better than that of a hundred fools.मैत्री एका शहाण्याची करावी, शतमूर्खाची न धरावी.
The fruits of the earth spring up once a year, but the fruits of friendship at all times.वर्षांती भूमि फळे, मैत्री फळे वेळों वेळें.
The full stomach loatheth the honey-comb, but to the hungry every bitter thing is sweet.भरले पोटा मिष्टांन, लागतसें वाइटवाण, भुके पोटा मिळें अन्न, लागे अति गोड जाण. सं॰ वृथा वृष्टिः समुद्रेषु वृथा तृत्पेषु भोजनं.
The goat has given milk, but filled with dung.- Oriental.बकरीने दूध दिया, पर मेगनीयो भरा.
The gold bird has flown out of my hands.- Oriental.सोनेकी चिडया, हाथसें उडगयी. अ॰ दाता हातीं आला, तो नाहींसा झाला.
The golden age was never the present age.सांप्रत युगाप्रमाणें, सत्ययुग न मानणें. अ॰ दिवसेंदिस काळ, फिरवीत असे सकळ.
The good you do will last.- Oriental.नेकीही रहजातीहै. अ॰ भलाई करिती, तीच राहाती.
The goodness of a pudding is known in the eating.मिठाईचा चांगुलपणा, भक्षिलीयावरी जाणा.
The gown is her’s that wears it; and the world is his who enjoys it.वापरील त्याचें प्रावरण, करील त्याचा संसार जाण.
The grandfather died and grandson born; the profit and loss are equal.- Oriental.आजा मेला नातू झाला, जमाखर्च सारखा आला. गु॰ डोसी मुई, पोरी आवी.
The grave is the common lot of all.श्मशानभूमी, आहे सर्वाचें कर्मीं अ॰ सकळांचे दैवी आहे, मृत्यूऐसा जाणून राहे.
The great and the little have need of one another.थोरा आणि लहानाप्रति, परस्परें गरज पडती.
The great business of man is to improve his mind and govern his manners.मोठे काम करणें, थोरपणा वाढवणें.
The great thieves punish the little ones.मोठे चोराचे हो हातीं, लहान चोर लुटले जाती.
The greatest advantage without virtue are real losses.कुकर्मानें करी प्राप्ती, ती तर नाहीं रहात हातीं.
The greatest curse is one’s own bad temper.ज्याचा स्वभाव व्दाड, तीच नड त्याला आड.
The greatest hate springs from the greatest love.अति प्रीति जेथें चालती, तेथें अति अदावत वाढती.
The greatest king must at last go to bed with a shovel.राजा असतानां मोठा बळी, सरण शय्या त्याचे कपाळीं.
The greatest man living may stand in need of the meanest.गरज मोठ्यास ही लागती, जातो हलक्याचे हातीं.
The greatest medicine in life is a true friend.वनस्पति प्रमाण, खरा मित्र जाण.
The greatest misfortune of all is not to be able to bear misfortune.विपत्ति सहन न करी, त्यास ती वाटती भारी.
The greatest strokes make not the best music.बळानें मारतां टोले, वाद्य न चाले चांगलें.
The greatest talkers are always the least doers.बहु बडबड करी, तो थोडे आचरी.
The greatest wealth is contentment with a little.फार धन ज्याच्यापाशीं, समाधान थोडें त्याशीं.
The grocer eats even his own sugar in secret.- Oriental.बनीयाभी अपना गुड छुपाकर खाता है. अ॰ अमर्यादेनें करिती, त्यास बट्टा लाविती.
The guilty man fears the law, the innocent man fortune.भितो अपराधी न्यायाशी, निरपराधी तो दैवाशीं.
The guilty mind needs no accuser.ज्याचें मन सदोषक, त्यास नलगे सूचक.
The habit does not make the priest.- Italian.उपाध्या होण्यास, नलगे सायास.
The half is better than the whole.सोडून अर्धीला, धाऊंनये सगळीला.
The handsomest flower is not the sweetest.फूल दिसण्यांत सुंदर, गंध बहुधा नसतो मधुर. अ॰ स्त्री असतांना सुंदर, गुणाचा नसतो विस्तार.
The hasty hand catches frogs for fish.घाई घाईनें धरूं जाती, मत्स्या बद्यल बेडक्या हातीं. अ॰ उतावळीनें धरती, नसावें तें येतें हातीं.
The head and feet keep warm, the rest will take no harm.- French.शिर पाद गरम ठेवितसे, इतर अंगा भय कांहीं नसें.
The head grey, and no brains yet.झाले केश श्वेत, बुद्धी नाहीं येत.
The heart is a mirror for the heart.- Oriental.दिलपरदिल, ऐनाहै. अ॰ अंतःकरणाचा दिलासा, तोच त्याचा आरसा.
The heart of a fool is in his mouth, but the mouth of a wise man is in his heart.- Latin.मन मूर्खाचें ओंठी, शहाण्याचें पोटीं.
The hero sacrifices his life for fame; the wretch for bread.- Oriental.मरद मरे नामको, नामरद मरे नानकों.
The heron is turned saint.- Oriental.बगला भगत भया. अ॰ ढोंगी साधूवेष धरी, दुज्याचें हरण करी.
The high way to honor is through the temple of virtue.मोठे मार्गीं थोरपणा, सुकर्मानें प्राप्त जाणा.
The higher the ape goes, the more he shows his tail.वानर चढे उंचावरी, आपुलें पुच्छ लोंबतें करी. अ॰ मूर्खा आली उंच पदवी, आपुल्या चेष्टा करून दावी.
The highest branch is not the safest roost.घरोटा उंच खांदीवरीं, न राहात बांधला तरीं.
The highest standing, the lowest fall.जो उंच चढे, तो खालीं पडे.
The holidays of joy are the vigils of sorrow.सणाचें सुख, तें दुःखाचें मुख.
The horse is in the stable and you declare his price in market?- Oriental.घर घोडा, बजार मोल. म॰ पाण्यांत म्हैस, बाहेर मोल. गु॰ गामडे भेस, ने घेर मोल.
The horse-shoe that clatters wants a nail.- Spanish.घोडे्याचे नाल सुटती, मेखेवाचून खडखडती. अ॰ महा संकटीं पडती, द्रव्य बढाई सांगती.
The horse thinks one thing, and that rides him another.मनीं घोड्याचे येतें, तें स्वाराचें नसतें. अ॰ करूं जातां एक, प्रारब्ध घडवी अनेक.
The hotter war, the sooner peace.घनघोर युद्ध होतें, त्वरित सल्यावरीं येतें.
The informer is the worst rogue of the two.चहाडी सांगणाराहूनि, ऐकणारा दुष्ट जाणी.
The interest is more prized than the principal.- Oriental.मुदलसें बियाज प्यारा होता है. म॰ मुदलाहून व्याज प्राप्ती, विशेष आवडती.
The judge must be condemned when he absolves the guilty.- Latin.न्यायाधीशें अपराध्याशीं, सोडल्यावरीं दंड त्याशीं.
The kick of the dam hurts not the colt.मांजरीचे दांत, नाहीं पिल्यांस लागत.
The king may bestow offices, but cannot bestow wit to manage them.राजा अंमल देतो, नदे बुद्धि चालवण्या तो.
The king’s wrath is as the roaring of a lion, but his favour is as the dew on the grass.- Latin.सिंह गर्जनेप्रमाण, राजकोप जाण, राजकृपा सितळ, जैसें दहिंवर जळ.
The knot that is tied in treachery will be loosed by jealousy.विश्वासघात धरी मनीं, तो हेव्यापासून सुटला जाणी.
The lamp gives no light in the presence of the sun.- Persian.असतां दीपाचें तेज, सूर्यापुढें निस्तेज.
The language of thirty-two teeth is never uttered in vain.- Oriental.बतिस दांतकी भाका, खालीं नही जाती. म॰ बत्तिसीची वाणी व्यर्थ नहोय जाणी.
The last drop makes the cup run over.भांडें कांठो कांठ भरतें, पाणी पडतां सांडून जातें. अ॰ कळसास गोष्ट येती, अपायानें ढासळून जाती.
The laws are the dictates of reason.बुद्धीची उत्पती, तीच वेव्हार नीति.
The law is not the same at morning and night.कायदे सदा फिरती, आजचे उद्यां नसती.
The less a man sleeps, the more he lives.थोडी झोंप घेतो, अधीक वांचतो.
The least boy always carries the greatest fiddle.लहान मूल मोठा विणा, हातीं नेत असतो जाणा. अ॰ नाहीं भार उचलायाची शक्ति, त्यावर अवघें ओझें घालती.
The liar, even though of gold is worse than offal.- Oriental.झूठा झूठेसे बूरा, जो सोनेका होय. अ॰ असतेय वक्ता द्रव्यवान, उच्छिष्टाहून वाईट जाण.
The liar’s face is black, and the man who speaks truth, is prosperous.- Oriental.झूठेका मूह काला, सच्चेका बोलबाला.
The liar is only respected in his own house.- Persian.लबाडाचा सनमान, त्याचेच घरीं जाण.
The liberal man is the friend of God.- Persian.दान धर्म कर्ता, तो ईश्वराचा आवडता.
the light is nought for sore-eyes.डोळे आल्यावरी, प्रकाशाचा त्रास करी. अ॰ चोरास चांदणें, वाटते शत्रुप्रमाणें. सं॰ चोराणांचंद्रमारिपुः।।
The light of intellects puts out the fire of persecution.बुद्धीचिया प्रकाशानें, तापत्रयासी नाशनें.
The light of learning is the day of mind.विद्येचा प्रकाश, तो मनाचा उल्हास.
The lion’s skin is never cheap.सिंहाचें कातडें, नाहीं स्वस्त हो बापुडें.
the little cannot be great unless he devour great.लहान मोठ्यांते लुटती, गरीबाचे श्रीमंत होती.
The little wimble will let in the great auger.असतां सळई इतके भोंक, बरमा जाईल देख. सं॰ चंचुप्रवेशोमुसल प्रवेशः
The lizard runs no farther, than the heap of cowdung.- Oriental.गिरगटकी दौड, बटूरी तलक. अ॰ गरीब शक्ति येवडी, घालतो आपुली उडी.
The load of an elephant can only be carried by an elephant.- Oriental.हाथीका बोझा हाथीही उठताहै. अ॰ मोठ्याचा भार, मोठाच करी पार.
The loaf in the oven is yours, that in the hand is mine.- Oriental.तवेकी तेरी, हाथकी मेरी. अ॰ हातीं आहे तें आपुलें, दुज्या हातीं तें लांबलें.
The longest day must have an end.- French.मोठा दिवस जरी असला, तरी अस्त आहे त्याला. अ॰ उगवेल तो मावळेल.
The longest life is but a parcel of moments.जरी फार वर्षें वांचतो, तरी काळ घेउनिया जातो.
The loquacity of fools is a lecture to the wise.मुर्खालागीं वाचाळपणा, तो शहाण्यास उपदेश जाणा.
The loss of money can be repaired but the credit once last cannot be recovered.मिळे पैका गेल्यावरीं, पत नाहीं मिळणारी.
The love of money is the root of evil.द्रव्यहरण प्रीति, ती पापोत्पति.
The love of the wicked is more dangerous than their hatred.दुष्टाची प्रीति घातक, व्देषापेक्षां अधिक.
The luxurious live to eat and drink; the wise eat and drink to live.सूज्ञ जीवरक्षणार्थ खाती, विलाशी खाण्यास्तव राहाती.
The man is rich whose desires are poor.ज्याची इच्छा लहान, म्हणावा तो भाग्यवान.
The man is strutting in gorgeous attire, but the women of his house are starving.- Oriental.टिळे टोपे नायकाचे, घरीं हाल बायकांचें.
The man with the beared committed the crime, but he with the whiskers is convicted.- Oriental.करगीया दाढीवाला, पकडागीया मुछो वाला. अ॰ एक करी अपराध, दुज्या लावती बाध. सं॰ घटःपिबतिपानीयंताडणंझल्लरीयथा.
The magistrate’s son escapes from every thing.- Spanish.कोतवाल पुत्र निभाऊन, जातो सर्व खटपटीतून. अ॰ थोरापासून लबाडी, झाली मानिती थोडी.
The married woman’s child is gone to play.- Oriental.सुवाशिनीचा मुलगा, खेळावया गेला. अ॰ प्राप्तीची आशा आहे, नुकसानी झाल्या न पाहे.
The master’s eye makes the horse fat.- Italian.धन्याची असतां दृष्टि, घोड्यास होय पुष्टि. अ॰ धनी जेथें बसती, तेथें कामें चांगलीं होतीं.
The master himself asks an alms, and beggars are standing at his door.- Oriental.आपही मीया मंगता, बहार खडे दरवेश. अ॰ आपण भीक मागतो, तो दुसऱ्यां काय देतो.
the memory of happiness makes misery woeful.सुखाचें स्मरण, दुखांत वाटें कठिण.
The memory of the just is blessed: but the name of the wicked shall rot.- Scriptural.खोट्याचे नावाची होय माती, खऱ्याची वाढे कीर्ती सं॰ स्मर्य्यधार्म्मिकलोकानां नाम धन्यं प्रजायते।। किंतु दुष्टमनुष्याणां नामानियांति लुत्पताम॥
The merciless butcher knows not the pain of another.- Oriental.बेदर्द कसाई, किया जाने पीड पराई. म॰ दया नाहीं ठाऊक, त्या म्हणावा खाटिक.
The mill cannot grind with the water that is past.ज्या पाण्यानें चक्की फिरे, तें पुन्हा नये माघारें. अ॰ जे दिवस जाती, ते पुन्हा न येती.
The mind is the touch-stone of content.समाधानाची कसोटी, आहे मनाचे पोटीं.
The minority must be ruled by the majority.बहुताचें चालें मत, तेथें थोड्याचें न चालत.
The miser is afraid to none, but a bitter enemy to himself.धाक कृपणा न कोणाचा, शत्रु आप आपणाचा.
The miser who refuses at once, is preferable to the liberal man who gives slowly.- Oriental.सखीसे सूंम भला, जो तरत दे जबाब.
The mob has many heads, but no brains.बंडीं असती बहुजन, एकही नसतो बुद्धिमान.
The money spent and the money saved will profit.- Oriental.वाहिली ती गंगा, राहिलें तें तीर्थ. अ॰ खर्चून पैका राहाणें, तोच लाभ पाहाणें.
The more a blanket is wet, the heavier it becomes. -Oriental.जोंजों भीजे कामरी, तेंवतेंव भारी होय. अ॰ जैसें व्याज वाढतें, तैसें कर्ज फुगतें.
The more haste, the less speed.- French.पुढेंपाठ, मागें सपाट. हिं॰ आगे दोड, पिछे छोड.
The more laws, the more offenders.जेथें अपराधी फार तेथें कायद्याचा विस्तार.
The more noble, the more humble.जो नामदार, तो नम्र फार.
The more riches a fool hath, the greater fool he is.द्रव्य बहु मूर्खाहातीं, मूर्खपणा वाढे अती.
The more servants a man keeps, the more spies he has upon his actions.बहु शेवक ठेवी कामावरीं, बातमी देती घरोघरीं.
The more sirup you put, the sweeter it will be.- Oriental.जितना गूड डालेंगा, उतना मिठा होवेंगा.
The more thy years, the nearer thy grave.जसें आयुष्य भरतें, तसें मरण जवळ येतें.
The more wit, the less courage.जेथें अधिक चातुर्य, तेथें राहे कमी धैर्य.
The more women look in their glasses, the less they look to their houses.वारंवार आरसा पाहे, तीची प्रीति न घरीं राहे. म्ह॰ बोडकी आरशांत पाहे, सहदेव म्हणे तेथें कांहीं तरी आहे.
The more worship, the more cost.अधीक भक्ति, विशेष फळ श्रुति.
The more you court a mean man, the statelier he grows.- Spanish.हलक्यास फूसदेतो, हलका अधिक फुगतो.
The more you heap, the worse you cheap.फार संग्रह करिती, ते माल स्वस्त विकती.
The more you stir, the worse you stink.कोळसा उगाळितो, तेवढा काळा निघतो.
The morning hour has gold in its mouth.- German.प्रातःकाळची घटिका, सुवर्णतुल्य लेखा.
The morning to the mountain, the evening to the fountain.गिरीवरीं प्रातःकाळीं, हौदावरीं सांयकाळीं.
The most dangerous wild beast is a slanderer; of tame ones, a flatterer.कुभांडी तो जंगली पशू, आर्जवी तो पाळींव वसू.
The most manifest sign of wisdom is a continual cheerfulness.सदा ज्याचे उल्हास मनीं, तोच म्हणावा खरा ज्ञानी.
The most violent friendships soonest wear themselves out.मैत्री फार जडती, ती लवकर तुटती.
The mother knows best, whether the child be like the father.मन जाणें पापा, माय लेंकराचे बापा.
The mother reckons well, but the infant reckons better.- Spanish.आई तान्हे मुलाचि तान भूक जाणती, त्यापेक्षा मूलास अधिक माहीती.
The mother-in-law Remembers not that she was a daughter-in-law.सासू पहिल्यानें सून असती, सून येतां सूनपणा विसरती.
The mouse does not leave cat’s house with a belly full.- Spanish.उंदिर मांजरां घराहून, येतो ऊपवासी परतून. अ॰ भयभीत असतां मन, भोग नाहीं होत पूर्ण.
The mouse is mistress of her own mansion.- Gaelic.उंदरीण आपुले घरीं, धनीण म्हणविती तरी. अ॰ व्हाव्या तैसा करी मौजा, ज्याचे घरचा तो राजा.
The mouth of one who has eaten, and the hair to one who has bathed cannot be hid.- Oriental.खातेके गाल नाहेके बाल नही छुपते. अ॰ जो करून नाहीं म्हणतो, तो तोंडावरून दिसतो.
The multitude of offenders is their protection.अपराध्यांची मंडळी, तीच त्यांची रक्षणीक टोळी.
The nearer the church, the father from God.- French.देवालयाजवल राहातो, देवापासून दूर असतो.
The night is short and the story long.- Oriental.किंचित असता अवसर, त्यांत येतीं कामें फार.
The noblest remedy of injuries is oblivion.नुकसानीशी हो उपाय, नाहीं विस्मृती शिवाय.
The nose of one who has had it cut off, grows an ell and quarter.- Oriental.नकटेकी नाक कटे, सवागज और बढे. अ॰ आब्रु गेल्यावरीं, परवा न धरीं.
The offender never pardons.- Italian.दुखविल्या प्राण्याहातीं, पडले असतां न सोडीती.
The older a fool, the worse he is.मूर्ख जेवढा वाढतो, तेवढा दुष्ट होतो.
The oldest man that ever lived died at last.- Gaelic.बहु वर्षे जरीं वाचतो, तरी मृत्यूचे स्वाधीन होतो.
The one-eyed loves the one-eyed; and a queen loves a king.- Oriental.कानीको काना और रानीकों राना प्यारा. अ॰ ज्यासारखा जो असतो, तो त्यास आवडतो.
The only coin that is most current among mankind is flattery.जैसी नाणे वारी फिरती, तैसी खुशामत चालती.
The only way to be amiable, is to be affable.आवडतें व्हावें, तर भले असावें.
The operation of fortune is not always the same, therefore do not grieve.- Persian.दैवगती न चाले सारखी, यास्तव कदा नव्हावें दुःखी.
The oxen labor and the horse eats at his ease.- Oriental.भमरे बैल, बैठा खाय तुरंग. अ॰ गरीब कष्ट करिती, तलिवार उपभोग घेती.
The pain of a lover cannot be cured by the remedies of a Doctor.- Persian.वैद्यउपायाने कांहीं, इष्क दुःख जात नाहीं.
The pains of the mind are harder to bear than those of the body.देहदुःख सहन होतें, मनांतलें कठिण पडतें.
The paper boat if it do not sink to-day, will tomorrow.- Oriental.कागजकी बनागई नाव, आज न डुबे कल डुबे. अ॰ करणें अशाश्वत, चिरकाल न राहत.
The parrot of wisdom is flown away.- Oriental.अकल्लकी तोती उडगयी. अ॰ त्याचे बुद्धीला, भ्रंश झाला.
The passions are warm friends to themselves, but bitter enemies to others.क्रोध ज्याचा त्यास आवडतो, इतरांस शत्रूसा वाटतो.
The path of virtue is the path of peace.सुकर्माचा जो पंथ, तोच समाधानाचा पथं.
the pen of the tongue should be dipped in the ink of the heart.- Italian.जीभेची करूनीया लेखणी, शाईंत बुडवणें अंतःकरणीं. अ॰ मनांत विचार केल्यावरी, वाचा प्रगट करा बाहेरी.
The physician administers the medicines, but God effects the cure.- Oriental.वैद करे वैदाई, और चंगा करे खुदाई.
The plaintiff and defendant are in a boat, the witnesses are obliged to swim.- Oriental.वादि प्रतिवादी नावेंत, साक्षी तरून जात. अ॰ आपण स्वस्थ बसणें, परक्यां श्रम देणें.
The pleasures of the mighty are the tears of the poor.समर्थ लोकाचा आनंद, होतो गरिबाचा खेद.
The poor man’s penny, unjustly detained, is a coal of fire in a rich man’s purse.गरीबाचा पैका बुडविती, त्याचे वित्ता आग लागती.
The poor man’s wisdom is as useless as a palace in a wilderness.- Oriental.गरीबाचें शहाणपण, उपयोगी नाहीं जाण.
The positive man is always wrong.जो मत्ताग्रही, तो खरा नाहीं.
The postern door makes thief and whore.असतां उघडें मागील दार, होती चोरी आणि परव्दार.
The potter is hostile to the potter.कुंभारांवरी, व्देष कुंभार करी. अ॰ कसब्या कसबी पाहाती, शत्रुप्रमाणें मानिती.
The praise of envious men is far less creditable than their censure.देख दुख्या करितो स्तुती, निंदेपेक्षां अधिक असती.
The praise of fools is censure in disguise.मूर्खां स्तुति तोंडावरी, निंदा असेचि अंतरीं.
The present fashion is always handsome.सांप्रत लोकरीति, त्या सुंदर दिसती.
The present time is the best, because it is our own.जो वेळ चालला, तो आपला चांगला.
The prison is shut night and day, yet it is always full; the temples are always open, and yet find no one in them.- Chinese.बंद असता बंदिशाला, तेथें बहुतांचा मेळा, देवालयें खुलीं असतीं, तेथें कोणी न जाती. अ॰ पाप मार्गीं बहु जाती, पुण्य मार्गीं थोडे येती.
The profit of the earth is for all: the king himself is served by the field.- Scriptural.करी भूमी उत्पन्न, तेणें राजा रंकाचें पोषण.
The proper devil of mankind is man.- Oriental.आदमीका, सैतान आदमीहै.
The providence of God is over all his works.ईश्वराची सत्ता, ती सर्व व्यापकता.
The public security is the first law of the state.सर्व लोकां निर्भयपणा, तोच राज्यन्याय जाणा.
The rat could not enter his hole and he tied a broom to his tail.- Persian.बिळीं नमावें उंदिर प्राणी, त्याणे पुच्छा बांधली केरसुणी. अ॰ स्वोदराची नाहीं भरती, दुज्या आमंत्रण करिती.
The rat which has but one hole is soon caught.उंदिरा एक बिळी वाट, असतां मिळतो झटपट. अ॰ एक देशी, पडतो फशीं.
The receiver is as bad as the thief.चोरीचा जो माल घेतो, चोरासारखा तो असतो.
The recollection of former prosperity makes one uneasy.- Oriental.मागील संपतीचें स्मरण, करितां होय मन खिन्न.
The request of a Lord is a kind of force upon a man.बडे लोकांचे मागणें, संकोचीत गरीब तेणें.
The remedy for injuries, is not to remember them.अपकारास उपाय काय, तर विसरून जाय.
The remedy is worse than the disease.- Scotch.दुखणें वाटतें बरवें उपाय न सहन करवें.
The remedy of tomorrow is too late for the evil of to-day.- Spanish.आजचें अरिष्टा उपाय, उद्यां केल्यानें न होय.
The remembrance of a well-spent life is sweet.चांगलें केल्याचें स्मरण, होतां वाटें गोड जाण.
The remembrance of past calamities is painful.- Latin.मागले विपत्तीचें स्मरण, पडतांना होतें मरण.
The report is worse than reality.- Oriental.झालें तें पुरवतें, अवाई दुःख देतें.
The reward of unlawful pleasure is lawful pain.अनुचित कर्माची प्राप्ती, तीच शरीरा विकृति.
The rich and ignorant are sheep with golden wool.- Italian.कनक केश भेष जैसा, मूर्ख धनिक शोभतो तैसा.
The rich and the poor are dependent on each other.धनिक गरीब वेव्हारांत, परस्परें आश्रयांत.
The rich follow wealth, and the poor the rich.धनिक द्रव्यानें वागती, गरीब त्याचे आश्रयीं चालती.
The rich ruleth over the poor; and the borrower is a servant to the lender.- Scriptural.धनिकाची सत्ता गरीबावर, धनकोचा रीणको चाकर. सं॰ दरिद्रेषु मनुष्येषु प्रभुत्वं कुरूते धनी, उत्तमर्णमनुष्यस्याधर्मणः किंकरोपमः।।
The right man in the right place.योग्य जागेंत ठेवावा, तो त्या योग्यतेचा असावा.
The rope has been burnt, but its twist still remains.- Persian.रस्सी जलगयी, पर बल नही गया. गु॰ काथानी दोरडी बळे, पण बळ नही सुके. अ॰ खराबींत आला, तरीं तोरा नाहीं गेला.
The safest antidote against sorrow is employment.शोकास सोपा उपाय करी, ध्यान धरी उद्योगावरी.
The second vice is lying, the first being that of owing money.प्रथम कर्ज हाच दुर्गुण, त्यापासून असत्य निर्माण. अ॰ कर्ज केल्या मागे, खोटें बोलावें लागे.
The servant of a king is a king.- Hebren.राजकारभार करी, त्यास राज मुखत्यारी.
The shoes on the head, the loaf in the hand.- Oriental.सिरपर जुती, हातपर रोटी. अ॰ पोटास द्यावें, काम घ्यावें.
The sickness of the body may prove the health of the soul.शरीरास दुखणें, तें जिवास जाचणें.
The singing man keeps his shop in his throat.- Spanish.गाणाराची जमात, असती त्याचे गळ्यांत अ॰ जेथें गवई गाती, तेथें श्रोते जमती.
The sinner’s boat must necessarily sink.- Oriental.पापीकी नांव डुबी पर डुबी. अ॰ पाप करितो, तो खचित बुडतो.
The slap of the face keeps the cheeks red.- Oriental.तमाचामारे, मुह लाल रखते है. अ॰ शाशनाचें स्मरण, सदा राहतें जाण.
The sleeping and the dead are but as pictures.सोया मुवा, बराबर है. अ॰ निजला मेला जाण, दिसतो समान.
The sleeping fox catches no poultry.कोल्हा निजल्यावरी, सावजें कैशीं धरी. अ॰ काम न केल्यावरी, पोट कैसें भरी.
The smallness of the kitchen makes the house the bigger.चूल लहान ठेवती, घर वाढविती. अ॰ खर्च थोडे करिती, द्रव्यवान होती.
The soldier is well paid for doing mischief.- Italian.योद्धे समरंगणीं वध करिती, तरी रोजमुरा चांगला घेती. अ॰ प्राणसंकटी पडती, ते द्रव्य मिळवती.
The sorry horse requires a whip; a sign is enough for the generous steed.- Oriental.टटूकों कोरडा, ताजीकों इशारा.
The soul is not where it lives, but where it loves.जीवाठिकाणीं जीव नसतो, प्रीत लागती तेथें असतो.
The still sow eats up all the draff.- Dutch.तान्हेली गाय, गाळ खाय. अ॰ गरज लागल्यावरी, नकरावें तें करी.
The strength of wealth is better than the strength of the body.द्रव्य बळ चांगलें, अंगबळ पांगळें.
The stroke of a stone is not death.- Oriental.पथर मारे, मौत नहीं. म्ह॰ आपटल्यानें मरण, नाहीं येत जाण.
The study of vain things is laborious idleness.पोकळ विषयीं व्यासंग करणे, ते तर श्रम व्यर्थ घालविणें.
The subject’s love is the king’s life guard.प्रजाप्रीति राजावरी, त्याचें संरक्षण करी.
The submitting to one wrong brings on another.- Spanish.खोटी गोष्ट मान्य केली, तर दुसरी अंगी लागली.
The sun is never the worse for shining on a dunghill.ऊन उकरड्यावरी, सूर्यास नबाधे तरी. अ॰ सज्जन दुष्टासवें बसती, त्यांचे गुण त्यांस न लागती.
The sweetest wine makes the sharpest vinegar.- Italian.शांत स्वभाविका राग, असतो केवळ मांग.
The table robs more than the thief.चोरी होऊन माल जातो, त्याहून मेजवानींत खपतो.
The tears of a whore, and the oaths of a bully, may be put in the same bottle.वेश्याचे मिथ्या अश्रुपात, तैशींच लंडाची शपथ.
The tears of the congregation are the praises of the minister.- Italian.श्रोत्याशीं प्रेम दाटे, वक्ता स्तुति योग्य वाटे.
The teeth of one’s own calf are visible from a distance.- Oriental.आपने बछड्यके दांत, कोसोसे मालूम होते है. अ॰ आपले घरचा खटला, दुरून कळतो मनाला.
The thief doth fear each bush an officer.रखवाली करतो, त्यास चोर भितो. हिं॰ पत्ता खडका, और बंदा सरका.
The thirsty person goes to the well, not the well to him.- Oriental.पियासा कूवे पास जाता, कूवा उसपास नही आता. अ॰ धनिकाचे घरीं, गर्जी घाली फेरी.
The tiger and the goat are watered at one spring.- Oriental.शेर बकरीको एक घांटमे पानी पीलाया है. अ॰ लहान थोर एकान्याय, चालवण्यां केला उपाय.
The times are unfavorable to men of respectibility- Persian.भल्याचा जमाना, विपरीत आहे जाणा.
The times change, and we change with them.जसे काळ चक्र फिरतें, तसें मनुष्य वागतें.
The tongue and the pen are both interpreters of the mind.जिव्हा आणि लेखणी खरी.मनाचिं विवरण कारी.
The tongue breaketh bone, though itself have none.जिभेलागि हडूक नसें, पण दांत पाडीतसे.
The true art of making gold, is to have a good estate, and spend little of it.थोडें खर्चून पैका सांचवणें, गृहादिक घेऊन रक्षणें.
The truly brave fear only what is base and wicked.शूर हलक्या दुष्टा भिती, इतरां लागी न मानिती.
The truest jests sound worst in guilty ears.खरी थट्टा करिती, अपराध्य मनी बिंबती.
The truth may be blamed but not shamed.आला आरोप खऱ्यावरी, नाहीं तो भिणार तरी.
The truths of God are the pillars of the world.ईश्वराचा खरेपणा, पृथ्वीचा स्तंभ जाणा.
The vicious obey their passions, as slaves do their masters.- Greek.विषयीं कामाचे आधीन, जैसे दास धन्यास्वाधीन.
The voice of the people is the voice of God.- Latin.पांचामुखी परमेश्वर.
The voice of the people is God’s kettle drum.- Oriental.खलककी जबान, खुदाका नगारा. म॰ जगाची वाणी, ती ईश्वरध्वनी.
The unknown are better than ill known.अजाणते असावे, वाईट जाणून नसावें.
The used key is always bright.वापरण्याने किल्ली उजळ, उद्योगानें शरीर चंचळ.
The useful and the beautiful are never apart.- Latin.उपयोगी आणि सुंदर, त्यांचे काम निरंतर.
The usual forms of civility oblige no man.नित्याचा आदरमान, तो आभार न मान.
The usurer and spendthrift are cat and mouse.उडाउ आणि व्याजखोर, उंदिरास जैसी मांजर.
The water that comes from the same spring cannot be both fresh and salt.एका झऱ्यातून पाणी, नयेत खारें गोडवणी.
The water of the eaves of the roof does not mount up to the ridge-pole.- Oriental.उलटिका पानि, बुलंदि नही ज्याता. अ॰ मूळचा असतां अकुलिन, तो न होय कदा कुलिन.
The way of a fool is right in his own eyes.- Scriptural.मूर्ख आपले मनीं, निज मार्ग सत्य मानी. सं॰ अज्ञानस्य मनुष्यस्य वर्म्त तद्यृष्टितःशुभम॥
The ways of love are peculiar to itself.- Oriental.प्रीतीची रीति, तऱ्हेवार असती. हिं॰ प्रितकी रीत न्यारी है.
The weakest goes to the wall.- Scotch.अशक्त जातो, कुडा पावतों.
The wealth of sinners goes in expiation.- Oriental.पापीका माल, पराश्चीत जाय.
The wealth of a fool is to be eaten by keeping him in good humour.- Oriental.फुहडका माल, हन्सहन्स खावें. पु॰ गाफिलका माल, आंकीलोका खुराक.
The wearer best knows where the shoe pinches him.अळवाची खाज, अळवास ठाऊक.
The whole house is your’s, but do not touch any thing in it.- Oriental.घरबार तुमारा, कोठीको हात नलगाव. अ॰ मानभावाचे बोलणें, हाती कांहीं नलावणें.
The whole ocean is made up of single drps.पाण्याचा लहान बिंदु, त्याचा केला मोठा सिंधु. अ॰ ईश्वर करणी पाहे, आगाध आहे.
The whole village is burnt, and now the black clouds pour down water.- Oriental.सारागांव जलगया, काले मेगीया पानी दीया. अ॰ अवघा नाश झाल्यावरी, मग उपाय काय करी.
The wicked even hate vice in others.दुर्गुणी असतां आपण, दुज्या दुर्गुणी म्हणें जाण. पु॰ मी हसें लोकां, शेंबूड माझे नाका.
The wife is the key of the house.जी असे घरकरीण, ती गृहाची किल्ली जाण.
The wise hand does not all the foolish tongue speaks.- Spanish.मूर्ख जन जेवढे बोलती, तेवढे शहाणे न करती.
The wise make jests, and fools repeat them.- Scotch.शहाणे चेष्टा करिती, मूर्ख त्याच उलटून बोलती.
The wise man is born to rule the fool.शहाणे जन्म घेती, मूर्खा शिकविती.
The wise man is he who does not think that he is so.- French.सूज्ञ ऐसें म्हणे त्याशी, सूज्ञत्वाचा गर्व नसे ज्याशी.
The wise man knows the fool, but the fool knows not the wise man.ज्ञाता ओळखे मूर्खास, मूर्ख न ओळखे त्यास.
The wise man knows he knows nothing, the fool thinks he knows all.- Italian.शहाण्य ज्ञान गर्व नराहे, मूर्ख म्हणे मी सर्वज्ञ आहे.
The wise only perfect by hearing the wisdom of others.शहाणे दुसऱ्याचें ज्ञान, ऐकून होती परिपूर्ण.
The word of a king ought to be as binding as the oath of a subject.- Italian.प्रमाणिक राजानें चालावें, तसेच प्रजेनें वर्तावें.
The work is dearer than the gold.- Oriental.सोन्यापेक्षां घडावण, अधिक आहे जाण.
The work will be in proportion of pay.- Oriental.जैसा दाम, वैसा काम. म्ह॰ जशी देणावळ, तशी धुणावळ. म्ह॰ जशी दक्षणा, तशी प्रदक्षणा.
The world grows wiser as it grows bigger.जशी सृष्टिही वाढती, तशी मनुष्यें शहाणीं होतीं.
The world is a ladder for some to go up, and some down.दुनिया हाच सर्वाचा जिना, कोणी चढती उतरती जाणा.
The world is a net; the more we stir in it, the more we are entangled.जेवढा अधिक व्याप करितो, तेवढा भवजाळ्यांत पडतो.
The world is workshop, and none but the wise know how to use the tools.- Oriental.दुनया हा मोठा कारखाना, शहाण्याचे हातीं घडमोड जाणा.
The worse luck now, the better another time.एकदां दैव वांकडें, दुसरे वेळीं फांकडें.
The worth of a thing is best known by the want of it.पदार्थाचें मोल जाणें, अगत्यचि पडल्यानें.
The wrath of brothers is fierce and devilish.बंधु बंधुत होय विरूद्ध, तो दुष्ट क्रोधाचा संबंध.
The young man dies, and the old man thinking of wedding.- Oriental.जवानोकों चलाचलें, बुढीयाकों बीयाहकी पडे, म॰ तरूणांचा होतो नाश, वृद्ध करी लग्नाची आस.
Theft and boldness together.- Oriental.करे चोरी और सिर जोरी.
Theft dwells in the heart of the thief.- Oriental.चोरके दिलमे, चोरी बसे.
There are a thousand miseries in one falling in love.- Oriental.हजार आफतहै, एक दिल लगानेमें. अ॰ एक इष्काच्या अंती, अनेक विघ्ने येतीं.
There are more fools than wise men in the world.शहाण्याहूनि मूर्ख कोटी, असती ह्या जगा पोटीं.
There are many rare abilities in the world, which fortune never brings to light.भूवरी असतीं बहु गुणी, दैवदशा प्रकाशीं न आणी.
There are some teeth to eat with, some to exhibit.- Oriental.खानेके दांत और, देखनेके और. अ॰ एक बोलावें, दुसरें करावें.
There is a devil in every berry of the grape.- Turkish.गोड फळीं, लागे अळी. अ॰ लागतें लांछन, चांगल्यास जाण.
There is a different fame goes about of every man.सर्व मनुष्यांची कीर्ति, एक सारखी नसती.
There is a remedy for every thing, could we but hit upon it.सर्वांस उपाय आहे, जाणता शोधून पाहे.
There is a scarcity of friendship, but none of friends.मैत्रीकीचा असतो तोटा, मित्र मिळती फुकटां.
There is a thick mist, so sing as you please.- Oriental.अंधाधूंद, मनहरा गाय. अ॰ धाक नाहीं शीरीं, व्हावें तसें करी.
there is a tide in the affairs of men, which, taken at the flood, leads on to fortune.ओहट भरती समान व्यवहार, सांभाळी द्रव्य भरती आल्यावर.
There can be no friendship where there is no freedom.जेथें मोकळिक नाहीं, ती मैत्री व्यर्थ पाही.
There can be no peace in any state where whisperers and tale-beares are encouraged.ज्या राष्ट्रीं चाहाड कानघुसे, तेथें प्रजेस सुख न दिसें.
There is frequently a worm at the foot of our flourishing condition.भरभरीचे वेळीं, कीड असती तिचे तळीं.
There is moon-light for a few days, and then it is dark as before.- Oriental.चारदिनकी च्यांदनी, फेर अंधयरा पाख. म॰ दोहों दिसाचें चांदणें, दोहो दिसाचें नांदणें. गु॰ चांद सुधी चांदणु.
There is more hope of a fool, than of him that is wise in his own conceit.- Latin.मूर्ख आशा बहु धरितो, सूज्ञ ती खोटी मानतो.
There is more money got by ill means than by good acts.चांगले कर्मानें थोडा पैका, वाईट मार्गे मिळे बहु देखा.
There is more trouble in having nothing to do, than in having much to do.काम नसता उदास, बहु कामानें आयास.
There is never enough where nought leaves.समान सिद्ध असें करावें, मेजवानी होऊन उरावें. उरावें. हिं॰ इतना पका, के बासिथका.
There is neither merit nor fault, in letting an ass eat your field.-Oriental.गधेने खेत खाया, पापना पुन. म॰ निर्गुणीयां देणें, पापना पुण्य तेणें.
There is no art that can make a fool wise.मूर्खाचा शहाणा करूं पाहीं, त्यास न दिसे उपाय कांहीं.
There is no better looking-glass than a true friend.मित्र जो खरा, तो केवळ हिरा.
There is no blemish in the nature of God.जात खुदाकी, बेअयबहै. अ॰ ईश्वर मात्र, असे पवित्र.
There is no concealing pregnancy from the midwife.- Oriental.दाइके आगे पेट कीया छपाना. अ॰ जाचे हातीं काम करवीं, त्याशीं चोरून न ठेवी.
There is no company like the penny.पैका आहे हातीं, तोच त्याचा साथी.
There is no ditch before one’s tongue.- Oriental.जबान आगे, खंदक नही. अ॰ जिव्हे पुढे कांहीं, आटक नाहीं.
There is no folly equal to the folly of wickedness.दुष्टाई सारखा मूर्खपणा, तसा दुसरा नसे जाणा.
There is no fool like an old fool.म्हाताऱ्या मूर्खासारखा, दुसरा नाहीं देखा.
There is no general rule without an exception.असे जी प्रशस्त रीति, तिजला सोडवण असती.
There is no honor where there is no shame.- Italian.कांहीं नसें लज्जा जेथें, थोरपणा नाहीं तेथे.
There is no joy without alloy.कष्टावीण सुख होत, ऐसें कोठें न दिसत.
There is no medicine against death.- Italian.औषध नाहीं, मृत्यूस कांहीं.
There is no mischief in the world done, but a woman is one.स्त्रीपासून अपकार, संसारीं होती फार.
There is no more faithful nor pleasant friend than a good book.चांगलें पुस्तकापरीं, संग रम्य न भूवरीं.
There is no perfect happiness in the world but in heaven.मृत्युलोकीं पूर्ण नाहीं, सदा सुख स्वर्गीं पाहीं.
There is no physic for false ideas.वहमकी, दारू ही नही. अ॰ जें संशय घेती, त्यास उपाय नसती.
There is no quenching of fire with tow.तागाचेंहो बुरकूलानें, अग्नि कसा विझवणें.
There is no road to wealth so certain as economy.काटकसरेनें द्रव्य राहातें, दुसरा मार्ग नाहीं त्यातें.
There is no smoke without some fire.अग्नीशिवाय धूर, नाहीं येत वर.
There is no trusting a man that appears with two faces.दुतोंड्याचा विश्वास, कधीं करूंनये खास. गु॰ बे मोडानी चाकल.
There is no twisting a rope of sand.- Oriental.धूलकी रसी, नही बांधी जाती. म॰ वाळू रगडितां, तेल नये हातां.
There is no use in speaking to a stone wall.- Persian.मूढास उपदेश करूं पाहीं, तो त्याचे उपयोगीं नाहीं.
There is no worse robber than a bad book.- Italian.वाईट पुस्तक वाचती, व्यर्थ समय घालवती.
There is not a thread in the house, and the blockhead wants a turban.- Oriental.घरमे नही नागा, अलबेलामागे पागा. गु॰ घरना छोकरा घंटि चाटे, ने उपायधीयाने आटो जोईये. म॰ घरांत नाहीं कवडी, घेऊं मागें शालजोडी.
There is not even as much left as would feed a dog.- Oriental.नबासी रहे न कुत्ता खावें. अ॰ खाउन नउरे कांहीं, अति गरिबी पाही.
There is nothing that makes a deeper impression on the mind than the misfortune of life.संसाराचें दुःखापरी, नाहीं जाचत अंतरीं.
There is nothing so secret but time and truth will reveal it.गुप्त हें कधीं गुप्त नराहे, काल परत्वें प्रगट होये.
There is the difference of four fingers between seeing and hearing.- Oriental.दखनेमे और सुन्नेमे, च्यार उंगलका फरक.
There is thunder as well as rain.- Oriental.मेघ गडगडे, पाऊस पडे. अ॰ जें बोलावें, तें करावें.
There is tongue under the tongue.- Oriental.जबान तले, जबान है. अ॰ दोहो जीभेनें बोलतो, तो ठक असतो.
There is a vast difference between an old woman and a young princess!- Oriental.कहां बुढीया, कहां राजकनीया. अ॰ मोठ्या गप्पा छाटी, गांडीस नाहीं लंगोटी.
There is the world and flattery.- Oriental.दुनियाहै और खुशामदहै. अ॰ जगीं प्रिय आहे, आर्जव तो पाहे.
There would be no ill language, were it not ill taken.भाषा सर्व चांगली असती, वाईट कोणा नलागती.
There would be no great, were there no little ones.लहान थोर नसती, तर अवघे सम असती.
They are all branches of one stock whether small or great.- Oriental.एक तवेकी रोटी, कीया छोटी कीया मोटी. अ॰ एकापासून संतति, विभागी सारखे होती.
They are birds of the same feather.- Oriental.सब एकही ठेलेके बटेहै.
They are dying at the foot of the bur-tree, though the fruit is ripe.- Oriental.पके बडके तले, मरनेवाले है. म॰ पिकले उंबरांखालतीं, उपवासी मरती. अ॰ आला लाभ हातीं, आळसानें घालविती.
They eat the food of one, and sing the praise of another.- Oriental.खाय किसीका, और गाय कीसीका.
They drink the water, then enquire the caste of him who gave it.- Oriental.पाणी पीकर, जात पुछतेहै. म्ह॰ आधी पाणी पिणे, मग जात पुसणें.
They have poured oil into their ears.- Oriental.कानमे तेलडाल बैठेहै. अ॰ अर्ज कोणाचा, नाहीं आईकायाचा.
They have returned from the house of God.- Oriental.खुदाके घरसें, फिर आये है. अ॰ ईश्वरा घराहून आला, म्हणति ठक जोशाला.
They lade a camel even while he mutters.- Oriental.उंट बडबडा तेही, लादतेहै. अ॰ गरीब करी फिर्याद न जाणें त्याची दाद.
They love too much that die for love.बहू इष्क जो करतो, तो इष्कास्तव मरतो.
They may know the workman by his work.- Italian.कारीगराची माहिती, कामावरून होती.
They must hunger in frost, that will not work in heat.काम उन्हाळ्यांत नकरती, पावसाळ्यांत भूके मरती. अ॰ आली संधी धरावी, कदापि न सोडावी.
They need much whom nothing will content.तृप्ती नाहीं होत कदां, त्यास बहु असावे सदां.
They say so, is half a lie.मोघमांत बोलती, तीच अर्धी लबाडी असती.
They that avoid not small faults, by little and little fall into greater.अल्प दोष न सोडिती, क्रमे मोठेही करिती.
They that hide, can find.जे लपून ठेवती, तेच शोधून काढती.
they whip the cat if the mistress does not spin.- Spanish.एक अपराध करी, दुसऱ्यावरी रागें भरी.
They who give willingly, love to give quickly.जे खुसीनें इछती, ते त्वरेनें देती.
They who slander the dead are like the envious dogs, that bark and bite at bones.- Latin.मेल्याची निंदा करिती, कुत्र्यांपरी व्यर्थ भुंकती.
They who would be young when they are old, must be old when they are youngतरूण म्हातारपणाची इछा धरीती, वृत्ध तरूणपणाची उमेद करिती.
Things past may be repented, but not recalled.- Latin.गत गोष्टीची याद होती, ती पुन्हा मागें येत नसती.
Things unreasonable are never durable.हरण केलेला पदार्थ, जवळ नाहीं राहत.
Think before you speak, and consider before you promise.मनन करून बोलावें, विचार करून कबूल करावें.
Think before you speak, and before whom you speak.कोणास काय बोलावें, तें मनन करून ठेवावें.
Think like the wise, but talk like ordinary people.मनन करी शहाणपणें, साधारणपणें बोलणें.
Think much, speak little and write less.पकेपणीं मनन करी बहूत, बोलणें लिहिणें ठेव थोडक्यांत.
Think no labor slavery that brings in penny saverly.पैका कष्टानें आणी, तें दास्यत्व न मानी.
Think today, and speak tomorrow.चांगलें मनांत योजावें, मग बोलणें करावें.
This world is like a lottery, in which we must expect to meet with unlucky chances.दुनया एक सोडती, लाभालाभ घडून येती.
This day there is no trust, come tomorrow.देयाला नाहीं थार, आड आला शनिवार.
This is the ball, and this is the plain.- Persian.हा झेंडू, हें मैदान. म्ह॰ हा सूर्य, हा जयद्रथ.
Those have a short lent, who owe money to be paid at Easter.कर्ज काढूण करणें सण, होय दुःखास कारण.
Those who amuse themselves with imaginary prospects may expect disappointment.आशा धरणें, शेवटीं फसणें.
Those who are always in trouble, blame fortune.- Oriental.संकटीं पडती, दैवां बोल लाविती.
Those who creep through bushes must expect to meet with briars.जो झाडीतून जातो, तो काट्यानें भरतो. अ॰ वाईट मार्गानें जातो, सदा संकटीं पडतो.
Those who close the door of science will ever be in the dark.विद्येतें न दाखविती, अंधारांत ते पडती.
Those who do nothing fancy themselves capable of doing every thing.जे कोणी नकरूं शकती, ते सर्व करूं म्हणती.
Those who give life are bountiful, than those who give death.- Oriental.मारने वालेसे, जिलानेवाला बडा दाताहै. म्ह॰ मारत्यपेक्षा तारता, समर्थ आहे.
Those who live longest will see most.अधीक जीवंत राहाणें, अधीक तमासे पहाणें.
Those who play with edge tools must expect to be cut.शस्त्रानें जो खेळतो, तो कापून घेतो.
Those who plot mischief, live in fear and die miserable.परघात करूं पाहतो, भयाभीत होऊन मरतो.
Those who strives to keep all, often lose all.सर्व रक्षाया पाहातो, सर्वस्वी तो घालवितो.
Though all men were made of one metal, yet were they not all cast in the same mould.एका धातूने सर्वां निर्माण केलें, पण एका साच्यांत नाहीं ओतिले. अ॰ केले सर्व प्राणी भिन्न, असतां एका धातूचे जाण.
Though poverty may bring sorrow, riches create inquietude.गरीबी शरीरीं जाचती, श्रीमंती अस्वस्थ ठेवती.
Though the cat winks a while, yet she is not blind.मांजर डोळे झांकती, ती आंधळी नसती. अ॰ शहाणा उगाच बसतो, आपला मतलब पाहातो.
Though the wolf may lose his teeth, he never loses his inclination.दंत भग्र होती, इच्छा न जाती. पु॰ देह म्हातारा होतो, जीव तरणा असतो.
Though the wound be healed, yet a scar remains.जखम होते बरी, वण राहतसे वरीं. अ॰ काम होऊन जातें, बोलणें राहातें. म्ह॰ शिमगा जाय, कबीत रहाय.
Though thy enemy seem a mouse, yet watch him like a lion.शत्रु दिसतो उंदिरा सरी, तरी सावध राहे सिंहापरी.
Thoughts are blossoms of the mind and words the fruits of desires.चिंतन पुष्प मनाचें, शब्द फळ इछेचें.
Threatened folks live long.मरण मांगती, फार दिवस वांचती.
Three women and a goose makes a market.- Italian.बायका भरल्या फार, तेथें जाणावा बाजार.
Till you shake the tree, the apple will not fall.- Persian.झाड हालविल्याविण, फळें नपडतीं जाण. अ॰ श्रम केल्यावाचून, कांहीं होत नाहीं जाण.
Time and tide wait for no man.- Spanish.काळ आणि ओहटभरती, दोन्ही नाहीं मनुष्या हातीं.
Time and words can never be recalled.शब्द वेळ निघूनिया जाती, पुन्हा माघारी न येती.
Time appeases hatred and assuages grief.कालें व्देष थंडावतो, कालें शोक शांत होतो.
Time impairs what is false; but strengthens what is true.काळें खोटें नाश पावतें, काळें खरें सिद्ध होतें.
Time is a file that wears and makes no noise.जातो काळ घासत, नाहीं कांहीं कळत.
Time is so swift of foot that none can overtake it.काळाचीं जी गती, नाहीं धरवत हातीं.
Time past never returns; the world does not always bestow pleasure.- Oriental.गया बखत फेर हाथ आता नही, सदा ऐश दवरान दिखाता नही. अ॰ गेली वेळ पुन्हा येत नाहीं, जगीं सदा सुख न पाही.
Time will show both friend and foe.- Oriental.बखत पडे पर जानये, को बैरी को मित. म॰ जाणी प्रसंगावरी, कोण मित्र आणि वैरी.
Timely blossom, timely ripe.- Spanish.हंगामीं झाड फुलतें, हंगामीच फळ पिकतें.
To a bad character, good doctrine avails nothing.- Italian.दुर्जना चांगली नीति, नाहीं उपयोगा येती. सं॰ दुर्जनं सज्जनं कर्तुमुपायो नहि भूतले.
to crazy ship all winds are contrary.तारूं मुळीं असतां जीर्ण, त्यास वारा विरूत्ध जाण. अ॰ मुळचा अशक्त, त्या कांहीं न पचत.
To a full belly all meat is bad.- Italian.पोट भरलियावर, अन्न नलागें मधूर. सं॰ अनभ्यासे विषं शास्त्रमजीर्णे भोजनं विषं.
To a jaundiced eye every thing appears yellow.- Persian.ज्याना कावीळ येते, त्याना पिवळें दिसतें. अ॰ दुष्ट असती, त्यांस दुष्ट दिसती.
To a man of business, knowledge is an ornament.उद्योग्याशीं ज्ञान, केवळ त्याशी भूषण.
To apply salt to a wound.दुःखण्यावर डाग देणें, खिन्न मना दुखविणें.
To ask for bread and get a stone.- Oriental.मंगावे तहीं छीटें, लेआया इंटे. अ॰ करूंजातां एक, घडूंयेतें अनेक.
To attain through nature unto nature’s God.- Oriental.सगुणाच्या आधारानें, निर्गुणास पावणें.
To attempt things beyond our ability is to labour invain.आहे जें सामर्थ्य, त्याहून यत्न नको व्यर्थ.
To be frightend out of one’s wits.मनांत भीति वसे, पांचावर धारण बसे.
To be in hand and glove.घट्ट मैत्री ठेवणें, संगे संगे वागणें.
To be on the pond and to come home thirsty.- Oriental.तलावपर जाना, और पियासे आना. म॰ तळें राखणें, प्यासें मरणें.
To be proud of learning is the greatest ignorance.विद्येचा अभिमान, तें मोठें अज्ञान.
To be every one’s friend is to be every one’s fool.- German.सर्वां दाखवितो मित्रत्व, त्याचे सर्व मानिती मूर्खत्व.
To borrow on usury brings sudden beggary.व्याजु पैका घेणें, तर भिकारी होणें.
To bring a noble to nine pence, and nine pence to nothing.रूपया मोडून पावला करणें, ईळा मोडून खिळा करणें.
To build a castle in the air.- Italian.हातीं कांहीं नसणें, चटक्याचें मांडव घालणें.
To burn day-light.व्यर्थ समय आपला घालीवणे, दिवसाचा जैसा दिवा जाळणे.
To call an ass father when it suits one’s purpose.- Oriental.बखत पडा बांका, गधेकों कहना काका. म॰ अडला हरी, गाढवाचे पाय धरी.
To carry coals to Newcastle.ज्यागावीं कोळशाची खण, तेथें कोळसे नेतां तोटा जाण. अ॰ बंगाल्यातून मीठ आणणें, पिठी साखर तेथें नेणें.
To carry two faces under one hood.- French.एका म्यानेंत दोन तरवारी, चालत नाहीं निर्धारी.
To cry with one eye and laugh with the other.एकवेळीं दुःख होणें, दुजे समयीं सुख जाणें.
To cut the branch on which one sits.- Oriental.जीस डगाली पर बैठे, उसीको काटे.
To-day gold, tomorrow dust.- Danish.आज आहे सुवर्ण कांति, उद्यां होय तिची माती. अ॰ कोण दिवस येईल कैसा, नाहीं देहाचा भरंवसा.
To-day me, tomorrow thee.- French.आज मला, तर उद्यां तुला.
To-day is, tomorrow is not.- Oriental.आज है, सों कल नही.
To dig a well after the house is on fire.- Oriental.आग लगे पर, कुवा खोदना. गु॰ तरस लागे तेवारे, कुवो खोदावें. सं॰ संदीप्रेभवनेतुकूपखननेप्रत्युद्रमःकीदृशः॥
To dig every day a new well, and drink its water.- Oriental.हरोज नया कुवा खोदना, और नया पानि पिना. अ॰ नित्य उत्पन्न करित जावें, उदर पोषण चालवावें.
To dine with Duke Humphry.जेवणास जाणें, उपवासी येणें. अ॰ आशाने जाणें, निराशेनें येणें.
To dive deep and bring up a potshird.समुद्रांत बुडी मारणें, शंख हातीं लागणें. हिं॰ मोतीं कारन डुबी मारी,तो शंख लगे हात.
To eat bread with sugar and win the world with cunning.- Oriental.रोटी खाना शकरसें, दुनया खेचना मकरसें.
To err, is human; to forgive, divine.चूक मनुष्यांत राहे, क्षमा ईश्वरासी आहे.
To escape from vice is a virtue.दुराचरणापासून मोचन, तेंच म्हणावें सदाचरण.
To examine a cheap sheep, by lifting up his tail.- Oriental.ससति मेंढी, दूम उठाकर देखना. अ॰ स्वस्त माल घेणें, तर चौकसी करणें.
To expect and not to come; to be in bed and not to sleep; to serve and not to please; are three things enough to kill a man.अपेक्षा जयाची हातितें नयेतें, निजावें तरीं झोंपही दूर जाते, दुजा सेवणें मान्यत्या होत नाहीं, मनुष्यासहो वाचवी तीं न पाही.
To find a mare’s nest.सर्वांस माहीती, तें उजेडांत आणती.
To forget a wrong is the best revenge.कोणी नुकसानी केली, विसरावी त्याच वेळीं.
To get milk from a flint.दगडास पान्हा आणणें, निर्दया सदय करणें.
To give and keep, there is need of wit.देणें घेणें रक्षणें, चतुराईनें करणें.
To give little and to promise much.- Oriental.देना थोडा, दिलासा बहुत. म॰ भरंवसा मोठा, देण्याचा तोटा.
To give one a mouthful of moonshine.खोटी आशा देणें, चेष्टेंत घालिवणें.
To give quickly is a great virtue.- Oriental.तरत दान, महा पून.
To go is at one’s own option, but to return depends on another.- Oriental.जाना अपने अख्यात्यारं, आना पराय बस. म॰ जाणें असें स्वाधीन, येणें पराधीन.
To go through fire and water to serve one.संकटांत उडी घालणें, कोणाचें कल्याण करणें.
To have the law in one’s own handकायद्या विरूद्ध करणें, राजभय होय तेणें.
To have the world in a string.कच्चे धाग्यानें, सर्वांस बांधणें.
To have two strings to one’s bow.एका धनुष्यास दोन दोऱ्या, उपयोगी पडती बऱ्या.
To hold with the hare, and run with the hound.ससा धरणें पोटीं, कुत्र्याचे लागणें पाठी. हिं॰ मेरि मेरे मुहपर, तेरी तेरे मुहपर. माझे मनासारखे मला, तुझे मनासारखे सांगणें तुला.
To humble a proud man, you must take no notice.गर्व हरणें असे ज्याचा, समाचार न घ्यावा त्याचा.
To kill two birds with one stone.एका दगडानें, दोन पक्षी मारणें. हिं॰ एक पंथ और दो काज.
To kill with kindness.पथ्यांत ममता करणें, आपले हातून मारणें.
To kiss a sleeping child.- Oriental.सोते लडकेका, मुह चुमना. अ॰ नमागतां देणें, तो उपकार मानणें.
To kiss the child for the sake of the nurse.झूठा खाय मिठेके लालच. अ॰ लाभाचे आशेने, कष्ट सहन करणें.
To know and not able to perform is doubly unfortunate.जाणतो पण सामर्थ्य नाहीं, पूर्ण अभाग्य तो पाहीं.
To live from hand to mouth.चालवणें संसार, आपले हातावर.
To live in the river and be at enmity with the crocodile.- Oriental.दरीयामे रहना, और मगरमछसे बैर करना. म्ह॰ जळांत राहणें, माशासीं वैर करणें. अ॰ एका ठिकाणीं राहाणें, त्यासी वैर करणें.
To live is a gift; to die is a debt.जीवन हें ईश्वरी देणें, मरण हें त्याचें घेणें.
To make a cock and bull story.उलट सुलट बोलणें, नाहीं तसें समजवणें.
To make a crow of a feather.- Oriental.पिसाचा कावळा करणें, अल्प असतां बहु सांगणें.
To make a hole in the vessel out of which one has eaten.- Oriental.जिस बरतनमे खाना, उसमे छेद करना. अ॰ अन्न ज्याचें खावें, त्याचें उणें काढावें.
To make a mountain of a mole-hill.- French.होतो पर्वत राईचा, तसा राजाही रंकाचा. सं॰ रंकं करोति राजानं राजानं रंकमेवच.॥
To make a portable dish out of coarse materials.- Oriental.कोंड्याचा मांडा करणें, वाईट गोष्ट सुधारणें.
To make much about nothing.डोंगर खणणें, उंदीर काढणें.
To marry an oilman and eat dry bread.- Oriental.तेली खसम करना, और रूखा खाना. अ॰ थोर अश्रय करणें दरिद्रता भोगणें.
To mourn without measure is folly; not to mourn at all, is insensibility.अति शोक धरीं तें मूर्खत्व, शोक नकरी तें निर्दयत्व.
To nourish a viper in one’s bosom.सर्प पोटासी बाळगणें, मरणास तयार होणें. हिं॰ सांप रखे पाल, जीका होगा काल.
To overcome pleasure is the greatest pleasure.मौजा आवरणें, तो संतोष मानणें.
To pay one in his own coin.जो निंदा करी, पडे त्याचे पदरीं.
To play the dog in the manager.तुला न मला, घाल कुत्र्याला.
To prescribe physic for the dead, and advice to the old is the same thing.उपदेश म्हाताऱ्यास, जेवीं औषध मेल्यास.
To promise, and give nothing, is comfort for a fool.कबूल करून नाहीं देणें, मूर्ख संतोष तो जाणें.
to pull down a mosque for a brick.- Oriental.ईंटके वासते, मसजीद ढलानी. अ॰ थोडक्या कारणें, मोठा नाश करणें.
To pull the beard of one who carries you in his arms.- Oriental.जिसके गोदमे बैठे, उसकी दाढी खिसोटे. अ॰ ज्याणें पालन करणें, त्यास अपाय करणें.
To quake at work, and sweat at meals.कामांस कांपतो, घाम येईतों खातो, अ॰ करण्यां एकपट, खाण्यांस दुपट.
To quarrel with one’s bread and butter.- Oriental.वाढलेले अन्ना, अव्हेरी जाणा.
To read without reflecting is like eating without digesting.मनन न करितां वाचणें, जसें खाऊन न पचवणें.
To reduce a brick house to earth.- Oriental.इंटका घर, माटी करना. अ॰ उधळे खर्चानें, दौलतीचा नाश करणें.
To rob Peter to pay Paul.- French.अहमदकी पगरी, महदके सिरपर. अ॰ एकाचें घ्यावें, दुसऱ्यास द्यावें.
To say little, and perform much, is noble.थोडें बोलून बहू करी, भला गृहस्थ तो तरीं.
To seek the evil of a benefactor.- Oriental.खाल्ल्या घराचे वासे मोजणें, अन्नदात्याचें वाईट इछिणें.
To send one away with a flea in his ear.- Italian.खातरी करणें, वाटेस लावणें.
To set one’s house on fire and look on at the sport.- Oriental.घर फुंकना, तमाशा देखना. अ॰ पैसा उडवणें, मौजा मारणें.
To set the cart before the horse.- Italian.वराती मागे घोडें, व्याह्या मागे पिडें.
To show the gallows before they show the town.- Spanish.कृपा करणें, पण क्रूर बोलणें.
To sing the same song.वारंवार तेंच गाणें, मनुष्यास उपद्रव देणें.
To smile in your face and cut your throat.- Oriental.तोंडावर साखर, पोटांत कातर. सं॰ वचस्येकंमनस्येकं.
To starve in a cookshop.हलवायाचे दुकानीं राहावें, उपवासीं मरावें.
To strain at a gnat and swallow a camel.पहार गिळणें, सुई अडकणें. अ॰ बहुत करून हातमारणें, थोड्याकरितां फसणें.
To stumble at a straw, and leap over a block.ओंडा उडूनिया जाणें, काडीस अडकणें.
To swallow an ox and be choked with the tail.हाथी निकल गया, दूम अटक रही. म॰ निघून गेला हत्ती, सेपुट अडकलें अंतीं.
To take something is better than nothing.- Oriental.दगडापेक्षां ईट मऊ. गु॰ पथर करतां इट कुमली.
To take by the hand and support through life.- Oriental.जरी हातीं धरणें, जन्मवरी पोषणें. हिं॰ बाही पकडके निभाना.
To take he understands, but to give he has never learnt.- Oriental.इल्म सिखा लेनेका, नही सिखा देनेका. म्ह॰ घेण्याची विद्या येती, देण्याची नकळती.
To tell our secret is folly; to divulge the secrets of others is treachery.स्वगुप्त प्रगट करी तो मूर्खपणा, दुसऱ्याचे करी तो घातकपणा.
To tell the tune upon hearing a string sounded.- Oriental.सुतानें स्वर्गास जाणें, सुमारानें समजणें.
To the grave with the dead, they who live to the bread.मेल्यासंगें स्मशानीं जावें, जित्यासंगें बसून खावें.
To the son of a meal grinder parched grain is a profit.- Oriental.पिसन हारीके पूतको, चबिना लाभ. म्ह॰ कोल्हा कांकडीस राजी.
To throw pearls before swine.- Spanish.डुकरा चारा मोतियांचा, नाहीं कधीं उपयोगाचा. हिं॰ बंदरके हात नारियेल.
To throw the rope after the bucket.हातचे घालवणें, निराश बसणें.
To throw the stone, and hide the hand.दगड मारणें, हात लपवणें.
To twist a rope of sand.- Greek.दोर वाळूचा बांधणें, असाध्य तें करणें.
To wait for a dead man’s shoes.जब बाप मरेंगें, तब बेल बटेगें.
To whom you betray your secret, you give your liberty.- Italian.छिद्र सांगे ज्यास, त्याचा होय दास.
To wipe a person’s nose.तोंडावर हात फिरवणें, कसें करून ठकविणें.
To work for a dead horse.मेल्या घोड्या उपाय, केल्या निर्फळ जाय. अ॰ काम करणें आशा न धरणें.
To work for the bishop.- Spanish.उपाध्यास्तव करणें, आशा न धरणें. अ॰ श्रम करणें, निष्फळजाणें.
To work without pay is better than sitting idle.- Oriental.फुकट काम करणें, उगेंच न बसणें. हिं॰ बैठेंसे, बिगार भली.
Too cheap to be good.- Persian.स्वस्त माल मिळतो, तो दग्याचा असतो.
Too many cooks spoil the broth.सात सुइणी मिळती, विणारिणीचा नाश करिती. अ॰ एका कामीं बहुजण, लागतां करिती घाण.
Too much familiarity breeds contempt.जसी नात्याची जवळिक, तसी आदराची कवळिक.
Too much fear is an enemy to good deliberation.फार भय अंतरीं, काहीं नसुचें तरीं.
Too much of one thing is good for nothing.- Latin.अति सर्व कोणतेंही, उपयोगी पडत नाहीं. सं॰ अति सर्वत्र वर्जयेत.
Too much prosperity makes most men fools.बहु धन ज्याचे हातीं, ते बहुधा मूर्ख होती.
Touch pot, touch penny.लावतां तोंडीं करोटी, पैक्याची वाट लाविती.
Trade and commerce are universal cheating by general consent.उदीम व्यापाराचे अंतीं, रजावंतीनें ठकले जाती.
Trade is the mother of money.व्यापाऱ्याचे घरीं, लक्ष्मी वास करी.
Trade knows neither friends nor kindred.- Italian.सोयरे धायरे, न मानिती व्यवहारें.
Train up a child in the way he should go: when he is old, he will not depart from it.- Scriptural.मुलास शिकवीत जाणें, त्याच्या वळणा प्रमाणें, तो मोठा झालीयावरी, राहील त्याच पंथावरी. सं॰ योध्वाबालस्य गन्तव्य स्ततंत्वं परिशिक्षय तेन वृद्धोपि तस्मात स विमुखो न भविष्यति.
Transactions in business are the touch-stone whereby men are tried.- Oriental.मानस कसनेको, मामीला कसोटीहै. अ॰ काम वहिवाटल्या अंतीं, मनुष्य परिक्षा होती.
Tread on a worm and it will turn.- Latin.सर्प पुच्छीं पाय पडे, तो उलटून चढे. अ॰ हलक्यास देतां त्रास, तो घेईल प्राण खास.
Trees on the river bank perish every now and then.- Oriental.नदी किनारे रूखडा, जबतक होय बिनास. अ॰ जोखमांत पडणें, नाश करून घेणें.
Trees will not grow until you scatter seed.- Persian.बी पेरल्यावीण, झाड न होय जाण.
Trim your sails according to the wind.जैसा वारा लागणें, तैसीं शिडें लावणें.
Troubles spring from idleness and grievous toils from needless care.रिकामपणापासून बहु श्रम, काळजीनें त्यांचा नाहीं नेम.
True bravery fears no enemies and makes none.शूरा शत्रूची नाहीं भीती, त्यास शत्रूही नहोती.
True friends neither flatter nor dissemble.आर्जवून न भुलवी, तो मित्र खरा भावी.
True friends show themselves inadversity.खरे मित्र विपत्तिकाळीं, दिसून येती तत्काळीं.
True honor can be only purchased by worthy actions.योग्यतेचें काम करीं, प्रतिष्ठाच मिळे तरी.
True praise takes root and spreads.असतां खरी स्तुति, समूळ विस्तारती.
True valor proctects the feeble, and humbles the proud.सत्वधीर दुर्बळ्यां तारी, अभिमान्यां नम्र करी.
Trust no secrets to a friend which, if reported, would bring infamy.- Greek.गुप्त नसागें मित्रासी, प्रगट होतां फजित होसी.
Trust not a horse’s heel, nor a dog’s tooth.- Latin.घोड्याचीटांच कुत्र्याचादात, विश्वासतां डसे मारी लात.
Trust not a new friend nor an old enemy.नवा मित्र जुने शत्रूसी, कदापि न विश्वासी.
Trust not the praise of a friend, nor the contempt of an enemy.- Italian.विश्वासूनंये मित्र स्तुतीसी, मानूंनये शत्रूचे धिक्कारासी.
Truth hath always a fast bottom.- Gaelic.सत्यमूळ घट्ट, त्यास नाहीं तूट.
Truth is acceptable to God.- Oriental.साची बात, गोपाल भावे. अ॰ जें खरें असतें, तें ईश्वरा आवडतें.
Truth is the child of God.ईश्वरापासून, सत्य आहे निर्माण.
Truth is the daughter of time.- Italian.सत्याचें सत्य होतें, कालें प्रगटतें.
Truth is the great man’s glory and the poor man’s stock.सत्य तें थोराची कीर्ति, गरीबाची धन प्राप्ति.
Truth is the measure of knowledge, and the business of the understanding.सत्य ज्ञानाचें वजन, सत्य बुद्धीचें कार्य जाण.
Truth is truth to the end of the reckoning.सत्याचें सत्य होतें, शेवटीं बाहेर पडतें.
Truth may be blamed, but shall never be shamed.- Spanish.खऱ्यांवरी आळ येती, परी नाहींच मानिती.
Truth may languish, but can never perish.- Italian.सत्य मनीं झुरतें, तरी नपावें नाशांतें.
Truth needs no embellishment.सत्य उघडें असतें, असत्य लपून राहतें.
Truth never fears rigid examination.नाहीं खऱ्याला भय, करतां करडा न्याय.
Truth refines, but does not obscure.सत्य सुधारून राहातें, मलिन होत नसतें.
Truth and roses have thorns about them.सत्यास कांटे देखे, गुलाबी फुलासारिखे.
Two blacks make no white.- Scotch.दोहो काळ्यांचा एक गोरा, कैसा होईल तरी बरा. अ॰ उडदा माजी काळे गोरे, केवि निवडावे निवडणारें.
Two cats and a mouse never agree in one house.एक उंदीर दोघीं मांजरी, नांदत नाहीं एका घरीं.
Two eyes see more than one.- French.एका नेत्रापेक्षां दोहोनी, अधिक पाहाती जाणी.
Two heads are better than one.- Greek.एकापेक्षा दोन, चांगले जाण. अ॰ एकसे दो भले.
Two in distress makes sorrow less.दुजाचें दुःख पाहावें, आपलें कमी मानावें.
Two of a trade seldom agree.- French.दोघांचा एक व्यापार, नाहीं चालत हो फार.
Two sparrows upon one ear of wheat cannot agree.एका गव्हाच्या कणसावर, दों चिमण्यांचा नसाहे भार.
Two things ought to be the object of our fear, the envy of friends, and the hatred of enemies.मित्र व्देष आणि शत्रु हेवा, उभय मिश्र भयाचा ठेवा.
Two words for yourself and one for another.आपले हीत करावें, दुसऱ्याचें केलें म्हणावें.
Ulcers cannot be cured that are concealed.दुखणें चोरून ठेवणें, बरें नहोय जाणें.
Unasked favor demands our gratitude.न मागतां जो कृपा करितो, त्याचा मोठा उपकार होतो.
Unbidden guests know not where to sit down.न बोलावितां भोजना आला, बसावें कोठें न सुचें त्याला.
Unbought experience is seldom worth much.फुकट घेतां उपभोग, अगत्य पडता न उपयोग.
Unchaste language is the sure index of an impure heart.करितां जाण दुर्भाषण, तें वाईट मनाचें लक्षण.
Unchecked desires often meet irresistible misfortune.स्वाधीन इछेचे राहाणें, वारंवार पेचांत येणें.
Undaunted minds defy fortune.जो धैर्याचा प्राणी, दैवांस तो तुछ मानी.
Under my cloak I’ll kill the king.- Spanish.मनीं मांडे खाणें, मनोरथ पुरवणें. गु॰ मनमां परणीया, मनमां रांडीया.
Under the blanket, the black one is as good as the white.पडद्या आड काळें गोरें, दिसतें सारखें सारें.
Undertake no more than you can perform.करवेल तितुकें घेई, अधीक सोडून देई.
Undeserving gifts are generally repaid with ingratitude.आपत्रीं बक्षीस करणें, अनुपकार करून घेणें.
Understanding is the faculty of reflection.मनन करण्याची शक्ति, ती मनुष्याची मति.
Undutiful children make wretched parents.नाहीं सेवा तत्पर जरीं, मायबापा दुःख तरीं.
Unemployed time is the greatest burden to an industrious man.उद्योग्यासीं रिकामपणा, वाटतो ओझ्यापरी जाणा.
Unexperienced men think all things easy.अपरीक्षिताते, सर्व सोपें वाटतें. अ॰ परीक्षा अंगीं नसते, सर्व त्यास सोपें वाटतें.
Unfeeling men in prosperity are sure to be unpitied in adversity.भाग्य काळीं दया नये जयासीं, विपत्काळीं बुडूं द्यावा तयासीं.
Unfortunate is he who depends on the favor of another.संसार दुसऱ्याच्या हातीं, त्याची पुरीहो कंबखती.
Uninvited guests sit on thorns.येती आमंत्रावीण, त्यांस नपुसती जाण.
Union accomplishes marvellous deeds.जेथें जमांत, तेथें करामत. सं॰ बहूनांचैव सत्वानां समवायो रिपुंजयेत.
Unkind expressions wound sensitive minds.निर्दयत्वाचें भाषण, मना लागतसें जाण.
Unkindness has no remedy at  law.कोणी अवकृपा करी, त्याची दाद न लागे तरी.
Unlawful love generally ends in bitterness.व्यभिचाराचा शेवट, असतो कडवट.
Unless the Lord assist you, all your efforts are invain.ईश नसे ज्यास सहाय, त्याचे श्रम व्यर्थ जाय.
Unlettered men are not always the most ignorant nor learned men always wise.अनक्षर शहाणे असती, कोठे साक्षर मूर्ख होती.
Unlucky is the house where the hen crows.स्त्रीचे बळ असें जेथें, कल्याण नसें तेथें.
Unmerited honors never wear well.अपात्रीं आदरमान, टिकतांना कठीण.
Unnecessary delays often ruin the best designs.व्यर्थ खोळंबा पडतो, तो चांगले कामा नासतो.
Unprincipled men live knaves, and die beggars.दुराचारी ठक संसारी वागतो, शेवटीं भिकारी होऊन मरतो.
Unreasonable silence is folly.उगीच मौन धरणें, तें मौर्ख्य जाणणें.
Unskilful workmen quarrel with their tools.नाचतां येईना अंगण वांकडें, रांधतां येईना ओली लाकडें.
Urbanity and civility are a debt we owe to all men.सौजन्य गृहस्थपणा, ठेवणें जनीं हा धर्म जाणा.
Use and practice make men capable of employment.परिपाठ आणि वहिवाट, उद्योगी लोका करी बळकट.
Use not today what tomorrow may want.खर्चूंनये आहे तें आज, ज्याचे उद्यां आहे काज.
Use pleasures moderately, and they will last longer.बेताने मौजा करी, त्या चालती निरंतरी.
Use the means and trust to God for the blessing.वारंवार प्रयत्न करी, भार ठेवी देवावरीं.
Usury is the daughter of avarice.व्याज खाण्याची रीति, ती लोभाची उत्पति. अ॰ व्याजीं लोभ धरी, त्याची गति नाहीं बरी.
Vacant hours move heavily and drag rust and filth along with them.रिकामी वेळ भारी जाती, मलिनता अंगीं जडती.
Vain and transitory is all worldly glory.जगांत मोठेपणा, तो क्षणभंगूर जाणा.
Vain-glory blossoms, but never bears.फुशारकी फुलती, फळास नयेती. अ॰ फुशारकी करितो, शेवटीं फसला जातो.
Valour can do little without discretion.- Latin.मुखत्यारी शिवाय पराक्रम, नाहीं चालत करता काम.
Value thy conscience more than thy gold.द्रव्यापेक्षा मनीं, सत्य अधिक मानी.
Vanity and presumption ruin many promising youths.अभिमान आणि अनुमान, तरूण पणीं नासाडीच जाण.
Vanity is the natural weakness of an ambitious man.महत्वाची इच्छा आहे, तेथें गर्वांचें लांछन पाहे.
Vanity renders beauty  contemptible.सौदर्यांचा जो मीपणा, सदा तुच्छवत जाणा.
Vanity will prove vexation.पोकळपणा, तो संताप जाणा.
Venture a small fish to catch a great one.लहान मछ धरूं जाता, येतो मोठा मग धरता. अ॰ लहान कामें करिती, मोठे कामीं हिमत येती.
Venture not all in one bottom.अवघे एका स्थानीं, ठेऊं नये कदा मानी.
Venture thy opinion, but not thyself for thy opinion.उत्तम तें मत द्यावें, परी पुढाईत नव्हावें.
Venture upon nothing till you have well considered the end.परिणाम पाहिल्याविण, उडी न घालावी जाण.
Vice is its own punishment, and sometimes its own cure.दुर्गुंणास दंड होतो, कोणे वेळे सुधारतो.
Vice is the most dangerous, when it puts on the garb of virtue.- Latin.दुर्गुण सद्रुण वेष धरी, घात जाणा त्याचे अंतरीं.
Vice produces misery.दुराचरणापासून, दुःख होतें उत्पन्न.
Vice is infamous though in a prince, and virtue honorable, though in a peasant.गरीबा सदाचरणीं भूषण, श्रीमंता दुराचरणीं अपमान.
Victory is the gift of God.- Oriental.फतहा दाद, इलाही है. अ॰ जय होणें, ईश्वरी देणें.
Villains may prosper for a time, but their end is ignomy.दुष्ट कांहीं दिवस नांदती, परिणामीं फजित होती.
Violence breeds hatred and hatred dissension.जुलमाने अदावती, अदावतीने तंटे होती.
Virtue alone is happiness below.सदाचरणाचें सुख, इहलोकीं आहे देख.
Virtue and fortune work wonders in the world.सदाचरण द्रव्यभरती, पाहिले नाहीं तें करविती.
Virtue and happiness are mother and daughter.श्रेय आणि सदाचरण, बापलेकाचें नातें जाण.
Virtue cannot be known but through adversity.- Oriental.हिऱ्याची परीक्षा घनावीण, होत नाहीं हें जाण. अ॰ सद्रुण परिक्षा आपत्काली, करीता येती हो चांगली.
Virtue dwells not in the tongue, but in the heart.अंतरीं सद्रुण असतो, बाह्यात्कारीं नसतो.
Virtue is the universal charm.सद्रुणाप्रति, सर्व मानवति. सं॰ गुणःसर्वत्रपूज्यंतेनमहत्योपिसंपदः
Virtue is the garment of honor, but wickedness a robe of shame.सद्रुण पोषाक मानाचा, दुष्ट गुण अपमानाचा.
Virtue is a jewel of great price.सद्रुण हें रत्न, अमोलिक जाण.
Virtue is commended by all, but followed by few.सद्रुणाचें वर्णन सर्व करिती, थोडे त्यापरी आचरती.
Virtue is of noble birth, but riches take the wall of her.सद्रुणाचा जन्म श्रेष्ठ, द्रव्यानें मानिती कनिष्ट.
Virtue is the health and beauty of the soul.सदाचरण, जिवाचें समाधान.
Virtue itself, without good manner, is laughed at.सद्रुण असून रीति नाहीं, हासें होतें त्याचें पायीं.
Virtues all agree, but vices fight one another.सद्रुणी सद्रुणां मिळती, दुर्गुणी दुर्गुणां भांडती.
Voluptuous pleasures bring tormenting pains.भोग विलाशीं सुख, शेवटीं परम दुःख.
Vows made in storms are forgotten in calms.संकटीं नवस करी, विसरी गेल्यावरी. अ॰ काम पडल्या पुसती, झाल्यावरी विसरती.
Wake and be merry, sleep and weep.- Oriental.जागे सो गाजे, सोवे सो रोवे. अ॰ सावध तो पारपडे, आळस धरे तो रडे.
Wake not a sleeping lion.वाघाची खोड काडूं नये, दुष्टाचे वाटे जाऊं नये.
Walls have ears.कुडास कान, ठेवीं ध्यान.
Want is the mother of industry.जातीची कंगाली, उद्योगाची माउली.
War is a contingent evil, peace is a permanent good.लढाईचे वाईट कर्म, सल्याचा बरा धर्म.
War is death’s feast.लढाईची उठावणी, मृत्यूची ती मेजवानी.
War with the world, and peace with England.- Spanish.सर्व देशावर करा हल्ला, इंग्लांड देशाशी ठेवा सल्ला. अ॰ समर्थाशीं भांडणें, तर हारीस येणें.
Wars bring scars.जे युद्धांत जाती, ते जखमा बाळगती.
Was it not for hope, the heart would break.आशा जनीं नसती, छाति फुटूंनिया जाती.
Wash your face with the water of a stagnant pond.- Oriental.गढीयाके पानीसे मुह धू आव. अ॰ खारे पाण्यानें, तोंड धुवून येणें. अ॰ कांहीं मागणें, तें अमान्य करणें.
Wash your hands in the running stream.- Oriental.बहते नदीमे, हात धो लेवो. अ॰ वाहते गंगेंत हात धुणें, चालते काळीं उपकार करणें.
Waste not,want not.ज्याचा खर्च नाहीं, त्याची अगत्य नाहीं.
We are born crying, live complaining,and die disappointed.जन्मतांना रडणें, वाढतां चिंता वाहाणें, मरतां निराशी होणें, हीं संसारीं जाणा लक्षणें.
We are bound to be honest; but not to be rich.-Scotch.प्रमाणीक होणें हा धर्म, द्रव्यवान होणें तें कर्म.
We are liable to many accidents that no care nor foresight can prevent.चहूंकडून विघ्नें येतीं, हुशारीनें न दूर होती.
We are more mindful of injuries than benefits.उपकारापेक्षां अपकार, ध्यानीं ठेवती फार.
We are never so happy or unfortunate as think ourselves.जेवढे कोणी मनी आणतें, तेवढे भाग्याभाग्य नसतें.
We do not drive away even a dog that comes to our house.- Oriental.घर आये कुत्तेकोभी नही निकालते. अ॰ कोणी आला शरण, त्यास न देति मरण.
We frequently lose what we have by coveting more.अधिक लोभते धरितो, वारंवार हारीस येतो अ॰ लोभांत पडावें, तर जवळचें घालवावें.
We increase our wealth by lessening our desires.इछा आवरून धरी, तर द्रव्य संग्रह करी.
We know not which stone the scorpion lurks under.दगड पाहातां नदिसे, विंचु कोणत्या खालीं असे. अ॰ उद्योग उघडा करूंजाती, त्यांत लपून विघ्नें राहातीं.
We lesson our wants by lessening our desires.इछा कमी ठेवती, अगत्य थोडी लागती.
We may give advice, but we cannot give conduct.उपदेश येतो देतां, आचरण दुजा हातां.
We may receive instructions and warnings from the follies and facts of others.लोक वेडेंपणें फसले, घ्यावे त्याचे हो दाखले.
We must act in one’s character.- Oriental.वेडीचें सोंग घेणें, तर पाटांव फाडणें. अ॰ जसीं सोंगें घ्यावीं, तसी संपादणी करावी.
We must submit to the time.- Oriental.समयाप्रमाणें, सर्वानीं वागणें.
We never know the worth of water till the wells dry.कूपजळ सरे जेव्हां, त्याचें मोल कळे तेव्हां. म्ह॰ विहीर कोरडी पडती, पाण्याची किंमत समजती.
We ought not to forget that our slaves are our fellow-men.- Latin.गुलाम जरी झाला, तरी एका खाणींतला.
We should be careful not to be led away by outside show.बाहेरचें दाखवण्यानें, कधी भुलून न जाणें.
We should be careful not to undertake more than we are able to perform.शक्तिप्रमाणें करावें, अधिक करीत न जावें.
We should be contented when we are well off.खार्उंन घेर्उन सुखी आहे, त्यांत संतोष मानून राहे.
We should be kind to all persons, even to those who are unkind to us.सर्वांशी असावें सदय, निर्दयाशीं नसावें निर्दय.
We should do as the world around does.पांचाही आचरावें, तें आपण करावें.
We should never remember the benefit we have conferred, nor forget the favours received.- Latin.आपल्यावरी उपकांर, झाल्या स्मर वारंवार, परावर उपकृति, न्याची असावी विस्मृति.
We should publish our joys, and conceal our griefs.दुःख सांगावें मनाला, सुख सांगावें जनाला.
We should use a book as a bee does a flower.पुस्तक वाचण्यां झटणें, मधुमक्षिकेप्रमाणें.
We talk,but God doeth what he pleases.आपण व्हावें ऐसें म्हणतों, ईश्वर इच्छी तैसें करितो.
We think lawyers to be wise men, and they know us to be fools.सनदीवकिला म्हणतो शहाणा, तो मूर्ख समजतो आपणा.
Weak men and cowards are commonly wily.अधिर आणि अज्ञानी, कपटी असती जाणी.
Wealth and content do not always live together.संतोष आणि द्रव्य पाही, एकत्र राहात नाहीं.
Wealth and state are gone, but the disposition is unaltered.- Oriental.हाल गया अहवाल गया, दिलका खियाल नगया. अ॰ पैका गेला वेव्हार गेला, मूळस्वभाव नाहीं फिरला.
Wealth is best known by want.पैका कैसा आहे, गरज लागतां पाहे.
Wealth is more dear to men than their blood.मनुष्याची पैक्यावर प्रीति, काळजा पलीकडे असती.
Wealth is not his who gets it, but his who enjoys it.उपभोग घेतो त्याचा माल, संपादन करी तो धनपाळ.
Wealth makes worship.- Portuguese.द्रव्यज्याचे हातीं, त्याची करिती भक्ति.
Wealth maketh many friends; but the poor is separated from his neighbour.- Scriptural.द्रव्यास बहु मित्र मिळती, गरीबास सोंडूनिया जाती. सं॰ धनेनप रिलभ्यंतेजनेनबहुबंधवःदूरीकृतोभवत्येवदरिद्रोनिजबंधुभिः
Weep before a blind man and lose both your eyes.- Oriental.अंधेके आगे रोये, दोनो दिदे खोये अ ऐकून घेत नाहीं, त्याजवळ सांगून कांहीं.
Weigh right, and sell dear.- Italian.महाग विकावें, पण अद्यल तोलावें.
Welcome death, quoth the rat, when the trap fell down.उंदिर सांपळ्यांत पडे, लक्ष त्याचें मृत्यूकडें.
Well to judge, depends on well to hear.- Italian.जो चांगलें ऐकून घेतो, तो न्याय चांगला करितो.
Were things done twice, then all were wise.दोन वेळा काम केलें, सहज होतें चांगलें.
What a day may bring, a day may take away.काले करून येतें, समय परत्वें जातें. अ॰ दिवस सारखे नसती, चढते पडते असती.
What a man desires, he easily believes.जो जें इच्छितो, तो तें खरें मानितो.
What advantage is it to a blind man that his parents had good eyes?आंधळे मुला उपयोगी नतरीं, आईबापा डोळे चांगले जरीं. अ॰ आईबापाची कीर्ती, मुलाचे उपयोगी न पडती.
What begins in play may end in a fray.मस्करी करिती, लस्करी होती.
What belongs to the public belongs to no-body.जें सर्व लोकाचें, तें नसें कोणाचें.
What can the virtues of our ancestors profit us, if we do not imitate them ?- Persian.सदाचार आपले वडिलाचे, न चालवितां काय उपयोगाचे.
What can you expect from a pig but a grunt.डुकराचे वाटे जाणें, डुरडुर शब्द ऐकणें. अ॰ वाईट वाखरणें, वाईटच निघणें.
What can your enemies do, if you can enjoy the favor of God.- Persian.ईश्वर कृपा ज्यावरी, त्यचे शत्रु काय करी.
What cannot be cured must be endured.- Latin.ज्यास उपाय नाहीं होत, तें सहन करणें प्राप्त. सं॰ गतेशोको नकर्तव्यो भविष्यं नैव चिंतयेत.
What connexion is there between Raja Bhoj and Gunga the oil man.- Oriental.कहां राजा भोज, कहां गंगातेली. म्ह॰ नगाऱ्याची घाई, तेथें टिमकी तुझें काई.
What does a blind man know of the beauty of the tulip.- Oriental.अंधा कीया जाने, लालकी बहार. अ॰ शहाण्याची मति, मूर्ख नजाणती.
What does an ass know of the flavor of ginger.- Oriental.गत्धा किया जाने, आदेका सवाद. गु॰ खाखरनी खलेडी, दराखनो सवाद सुजाणे. म॰ गुळाची चव, काय जाणे गाढव.
What does not float is rotten.पाण्यावर तरत असतें, कुजून खालीं बसतें. अ॰ प्रतिष्ठा ज्याची फार चढती, हलका असतां खाली पडती.
What good can it do an ass to be called a lion. ?गाढवा सिंह म्हणणें, फायदा काय तेणें. अ॰ मूर्खांस शहाणा बोलणें, तीं आर्जवीक लक्षणें.
What has happened cannot be helped.- Persian.घडून आल्यावरी, उपाय काय तरीं.
What I cannot do by might, I’ll do by slight.- Scotch.नहोय बळें तरीं, हिकमतीनें करी.
What is bought is cheaper than a gift.- Portuguese.देणगीहूनि तें बरवें, स्वतां विकत जें घ्यावें.
What is bred in the bone won’t come out of the flesh.जित्याची खोड मेल्यां, जात नाहीं कांहीं केल्यां. हिं॰ चोर चोरीसे गया, तो हेराफेरीसें नगया.
What is done by night appears by day.- Italian.अंधारांत होतें, तें उजेडास येतें.
What is done cannot be undone.- French.जे झालें तें झालें, फिरत नाहीं काळें.
What is got in the county is lost in the hundred.एक मार्गीं मिळवणें, दुसरे मार्गीं घालवणें.
What is gotten over the devil’s back is spent under his belly.दुष्ट कर्मांनें मिळतें, तें दुष्ट मार्गीं जातें.
What is gotten with care, ought to be kept with wisdom.जें काळजीने मिळविणें, तें बुद्धीनें रक्षणें.
What is virtue but a medicine, and vice but a wound.दुर्गुण हा कोणी एक घाय, सद्रुण हा औषधी उपाय.
What is yours is mine, but mine is another affair.- Oriental.तेरा सो मेरा सो हेंहें. अ॰ जो आहे स्वार्थी, त्याचें बोलणे अर्थीं.
What maintains one vice would bring up two children.एका व्यसनास लागे, तेणें दोघांचें पोट भागे.
What occasion for a mirror to look at a bracelet ?- Oriental.हाथके कंगनको, आरसी किया. म्ह॰ हातचे काकणास, आरसा कशास.
What one knows, it is useful sometimes to forget.- Latin.जाणत असतां नाहीं बोले, असा समय येतो कोणे वेळें.
What pleases God must be, none can alter his decree.ईश्वर इछेस जें आलें, त्याचा नेम कोणा न टळें.
What soberness conceals, drunkenness reveals.- Latin.सांवधपणें जें झांकतें, मद्यपानें तें उघडें होतें.
What the eye sees, need not be guessed at.डळ्यानें दिसते, तें खरें भासतें.
What the eyes see not, the heart rues not.जें दृष्टि पडत नाहीं, तें मनांत येत नाहीं.
What the good wife spares, the cat eats.सांचऊन ठेवणें, बोक्याची धन करणें. अ॰ राखून ठेवतो. भलता खातो.
What the heart thinketh, the tongue speaketh.जें मनांत येतें, तें जिभे वाटे पडतें.
What the prince declares is justice, what the dice turn up is luck.- Oriental.राजा कहेसो न्याव, पासा पडेसो डाव.
What your glass tells you, will not be told by counsel.जें कळतें स्वज्ञानानें, तें न सांगवे दुसऱ्याच्याने.
Whatever a wife wishes should be done, whatever mother wishes should not be done.- Persian.बाईल सांगतां करी, आई सांगतां अव्हेरी.
Whatever God gives, must be received with respect and thankfulness.- Oriental.ईश्वरी देणें, वंदन करमें. हिं॰ अल्लाका दिया शीरपर.
Whatever is given to the poor, is laid up in heaven.गरीबास देणें, तें कृष्णार्पण करणें.
When a dog is drowning, every one offers him water.- French.कुत्रा पाण्यांत बुडतांना, पाजीत पाणी त्याला जाणा.
When a flatterer praises his neighbour, he has some selfish end in view.एका पुढे दुसऱ्यातें स्तवन, करितां दिसतें स्वार्थाचें लक्षण.
When a man comes into trouble, money is one of his best friends.मनुष्य संकटांत येतो, पैका त्याचे कामीं पडतो.
When a man is drowned, all the world is lost to him.- Oriental.आपडुबा तो जगडुबा. म्ह॰ आपण मेला, जगबुडाला.
When a man is not liked, whatever he does is amiss.जें ज्यास न आवडें, करील तें होईल वांकडें.
When a man repeats a promise again and again, he means to fail you.फारफार वचन देतो, त्याचे मनीं दगा असतो.
When a peasant is on horse back, he knows neither God nor any one.- Spanish.रानटी घोड्यावरी स्वांर, नोळखे मनुष्य ईश्वर. म्ह॰ ज्यानें नाहीं पाहिला आवा, त्याणें पाहिला दिवा.
When a proud man hears another praised, he thinks himself injured.एकाचीहो करितां स्तुति, अभिमानी जळें चिंत्तीं.
When a third person interferes between two, he is like dust fallen into the eye.- Oriental.दोमेतिसरा जैसा आंखमें कंकर. म्ह॰ दोघांत येतो, डोळ्यांतला केर होतो. सं॰ व्दाभ्यांतृतीयोनभवामिराजन.
When a whore grows old, she becomes procuress.- Persian.वेश्या होतां म्हातारीं, कुंटणकीते आचरी.
When all is consumed, repentance comes too late.अवघे उडविल्यावरी, पश्चाताप मग करी.
When all men say you are an ass, it is high time to bray.- Spanish.सर्व लोक गाढव म्हणती, तर सावध होय चित्तीं.
When an ass climbs a ladder, we may find wisdom in women.- Hebren.जेव्हां गाढव शिडी चढे, तेव्हां स्त्रियांत ज्ञान वाढें.
When an ass is among monkeys, they all make faces at him.माकडांत गाढव गेला, तर वेड लावती त्याला. अ॰ शहाण्यांत वेडा गेला, वेड लाविती त्याला.
When bread is wanting, oaten cakes are excellent.- Spanish.जेथें पोळीची वाण, तेथें भाकर गोड जाण.
When candles are out, all cats are grey.आंधारांत मांजरीं येती, साऱ्या सारख्या दिसती.
When children stand quiet, they have done some harm.मुलें उगीच उभीं पाहीं, जाणी अपकार केला कांहीं.
When flatterers meet, the devil goes to dinner.आर्जवी एकत्र मिळती, मनीं संतोष पोट पावती.
When flower falls the fruit comes.- Oriental.फूल झडे, तो फळ लगे.
When fortune comes smiling, she always designs the most mischief.लक्ष्मी हासत येती, तिचे मागे हानि असती.
When fortune smiles, take the advantage.दैव उघडल्यावरीं, सांभाळून राही घरीं.
When fortune turns against a person, his horse becomes an ass.दशा फिरती, सोन्याची माती होती.
When friends meet, hearts warm.- Scotch.मित्र भेटती, आनंद पावती.
When God pleases, it rains with every wind.ईश्वर जेव्हां पूर्ण कृपाकरितो, सर्व वायु सवें पाउस पाडितो.
When gold speaks, all tongues are silent.- Italians.द्रव्यवान बोलती, सर्व मौन धरिती. अ॰ श्रीमंता फुलवती, द्रव्या पुढें नाचती.
When he had filled his belly he began to vex the poor.- Oriental.पेटमे पडा चारा, कुदनेलगा बिचारा. अ॰ दुष्टागांठी पैका झाला, उपद्रवकरी गरीबांला.
When honor grew mercenary, money grew honorable.ज्याला थोर वाटे पैका, त्याचा मान होय हळका.
When I did well, I heard it never; when I did ill, I heard it ever.वाईट केलें कानीं आलें, बरवें केलें लपून गेलें.
When I had pease, I had no teeth, and now that I have teeth, I have no pease.- Oriental.जब चनेथे तब दांत नथे, जब दांत हुवे तब चने नही. अ॰ संपत्ति आणि संतान, एकत्र राहाणें कठिण.
When ill luck falls asleep, let nobody wake her.दुर्दैव झोपी गेलें, उठऊंनये कोणे वेळे.
When neecessity comes in, turns modesty out.गरज लागती, लज्जा दूर होती.
When one will not, two cannot quarrel.- Spanish.एका हातानें टाळी, नवाजत कदां काळीं.
When passion enters at the foregate, wisdom goes out of the postern.क्रोध येता अंतरीं, बुद्धी पडती बाहेरी.
When poverty comes in at the doors, love leaps out at the windows.गरीबी प्रवेश करिती, प्रीति सोडूनिया जाती.
When pride and poverty meet, they will be held up to redicule.गरीबींत मीपणा, होईल विटंबणा.
When riches increases, the body decreaseth.द्रव्य वाढतें, शरीर क्षीण होतें.
When rogues fall out, honest men come by their own.चोरांचा लागतो तंटा, सावकारांला मिळतो गट्टा.
When selfish men give advice, it is to serve their own ends.स्वार्थी उपदेशा करितो, निज कार्यीं तत्परतो.
When sorrow is asleep, wake it not.दुःखाचें पडतां विस्मरण, करूंनये आठवण.
When the barn is full, you may thresh before the door.द्रव्य संग्रह आहे पुरा, तर प्रगट राहे घरा.
When the belly is full the music goes better.झालीया पोटास भरती, बरवें गायन करिती.
When the cat is away, the mice will play.- French.मांजर गेली अंगणा, उंदीर करती दणाणा.
When the cup is full, carry it even.सत्ता द्रव्य प्राप्त आहे, तर सावधपणीं राहे.
When the devil could not swim, he laid the blame on the water.येतनाहीं पोहतां, दोष ठेवी पाण्यावरतां.
When the door is shut the work improves.कवाड बंद असतें, तेंव्हां काम सरळ चालतें.
When the fatal hour is come, a man walks to his own grave.- Persian.ज्याचा मृत्यु ज्याठायीं, तो जाय आपले पायीं.
When the fit’s over, the doctor comes.- Oriental.भोग फिटे, वैद्य भेटे.
When the flatterer pipes, the devil dauces.आर्जवी फुलवितो, तेणें यजमान नांचतो.
When the four eyes encounter the heart is delighted.- Oriental.आंखे होतें च्यार, दिलमें आया पियार. अ॰ दोघे मित्र भेटती, प्रीतीनें गौरवती.
When the lion is asleep, nothing falls into his mouth.निजल्या सिंहाचे तोंडीं, श्वापदें न॰ घालितीं उडी. सं नहिसुप्रस्यसिंहस्यप्रविशंतिमुखेमृगाः
When the fox preaches, beware of your geese.कोल्हा पांडित्य सागूंलागला, तर जपा आपुले हंसाला. अ॰ कपटी बोलून फसवी, त्यासमयीं हुशारी ठेवी.
When the frog and mouse would take up the quarrel, the kite decided it.लागतां उंदिराबेडकाचा तंटा, घार पाहून मारी झपाटा. म्ह॰ दोघांचा तंटा तिसऱ्याचा लाभ.
When the heart is of full lust, the mouyh is full of lies.- Scotch.मन झालें कामातुर, तोंडीं लबाडीचा पूर. सं॰ कामातुराणांनभयंनलज्जा.
When the horse is stolen, the stable-door is shut.घोडा चोरानें नेला, मग तबेला बंद केला. म्ह॰ बैल गेला, झापा केला.
When the house is on fire, whatever can be saved is so much gain.- Oriental.आग लगंते झोंपडी, जो निकले सो लाभ. म्ह॰ जळत्याघरचा पोळता वासा.
When the house is burnt down, you bring water.घर जळल्यावरीं, पाण्याचा शोध करी. गु॰ आग लागे तारे कुवो खोदावे.
When the king is blind the state is thrown into confusion.- Oriental.अंधा राजा, चोपट नगरी. अ॰ मूर्ख राजा नगरीं, तेथें अंधाधुंदी भारी.
When the master is at hand the work will be well done.- Oriental.उसताद बैठे पास, काम आवे रास. म॰ धनी असतां पासी, काम होय त्वरेसी.
When the mind assents, the head nods.मन भाय, मुंडी हलाय.
When the mind is weary, the body should be active.मन कंटाळे कामानें, देह ठेवी चंचळपणें.
When the reservoir is full, then the pipe plays.- Oriental.हौद भरे, तो फवारा छुटे. अ॰ होय द्रव्यप्राप्ती, मग चाळे अठवती.
When the sun shines, nobody mnds him; but when he is eclipsed, all consider him.सूर्यास एरवीं नपुसती, ग्रहण लागल्या पाहाती. अ॰ एरवीं मनुष्या नविचारती, लांछन लागल्या पाहती.
When the wind’s in the south, it’s in the rain’s mouth.दक्षिण वायु सुटे, पाऊस घेऊन उठे.
When the wine is in, the wit is out.दारू चढती, अक्कल जाती.
When there is happiness at home, there is pleasure abroad.- Oriental.घर सूख, तो बाहर चैन. अ॰ घरांत सुक असतें, बाहेर चैन पडतें.
When thy neighbour’s house is on fire, beware of thine own.- Scotch.शेजाऱ्याचे घर जळें, राखी आपलें घर भलें.
When two friends have a common purse, one sings and the other weeps.दोघे करीत असतां धंदा सारखा, एक कमावी दुसरा मारी हाका.
When we do ill, the devil tempteth us; when we do nothing, we tempt him.दुष्ट वासना मनीं संचरती, पापकर्मे बळें करविती.
When we have gold, we are in fear; when we have none, we are in danger.- Italian.धन असल्या बहु भय,  नसल्यानें तापत्रय.
When war begins, hell opens.- Italian.समरंगणीं युद्ध चालतें, मृत्यूचें व्दार उघडतें.
When wine enters, wisdom goes abroad.मद्य प्राशन करी, बुद्धि जाय बाहेरी.
When wine sinks, words swim.दारू पोटीं जिरती, शब्द ओठीं तरती.
When you are at Rome, do as Rome does.ज्या गावीं जावें, तैसें व्हावें. हिं॰ जैसा देश, वैसा भेश. गु॰ जेहेवो देस, तेहवो वेस.
When you have any business with a man, give him title enough.ज्याशीं काम पडलें, त्यास गौरवी चांगलें.
When you meet with a fool, pretend business to get rid of him.पडतां मूर्खाशी गाठ, निमित्त सांगून सोडी पाठ.
When you obey your superior, you instruct your inferior.आपण यजमानाशीं वागावें, तसें शेवकाशीं शिकवावें.
When a chest lies open, a reputed honest man may sin.धनपेटीं उघडी टाकिती, सज्जनाची ही दृष्टि फिरती.
Where avarice rules, humanity is absent.जेथें लोभाची जात असे, तेथें भूतदया नसे.
Where bees are, there is honey.मधुमक्षिका जेथें, मधु असतें तेथें. अ॰ उद्योग्याचे घरीं, लक्ष्मी पाणी भरी.
Where children are dutiful, old age will be respected.मुलगे सेवाधर्मानें चालती, म्हातारपणीं सन्मान राखती.
Where content is, there is a feast.जेथें संतोष आहे, तेथें समाधान पाहे.
Where drums speak out, laws hold their tongues.- Scotch.जेथें लढाई चालती, तेथें कायदे बंद असती.
Where drink enters, wisdom departs.मद्यप्रवेश अंतरीं, बुद्धि जाती बाहेरी.
Where God is, there is every thing.- Oriental.जिधर रब, उधर सब. पु॰ जिधर मौला, उधर शाहा दौला. म॰ जेथें ईश्वर पाहे, तेथें सर्व आहे.
Where hatred bears Government, honor has no certainty.जेथें व्देषभआव नांदतो, तेथें थोरपणा नसतो.
Where he goes hungry he remains thirsty.- Oriental.जहां जाय भूका, तहां पडे सुखा. अ॰ जेथें जाय दुःखी, तेथें नहोय सुखी.
Where honor ceases, knowledge decreases.थोरपणा जातो, समज कमी होतो.
Where much smoke is, there must be some fire.जेथें अग्नीचा वास, तेथें धुराचा प्रकाश.
Where necessity pinches, boldness is prudence.जेथें अडचण पडती, तेथें चतुरायी धैर्य देती.
where no fault is, there needs no pardon.अपराध नसतां कांहीं, क्षमेचे कारण नाहीं.
Where no hope exists, there can be no endeavours.जेथें आशा नसती, तेथें यत्न व्यर्थ जाती.
Where no wood is, there the fire goeth out: so where there is no talebearer, the strife ceaseth.- Scriptural.काष्ट नसें जेथें, अग्नी नसे तेथें, चहाड जेथें नसे, तंटा नवसे. सं॰ यथाग्निरिंधनाभावात निर्व्वाणत्वं प्रगच्छति, तथैव सूचकाभावात विरोघो नैव तिष्टति.
Where nothing is, nothing can be had.जेथें नाहीं कांहीं, तेथें मिळत नाहीं.
Where one hundred must be expended, if you expend one hundred and twenty five, it is no matter.- Oriental.जहांसौ, वहां सव्वासो. म्ह॰ जेथें ऐशीं, तेथें पंच्यायशीं.
Where our treasure is, there will our heart be also.जेथें आपलें धन, तेथें आपलें मन.
Where passion is high, there reason is low.जेथें क्रोधाची चढतीं, तेथें बुद्धीची पडती.
Where reason rules, appetite obeys.जेथें बुद्धीचें बळ आहे, तेथें इच्छा नमून राहे.
Where the carcase is, the ravens will gather.जेथें मुडदे, तेथें गिधाडें.
Where the dam leaps over, the kid follows.आई निघूनिया जाते, करडूं मागें लागतें. अ॰ पत्रावळी मागे, द्रोण लागे.
Where the foundation is narrow, the superstructure cannot be high.जेथें पाया नाहीं खोल, तेथें उंच बाधणी फोल.
Where the heart is past hope, the face is past shame.निराशा झाली, त्याची शरम गेली.
Where the hedge is lowest, men commonly leap over.जेथें कुपणें नीच असती, त्यावरून उडूनिया जाती. अ॰ गरीब पहाती, त्यांस सर्व दाबती.
Where the king is, there is the court.जेथें राजकारभार, तेथें असतें दरबार.
Where the rich are honored, good men are little regarded.जेथें धनिकाचा सत्कार, तेथें सुजना थोडा आदर.
Where the will is ready, the feet are light.जेथें स्वेच्छेनें हो स्वारी, तेथें पाउल हलक्यापरी.
Where there are many laws, there are many enormities.जेथें कायदे अनिवार, तेथें दोष होती फार.
Where there is much love, there is much mistake.जेथें अतिप्रीति चालती, तेथें बहु चूक असती.
Where there’s will, there’s a way.एक दर बंदा, हजार दर खुले.
Where two fools meet, the bargain goes off.दोघे मूर्ख एका जागी होती, सवदा हातांतून घालविती.
Where villany goes before, vengeance follows after.जेथें दुर्गुण वसतो, तेथें सूडही असतो.
Where wealth, there friends.जेथें लक्ष्मीचा वास, तेथें मित्राचा प्रवेश.
While the grass grows, the cow starves.- Italian.तृण वाढे तोंवरी, गाय उपवासी घरीं. अ॰ परस्वाधीन जिणें, उपवाशी मरणें.
While there is life, there is hope.- Italian.जब लग सास, तबलग आस.
While you sojourn in this transitory world, do some good.- Oriental.चलाचलीके राहमें, कुच भलाभली करलो.
Whilst there is boiled rice, there will be dogs in plenty.- Oriental.भात होगातो, कव्वे आ रहेगें. म्ह॰ कण्या टाकती, तेथें चिमण्या येती.
Whip my back, but fill my belly.- Oriental.पाठीवर व्हावे तर मार, मारूनको पोटावर.
Who dainties love, shall beggars prove.आदाया पेक्षां खर्च मोठा, त्याला होय सदा तोटा.
Who depends upon another man’s table, often dines late.- Italian.दुसऱ्याचे पंगतीस भोजन, तो जेवी उशीरानें जाण.
Who draws his sword against his prince, must throw away the scabbard.राजावरी शस्त्र धरी, तो स्थिर नसे अंतरीं.
Who draws others into ill courses, is the devil’s factor.दुष्ट मार्गा जो दावितो, खरा दुष्टतो असतो.
Who feels love in his breast, feels a spur in his limbs.- Italian.ज्याचे मनीं वसे दया, अनुभव असे तया.
Who follow not virtue in youth, cannot fly sin in old age.- Italian.बाळपणी दुराचरण, वृत्धपणीं तोचि गुण.
Who goes to bed supperless, all night tumbles and tosses.- Italian.उपवाशी झोंपें जाती, सारी रात्र तळमळती.
Who has land, has war.ज्याचे जवळ गांव, त्याची लढाईनी हांव.
Who has not a good tongue, ought to have good hands.- Italian.बोल चांगला नसे ज्याचा, हात सुटा असावा त्याचा.
Who has nothing in this world is nothing.- Italian.ज्याजवळ नाहीं अर्थ, तो तर जगांत व्यर्थ.
Who has one foot in a brothel, has the other in a Hospital.एक पाय वेश्याघरीं, दुसरा वैद्याचे व्दारीं. अ॰ वेश्या घरीं जाती, दुखण्यांत पडती.
Who has not understanding, let him have legs.ज्यास बुद्धि नसती, त्यास असावी शक्ति. अ॰ बुद्धि न धरी, तो मजूरी करी.
Who hath a fair wife, needs more than two eyes.सुंदर स्त्रीप्रति, असावी जपती.
Who hath bitter in his mouth, spits not all sweet.ज्याचें तोंड कडु असें, त्याचा शब्द गोड नसें.
Who hunts two hares, leaves one, and loses the other.- Italian.दोहो सस्याचे लागतां पाठीं, एकही नये हातां शेवटीं. अ॰ दोहो कडून घेउं जाती, मिळते तेंही घालविती.
Who is bad to his own, is bad to himself.- Italian.जो बंधुवर्गांत वाईट, तो स्वतां नसतो नीट.
Who is not used to lie, thinks every one speaks the truth.जो भाषण न करी असत्य, तो सर्वांचें समजतो सत्य.
Who is wicked in the country will be wicked in the town.जो गांवढ्यांत दुष्ट, तो शहरांत नाहीं सुष्ट. अ॰ जो एकास दुष्ट तो सर्वांस नष्ट.
Who knows not how to dissemble, knows not how to reign.गुप्त ठेवण्याची नसे युक्ति, राज्य चालविण्याची भ्रांति.
Who knows nothing, doubts nothing.- French.जो जाणत नाहीं कांहीं, तो संशय घेत नाहीं.
Who looks not before, finds himself behind.ज्याची दृष्टी नाहीं पुढें, त्याला अडचण पडे.
Who pardons the bad, injuries the good.- Italian.दुर्जना केली क्षमा जरी, सज्जनाचा नाश करी.
Who serves at court, dies on straw.- Italian.राजसेवा जो करे, नकळे कैसा तो मरे.
Who shall hang the bell about the cat’s neck ?- Italian.उंदीर बांधतां मांजरागळीं घांट, उंदरा होय प्राण संकट. अ॰ असाध्या साधूं पाहाती, ते प्राणास मुकती.
Who shall teach young fish to swim ?- Oriental.मछिके बच्चोकों तिरना, कौन सिखलावे. अ॰ गुणीयापासून गुणी, उत्पन्न होतो जाणी.
Who so deaf as they that will not hear ?- French.नघे ऐकून कोणाचे, फार बहिरे कान त्याचे.
Who spends more than he should, hath not to spend when he would.अधिक जो खर्च करितो, हातीं पैका समयीं नसतो.
Who spits against heaven, it falls in his face.- Spanish.आकाशावर पाहून थुंकतो, आपल्या तोंडीं थुंकी घेतो. अ॰ पर निंदा करी, पाप घेई आपले शिरीं.
Who sups well, sleeps well.- Italian.जो चांगलें करी भोजन, त्यास निद्रा लागे सुखेंकरून.
Who swims in sin, shall sink in sorrow.जो पापांत तरतो, तो दुःखामाजीं बुडतो.
Who teaches often, learns himself.- Italian.जो शिकवितो, तो स्वतां शिकतो.
Who thinks every day to die, can never perish.मरण मागतो नित्य, त्यास मरण नाहीं येत.
Who thinks often of death, does things worthy of life.- Italian.स्मरण मृत्यूचें ठेवितो, चांगला संसार करितो.
Who thinks to deceive God, has already deceived himself.- Italian.ईश्वरास ठकऊं पाहातो, आपल्या आपण फसला जातो.
Who will not give alms into a golden cup ?- Oriental.सोनेके कटोरीमे, कवन भिक नदेगा. अ॰ द्रव्यवान कर्ज मागती, त्यांस सर्व नेऊनियां देती.
Who will not keep a penny shall never have many.पैसा पैसा संग्रह न करी, संचय कैसा होय तरीं.
Who wishes to burn the house of his neighbour, ought to think of his own.- Italian.शेजारी आग लाविशी जरी, आपल्या घराचा विचार करी.
Whoever annoys the poor lowers himself.- Persian.गरीबा उपद्रव देती, ते खालीं पडती.
Whoever associates with the wicked will never prosper.- Persian.धरितो दुष्टाची सोबत, त्याचें कल्याण नाहीं होत.
Whoever holds the cudgel, his will be the buffalo.- Oriental.जिसकी लाठी, उसकी भेस. म्ह॰ जिसकी तेग, उसकी देग. म्ह॰ मारील त्याची तरवार, करील त्याचा व्यापार.
Whoever is the fox’s servant, must bear up his tail.- Gaelic.कोल्ह्याचा चाकर व्हावें, शेपूट बाळगावें. अ॰ ज्याचे चाकर व्हावें, त्यासारखें चालावें.
Whoever pats scorpion with the hands of compassion receives punishment.- Persian.हात फिरवी विंचवावरी, त्याला तो डंश करी. अ॰ दुष्टा उपकार करी, तो त्यास अपकारी.
Whoever the Raja takes by the hand, becomes a Rance.- Oriental.राजा छोयी, और रानी हूयी. गु॰ राजाने गमी ते रानी, छाणां विनती आणि. अ॰ ज्यावर कृपा झाली, त्याची थोरी वाढली.
Whoredom and grace never dwelt in one place.- Scotch.व्यभिचार आणि सद्रुण, एकाठायीं नाहीं जाण.
Whoring and bawdry do often end in beggary.शिंदळकी कुंठणकी, यांची शेवटीं हलाकी.
Why makes pain of a pleasure.- Oriental.ज्या सोन्यानें कान तुटावे, तें सोनें कां घालावें. गु॰ हेवु सुनू सु पेहेरीये जे कांन टुटे.
Wide will wear, but narrow will tear.तंग फाटे वापरतां, ढिल टिके घालतां.
Wicked men cannot be friends, either among themselves or with the good.- Greek.दुष्टाला सज्जन मित्र न मिळती, दुष्ट ही त्यास न होती.
Wife and children are bills of charges.बायको लेंकरे परिवार, करिती खर्चाचा विस्तार.
Will, without reason, is blind; and against reason, is mad.इच्छा बुद्धिविना आंधळी, नाहीं चालत चांगली.
Wilful faults have no excuse, and deserve no pardon.जाणून अपराध जरी, त्यास क्षमा न करी.
Wilful waste makes woeful want.मनस्वी खर्च करणें, अडचणींत पडणें.
Wind puffs up empty bladders; opinion, fools.- Greek.मूर्खा उपदेश करितां फुगे, जसा फुगा वाऱ्यानें फुगे.
Wine and wenches empty men’s purses.मद्यपी व्यभिचारी, सर्व पुंजी खाली करी.
Wine has drowned more men than the sea.- Latin.दारूनें बहु बुडले, समुद्रानें थोडे ग्रासिले. अ॰ मद्य प्राशनाचे पायीं, बहुताचा नाश होयी.
Wine in the bottle doth not quench thirst.- Italian.पाणी असतां तांब्यांत, स्मरून तृषा न हरत.
Wine is a turn-coast; first a friend, then an enemy.मद्य मित्र मिळवितें, मग शत्रु करितें.
Wine wears no breaches.- French.करी जो मद्यपान, त्यास देहाचें नसें भान.
Winter finds out what summer lays up.उन्हाळा आछादन करी, पावसाळ प्रगट करी. अ॰ कृपण धन रक्षण करी, उदार त्याचें रूप करी.
Wisdom adorns riches, and shadows poverty.- Greek.बुद्धि द्रव्यरूपा आणिती, तीच गरिबी आछादती.
Wisdom and honesty flourish by their own strength.बुद्धि आणि सचोटी, स्व बळानें वाढतीं.
Wisdom and virtue make the poor rich, and the rich honorable.बुद्धि आणि सदिरुण, गरीबा करी सधन, सधन संभावित. त्या योगानें घडत.
Wisdom and virtue ennobles us, vice and folly debar us.बुद्धि सद्रुण कार्य करिती, दुर्गुण अज्ञान आड येती.
Wishdom goes not always by years.ज्ञानाची गती, नाहीं वयांवरती.
Wisdom is more valuable than riches.द्रव्यापेक्षां अमोलिक, बुद्धि आहे हो अधिक.
Wisdom provides things necessary, not superfluous.- Greek.ज्ञानी लागेल तितुकें लावी, अधिक व्यर्थ न घालवी.
Wisdom stands between two mirrors, folly is in a dark room.ज्ञान राहातें उजेडांत, अज्ञान पडतें अंधारांत.
Wisdom without justice is but craftiness.नीति विना बुद्धि कपटी, आपुला नाश करी शेवटीं.
Wise and good is better than rich and great.सज्जन आणि शहाणा, द्रव्यवान थोरपरी जाणा.
Wise and good men invented the laws, but fools and the wicked put upon them.सुज्ञाहीं कायदे केले, दुष्टासाठीं नेमले.
Wise men care not for what they cannot have.ज्ञाता पर्वा नकरी, प्राप्त न झालें तरीं.
Wise men have their mouth in their heart, fools their hearts in their mouth.ज्ञानियाचें मन खोल, मूर्ख याचें उथळ.
Wise men learn by other men’s harm, fools by their own.घेती दोषांचा अनुभव, हेंचि मूर्खाचें वैभव, दोष दुसऱ्याचे देखून, सूज्ञ घेती सुधारून.
Wise men make proverbs and fools repent them.ज्ञाते म्हणी प्रगट करिती, मूर्ख पश्चात्ताप पावती.
Wit catches of wit as fire of fire.चातुर्यानें चातुर्य उमटें, जसा अग्नीनें अग्नि पेटे.
Wit is folly, unless a wise man hath the keeping of it.अक्कल ठेवा चांगली, नाहीं तर होईल बावली.
Wit may get wealth, but wealth cannot purchase wit.शहाणपणानें धन मिळतें, धनें शहाणपण न येतें.
Wit once bought is worth twice taught.पैका देतां अक्कल येती, दोन वेळा शिक्षा होती.
Wit without doctrine is as a tree without fruit.बुद्धि शिक्षेवीण, वृक्ष जैसा फळहीन.
With the humble, there is perpetual peace.स्वभावी नम्र प्राणी, तो सदा समाधानी.
With provision in store, we have friends by the score.- Oriental.जो जवळ ओयरा, तों जग सोयरा. गु॰ काका मामा केहेवाना, ने गांठे होय तो खावाना.
Withhold not thine hand from showing mercy to the poor.- Hebren.अनाथावरी कृपा, करावी हा मार्ग सोपा.
Without a friend, the world is wilderness.मित्र नाहीं ज्यासीं, तोचि वनवासी.
Without danger, danger cannot be surmounted.- Latin.संकटांत पडल्याविण, संकट न होय निवारण.
Without discretion, learning is pedantry, and virtue looks like weakness.समजुतीवीण विद्या व्यर्थ, दिसतो सद्रुण अशक्त.
Without dying heaven is not to be attained.- Oriental.आपण मेल्या रहित, स्वर्ग नाहीं दिसत. गु॰ आप मुवा वना कांई सरग जवाये अ॰ स्वतां गेल्याविना, काम होत नाहीं जाणा.
Without sympathy there is no pleasure in society.परस्परें दुःख जाणल्याविण, नाहीं सुख स्नेहांत जाण.
Wolves may lose their teeth, but not their nature.पडतां लांडग्याचे दांत, स्वभाव नाहीं जात. अ॰ म्हातारा जरी झाला, स्वभाव सुटेना त्याचे बाला.
Women and dogs set men together by the ears.स्त्रिया आणि कुत्रे, कज्जा लाविती परस्परें.
Women and wine, game and deceit, make the wealth small, and the wants great.द्यूत मद्य प्रतारणा युवती, संपत्ति घालवून विपत्ति आणिती.
Women and wine intoxicate the young and old.- Italian.तरूण वृत्धाला मस्ती, स्त्रिया मद्य आणिती.
Women and linen look best by candle light.कापड आणि स्त्रिया, रात्रौ दिसती चांगल्या.
Women are sooner angry than men, the sick than the healthy; and old men than the young men.स्त्रिया रोगी वृद्ध, होती लौकर क्रुद्ध.
Women in mischief are wiser than men.जाणहो स्त्री चरित्र, पुरूषांच्यापेक्षा विचित्र. सं॰ स्त्रियश्वरित्रं पुरूषस्य भाग्यं, देवो नजानाति कुतो मनुष्यः॥
Women laugh when they can, and weep when they will.- French.हास्य विनोद रूदन, स्त्रीयांचे स्वाधीन.
Women, wine and horses, are dangerous ware.बायका मद्य घोडे, जोखमाविना थोडें.
Wonder lasts but nine nights in a town.- Scotch.नवे नवे नव दिवस, नाहीं चालत बहुवस. गु॰ नवो निशालयो नव दहाडा.
Words are but sands, t’ is money buys lands.- Italian.बोल वाळूपरी, पैका काम करी.
Words are but wind, but seeing is believing.- Scotch.वायूपरी बोल ऐकणें, पहाणें तें मानणें.
Words may pass, but blows fall heavy.शब्द निघून जाती, मनीं घाय राहाती.
Words shew the wit of a man, but actions his meaning.शब्दानें शहाणपण, कार्यानें अभिप्राय जाण.
Works, and not words, are the proofs of love.- Spanish.प्रीतिचें लक्षण, कामावरून जाण.
Worldly anxiety is the poison of human life.संसाराची काळजी, विषतुल्य समजी.
Worldly joy ends in sorrow; godly sorrow ends in joy.प्रपंची सुखें दुःखें येतीं, परमार्थी दुःखें सुखें होतीं.
Worship the deity before all.- Oriental.प्रातःकाळीं पहिल्याने, ईश्वर प्रार्थना करणें. गु॰ पेहली पुजा देवनि करवी.
Worth, without wealth, is a good servant out of place.योग्यता द्रव्याविण, सेवकापरी जाण.
Worth has been underrated ever since wealth was overvalued.द्रव्य अधिक मानती, ते गुण कमी जाणती.
Would you know the value of money, go and borrow some.- Spanish.किंमत पैक्याची जाणणें,तर कर्ज मागून पाहणें.
Wrangler never wants words.भांडखोरा जवळ, शब्दाचा सुकाळ.
Write injuries in dust, but kindnesses in marble.अपकार विसरावे, उपकार स्मरावे.
Write with the learned, but speak with the vulgar.पत्रीं व्यवहार विव्दानाशीं, भाषण ठेवा सामान्याशीं.
Years know more than books.वय परत्वें समजतें, तें सर्व ग्रंथीं नसतें.
Yesterday cannot be recalled.गेला दिवस कांहीं, पुन्हा येत नाहीं.
Yielding tempers pacify resentment.स्वाधीन स्वभावी, क्रोध शांत ठेवी.
You are a good hand to help a lame dog over a stile.आंधळ्या पांगळ्याला, साध्य हो चांगला.
You are always best when asleep.वाईट बरा कांहीं, झोपेंत कळत नाहीं.
You are as busy as a hen with one chicken.थोडें काम करितो, डौल मोठा दाखवितो.
You come a day after the fair.बाजार उठोनिया गेला, मग खरेदीस आला.
You cannot catch old birds with chaff.पक्षी म्हातारे कोंड्यानें, नाहीं धरवत जाणें.
You cannot have more of the cat than the skin.माकड मारला, पाला हगला. हिं॰ बगला मारे, पंख हाथ.
You cannot have blood out of a stone.दगडापासून रघत, कधी नाहीं हो निघत. अ॰ कूळ झालें अति नादार, त्यापासून काय मिळणार.
You cannot erase what fate has written.- Persian.लिहिलें जें भाळीं, तें नचुकें कदां काळीं. सं॰ नैवान्यथाभवतिय ल्लिखितंविधात्रा.
You cannot judge of a man till you know his whole story.अवघी गोष्ट ऐकल्यावरी, मनुष्याची परिक्षा करी.
You cannot kill a dog with a bone.कुत्र्यास ठार मारणें, नाहीं होत छडीनें. अ॰ अल्प प्रयत्नानें, थोर कार्य नहोणें.
You can’t judge of the horse by the harness.घोड्याची परीक्षा कांहीं, जिनावरून होत नाहीं.
You cry out before you are hurt.लागलें नाहीं तरी, बोंब उगीच मारी.
You dig your grave with your teeth.आपले हातानें, आपला नाश करणें.
You gazed at the moon and fell in the gutter.जो वर पाहून चालतो, तो तर खाड्यांत पडतो.
You had rather go to mill than to mass.प्रथम पोटोबा, मग विठोबा.
You have always a ready mouth for a ripe cherry.उत्तम फळ पाहातां, मन धांवें तत्वतां.
You have fouled yourself, and now you would have me clean you.आपुले हातीं जो माखतो, दुसऱ्यास पुसाया सांगतो.
You have good manners, but never carry them about you.मनुष्य रीतीतें जाणती, परी नाहीं आचरती.
You have thrown dust in his eyes.- Oriental.आंखोमे खाक डाल आये. म्ह॰ डोळ्यांत काजळ घालणें, नकळतां ठकविणें.
You know not where a blessing may light.कोठे होईल ईश्वर कृपा, ते सांगवत नाहीं बापा.
You know the whole pot by examining one grain of rice which were boiling in it.- Oriental.सारी हंडीमे एकही चावल टटोलति है. म्ह॰ एक शीत चांचपणें, सर्वांची परीक्षा करणें.
You look at what I drink, and not at my thirst.- Spanish.पाणी पितानां पाहाती, तान लागली तें नजाणती अ॰ कर्ज काढतां लोक हांसती, त्याची गरज न जाणती.
You may be a wise man, though you cannot make a watch.शहाणा असला जरी, न केलें काम कैसें करी.
You may break a colt, but not an old horse.तरणा घोडा गाडीस शिकतो, म्हाताऱ्यास आयास पडतो.
You may give him good advice, but who can give wit to take it.उपदेश बरवे करिती, बुद्धि घेण्याची दुज्या हातीं.
You may knew a foolish woman by her finery.- Italian.छानदारी बाहेर दाखवी, अंतरीं ती मूर्ख म्हणावी.
You may know by a penny how a shilling spends.पैसा पैसा खर्चून पाहणें, रूपयाचा अनुभव घेणें.
You may know by the handful the whole sack.थैल्यातून मुठभर दाणा, घेतां अवघ्याची परीक्षा जाणा.
You may outrun all, but fortune will outrun you.- Oriental.सर्वां पुढें धावती, दैवा पुढें नजाती.
You measure every man’s honesty by your own.आपण भला असतो, दुसऱ्यास भला मानतो.
You must cut your coat according to your cloth.कापडाचे लांबीप्रमाणें, अंगरख्याचा बेत ठेवणें.
You must look at the horse and not at the mare.- Spanish.घोड्यास पाहाणें, त्याचे आईवर न जाणें. अ॰ पराक्रमातें पाहावें, कुळावर न जावें.
You must not expect sweet from a dunghill, nor honor from a clown.नाहीं उकरड्यापासून मिष्टान्न, तैसा गव्हांरापासून सन्मान.
You must stand on your own foot.- Persian.योग्यतेप्रमाणें, सर्वांही राहणें.
You need not get a golden pen to write upon dirt.सोनियाच्या लेखणीनें, धुळीवरी न लिहिणें. अ॰ थोर हस्ते काम घेणें, तेथें हलकी योजना न करणें.
You plead after sentence is given.झाल्यावर न्याय, मग वाद सांगणें तें काय.
You saw out your tree before you cut it down.झाड थोडें वेरवी, मग तें कापवी. अ॰ शत्रु पेचांत धरी, मग हल्ला करी.
You shew bread in one hand, a stone in the other.एका हातीं भाकर धरी, दगड दुसऱ्या करीं. अ॰ आशा देणें, निराशा करणें.
You sift night and day, and get nothing but bran.रात्रं दिवस कांडा, हातीं आला कोंडा.
You take more care of your shoe than your foot.पायांपेक्षा अधिक करी, जोड्याची खबरदारी. अ॰ आपले जीवाहूनी, वस्तु अधिक मानी.
You two are finger and thumb.संगे संगे वागणें, अंगुष्ट बोटाप्रमाणें.
You were born when wit was scant.तुम्ही जन्मां येतां, ज्ञान दुष्काळ होता. अ॰ स्वभाविक मूर्खपणा, तो कदापि जाईना.
You will find it out when you want to fry the eggs.- Spanish.किंमत वस्तु गेल्यावरी, अगत्य पडल्या जाणें तरी.
You will get nothing of a miser but skin.कृपण दे चमडीला, परी न दे दमडीला.
You will never be mad, you are of so many minds.बहु मत्त घेतो, तो वेडा नसतो.
Young cocks love no coops.असतां तरूण कोंबडे, नावडें कोंडवाडे. अ॰ तरूणास बंदी, नावडे कधीं.
Young men lament your mis-spent time.ज्वानीचा समय आहे तों वरी, उधळेपणाचा पश्चाताप करी.
Young men think old men fools, and old men know young men to be so.वृद्ध आणि तरूण मिळती, मनीं परस्परें मूर्ख म्हणती.
Your father’s honor is to you but a sacond hand honor.वडिलाचा थोरपणा, तो निरूपयोगी जाणा.
Your head will never fill your pocket.विचार करूं बसती, पोटाची नहोय भरती.
Your main fault is that you are good for nothing.उपयोगी पडत नाहीं, तो दोष त्याचे अंगीं पाहीं.
Your own coin is base, what fault is in the assayer.- Oriental.आपना दाम खोटा, परखने हारेको कीया बट्टा. म्ह॰ आपला दाम कुडा, कां करा वाण्याशी झगडा.
You may believe every good report of a grateful man.उपकारी याने सांगावे, तें सत्य मानीत जावें.
Your teeth are longer than your beard.असतां वय लहान, बोल मोठे जाण.
Your tongue runs before your wit.- Latin.ज्याची जिव्हां फार चालती, त्याची अक्कल थोडी असती.
Your wits are gone a wool-gathering.जो घाबरूं लागला, तो रान भरित झाला.
Youth and white paper take any impression.पांढरा कागद तरूण वय, डाग लागती निश्चय.
Youth is madness.- Oriental.जुवानी, दिवानी.
Youth is the season for improvement.ज्वानीचा समय, तो गुण वृद्ध प्राय.
Zeal mixed with love is harmless as dove.प्रीति अंगीं कळवळ, निष्कपट जाणी केवळ.
Zeal without knowledge is fire without light.अग्नि ज्वाळेवाचून, तैसी उत्कंठा ज्ञाना विण.
Zeal without knowledge is the sister of folly.उत्कंठा ज्ञानाविण, तें अज्ञान जाण.
Zealously endeavour to maintain good principles.यत्नें आस्था धरून, रीति घेई प्रपादून.
Zealously strive with emulation to write.ईर्षा मनीं धरणें, मग हात वळिवणें.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *